leygardagur 7. august 1999síða 16

16 Klakk Vak Wa , På ; Í Cc oru k 5 sk ð s 3 i i SK x KK a ið H £ » - áð Eing 1 ð vissu ku ge £ g he ) sk skrivstovuni K k KKINUM Wox wa )U 100 r 29-ára gan ournalisturin á Was Post. Bob Woodward. sama morgunin, sum varð framt, útpurraður forseti. Eftir tvey tíðindablaðið Tá forsetin fall av blaðstjórunum á . sum vildi hava hann at skriva um innbrotið. Woodward av einum blaðnum hugsaði, at hetta var enn ein av teimum keðiligu søgunum — ein hann hevði skriv 10g var av 1 teimum 9 man aðunum, hann hevði starvast á blaðnum Hann gekk stutta teinin til blað husini, har tað var sjón fyri søgn, n, sum av ten } d0 SO Í at tann vanliga friðarligt leygar- dagurin á blaðnum, við longum kaffi- og matarstedgi, hesaferð var meira lívligur og hendingar ríkur, enn hann plagdi at vera. Woodward fór í holt við at ringja til fólk, sum kanska vistu okkurt um innbrotið. Hann ringdi til øll tey, hann kundi fáa fatur á í Watergate-bygninginum, hann heyði samband við løgregluna, og hann fór til rættarfundin seinna- partin, tá teir fimm menninir komu fyri ein dómara Tad vor u flein vidurskifti, sum sum tey plagdu at verda, talan var um vanligar innbrots nenn. Hesir menninir høvdu sina P 1 blokk. I hesum blokkinum var . Sum setti teir fimm nar í samband við ameri kanska forsetan — telefon nummur til Hvítu Husini Woodward fekk hug at kanna málið nærri, og skjótt kom hann beiða saman við tí 28-ára la Carl Bernstein, starvast á Washington Post, síðani hann var 16 ára gamal. Og tað var ikki minst takka veri hesum båd um journalistunum, at Watergate- gølan varð avdúkað sum hevði £ 19 Kendu seg einsamallar Bob Woodward og Carl Bernstein arbeiddu saman næstu årini, og Gerald Ford kemur til Hvítu húsini, har hann skal avloysa frá- farna Richard Nixon í forseta- embætinum. Ford varð sit- andi í tvey ár, áðrenn hann tapti valið móti Jimmy Carter NR. 147 - 7. AUGUST 1999 25 ár eru liðin síðani Richard Nixon fór frá sum amerikanskur ' ár við nógvum avdúkingum og hørðum trysti valdi hann í august mánaða í 1974 at taka seg aftur. Watergate hevði felt tydningarmesta statsleiðaran í heiminum Nixon avrikaði nógv á altjóða leikpallinum, men í tí heimliga var hann drigin við í óreglusemi, sum at enda kostaði honum sessin. Nixon, sum var forseti nummar 37 í USA, doyði í apríl mánaði í 1993 teir vístu slíkt áhaldni og slíkan treystleika sum sjáldan sæst. Teir fylgdu øllum slóðunum, teir ringdu aftur og aftur til fólk sum høvdu vitan í málinum, teir grav- aðu oll hugsandi skjól upp, teir bankaðu á einar dyr fyri og aðrar eftir fyri at tosa við fólk sum kundu siga teimum eitthvørt um málið, og teir góvu ongantíð upp, hóast nógvur mótburður var. Vit kendu okkum rættiliga einsamallar fyrstu tíðina, tí tað vóru bara vit sum skrivaðu um málið. Hinir fjølmiðlarnir gjørdu antin einki ella royndu at taka grundarlagið undan okkara søg- um, minnist Ben Bradlee, sum var ábyrgdarblaðstjóri á Washington Post, meðan Watergate leikaði í. — Vit koyrdu allatíðina undir Woodward og Bernstein fyri at fáa teir at skriva fleiri greinar um Watergate. Tað gjørdu teir viku eftir viku, men hinir fjølmiðlarnir gjørdu einki við málið Tá tann tiltikni sjónvarpsmaður- in Walter Cronkite vidgjørdi Watergate í tveimum fylgjandi sendingum á rásini CBS í oktober mánaða í 1972, fóru aðrir fjølmiðlar at taka skrivingina hjá Washington post í álvara. Send- ingarnar hjá Cronkite bygdu úti- lokandi á avdúkingarnar hjá Woodward og Bernstein. Eftir tað kom alsamt stórri ferð á umrøduna og viðgerðina av Watergate. Nærmastu fólkini hjá forsetanum vóru avdúkað í at hava skipað fyri umfatandi fregr artænastuvirksemi móti demo kratiska flokkinum. Upplýsingar vóru savnaðar um oll hugsandi óhugsandi viðurskifti, útvaldir mans royndu at oyðileggja her ferðir, fundir og annað virksemi hjá demokratunum, pengar vóru savnaðir og nýttir í stríð við lóg ina, og sum heild var talan um so stórt óreglusemi, sum ikki áður ella eftir er sæd í politiska lívi num í USA. Haraftur royndu fólkini hjá forsetanum — undir leiðslu av forsetanum sjálvum — at leggja forðingar í vegin fyri kanninagar arbeiðnum í málinum Nixon gav ákæranum sekkin I september mánaða i 1972 vóru teir fimm menninir, sum høvdu brotid inn i Watergate bygningin, sendir handan rimarnar. Saman við teimum vóru tveir av fyriskip arunum, sum arbeiddu fyri Hvítu Húsinum, eisini dømdir. So við og við vóru fólk, sum vóru tætt knýtt at amerikanska forsetanum, drigin inn í málið. Richard Nixon varð noyddur at geva tveimum av sínum nærmastu ráðgevum, John Ehrlichman og Bob Haldemann, sekkin, hóast hann leingi dróg á við tí. Tað metti forsetin, hann kendi seg noyddan at gera, fyri at sleppa undan sjálvur at verða drigin inn í málið. Seinni vóru hesir báðir ákærdir fyri at hava mótarbeitt uppkláringararbeiðnum. Men tá avdúkingarnar vóru komnar so langt inn í Hvítu Húsi num var ikki langur vegur til sjálvan forsetan, og stóri spurn- ingurin var, um forsetin sjálvur hevði verið við til at leggja til rættis atgerðirnar móti demokrat- unum. Tað noktaði forsetin alla- tíðina fyri Í julí mánaði í 1973 avdúkaði Alexander Butterfield, sum hevði starvast í Hvítu Húsunum, at Nix- on loyniliga hevði upptikid sam- róður, sum fóru fram á hansara skrivstovu. Serligi ákærin í Watergate- málinum, Archibald Cox, kravdi at fáa bondini, men tað vildi for- setin ikki, og ístaðin royndi Nixon at geva Cox sekkin. Tað vildi almenni ákærin Richardson ikki viðvirka til, og so varð hann sagd ur úr starvið. Og varamaður hans ara reyk eisini út av vaktini, áðr- enn tað eydnaðist Nixon at fáa Cox sagdan úr starvi. Nýggi ákærin í hesum heita máli, Jaworski, læt sær ikki lynda at forsetin ikki hevði hug at lata bondini frá sær. Hann kravdi at fáa tey. Í apríl mánaði lat Nixon nøku: bond frá sær, men tey vóru ikki fullfiggjad, og samrødur, sum