fríggjadagur 13. august 1999síða 4

4 tíðindablaðið 24 BAM NR. 151 - 13. AUGUST 1999 Formaðurin i figgjarnevndini átalar figgjarpolitikkin hardliga: Vit mugu spara minst 100 milliónir um árið — Figgjarpolitikkurin, sum nú verður førdur, er greitt brot á samgonguskjalið, sigur Bjarni Djurholm AK! BERTHOLDSEN -Skulu vit gera okkum vónir um fullveldi, er tað neyðugt at skerja almennu útreiðslurnar = minst 100 milliónir um árið, helst meiri - Men tann fíggjarpoli- tikkur, sum nú verður rikin, førir tvørturímóti við sær, at tær almennu útreiðslurnar hækka fyri hvort ár. Bjarni Djurholm, løg- tingsmaður er rúkandi 6- samdur við tann figgjarpoli- tikk, sum hendan samgong- an tørir Og Bjarni Djurholm skuldi verið ein politikari, sum samgongan lurtaði eft- ir Tí hann er ikki bara limur í samgonguni Hann er eisini formaður í samgonguni, og tað ger hann til ein tann fremsti talsmannin hjá samgonguni í fíggjarmálum. Men tað er synd at siga, at Bjarni Djurholm og Karsten Hansen, fíggjar- málaráðharri draga eina línu í fíggjarmálum. Tí Bjarni Djurholm er rúkandi ósamdur við tann førda figgjarpolitikkin. — Hann fer anntå so langt sum at siga, at tann figgjar- politikkurin, sum verður førdur, er eitt heilt greitt brot á samgonguskjalið. Málsetningurin sleptur Formaðurin í figgjarnevnd- ini sigur, at málið í hesi samgonguni varð greitt: At leggja hornasteinin undir búskaparligt sjálvbjargni. — Tí uttan búskaparligt sjálvbjargni fáa vit heldur ikki politisk fullveldi. — Politiska dirvið lá í at tálma almennu útreiðslurnar so at tað almenna er í javn- vág við virðisskapandi bú- skapin. --Málið var at tryggja, at almenni sektorurin ikki gjørdust fótongulin í før- oyskum sjálvbjargni og sum fráleið fór at verða sín egin fíggindi. — Men tað tykist tíverri, sum at hesin málsetningurin er sleptur. — Tí er vandi fyri, at vit fáa hálvveldi ístaðin fyri fullveldi. Bjarni Djurholm sigur, at samgonguskjalið hevur alt í sær, sum kundi tryggja javnvágina ímillum tjóð- skap og búskap. — Trupulleikin er bara tann, at tað farna árið hevur bara annar tátturin í sam- gonguskjalinum verið á dagsskrá. Hundraðtals milliónir dýrari Bjarni Djurholm sigur, at fíggjarlógin í ár er yvir 100 milliónir hægri enn tann í fjør. Men síðani eru játtaðar IO-tals milliónir á eyka- fíggjarlógum. Og fleiri eykajáttanir eru á veg. — Og nú landsstýrið ar- beiðir við fíggjarlógini fyri komandi ár, skilst, at ætl- anin er at hækka almenna raksturin 100-200 milliónir afturat. — Tá ið fíggjarlógin fyri 2000 er samtykt, hava vit sostatt hækka almenna raksturin 300 milliónir í hesum valskeiðnum. — I mínari verð er hetta tað sama sum at vit hava flutt okkum 300 milliónur longur burtur frá fullveld- inum — Og tað er eitt greitt brot á samgonguskjalið, sigur Bjarni Djurholm. Hann sigur, at tað tí er ein spurningur um ikki tað pol- itiska handalagið í sam- gonguni ikki forðar okkum í at rókka endamálinum um veruliga broytt ríkisrættar- lig viðurskifti. Bjarni Djurholm heldur fast við, at vit kunnu ikki vænta, at danir fara at veita okkum ríkisstuðul í 15-20 ár, eftir at vit fingið full- veldið. — Heldur fer blokkurin at verða tikin av uppá trý til fimm ár. — Tað merkir, at vit mugu hava politiskt dirvi til at laga almennu útreiðslurnar til føroysk viðurskifti uppá lutfalsliga stutta tíð. Tað vil siga, at vit mugu skerja fíggjarlógina minst 100 milliónir um árið. --Gera vit tað, tekur tað okkum 10 år at útjavna blokkin. — Tað verður eisini neyð- ugt at laga løgnarlagið til fóroysk fullveldisviður- skifti. Sostatt verður neyð- ugt at lækka kostnadarstød- ið m.a. við at lækka skattin, so at lønirnar kunnu lækka, uttan at keypiorkan minkar. Samstundis, sum tú tosar um at spara 100 tals milli- — Kemur landsstýrið ikki við eini fíggj- arlóg fyri komandi ár, sum vísir, at vit veruliga ætla at taka fullveldi, fari eg at mótarbeiða henni av øllum alvi og fari ístaðin at royna aat lækka tær almennu útreiðslurnar --Tí fullveldi og heimastýrisbúskapur er tað, sum eg kalli hálvveldi, sigur Bjarni Djurholm ónir á fíggjarlógini, vita vit, at bæði heilsuverk sum heild, almannaverk, skúla- verk gremja seg um, at tey fáa ikki veitt eina nóg dygga tænastu, tí játtanirnar eru ov lágar. Hvar ætlar tú at spara? Tað vil Bjarni Djurholm ikki ikki siga nakað um. Hann sigur, at tað verður neyðugt at gjøgnumganga allar almennar tænastur at vita, hvar tað ber til at spara, eitt nú við bygnaðarbroyt- ingum. Hann vísir m.a. annað til almenna sektorurin í Is- landi, sum kostar væl minni enn tann føroyski fyri hvort fólkið, men hann veit onki um, at tænastan er verri fyri tað. --Almenni sektorurin í Føroyum er skorin eftir donskum leisti. — Og tað er ein spurningur um ein almennur stovnur, skorin eftir donskum leisti, kann fáast at hóska til eitt lítið fiskivinnusamfelag í Norðuratlantshavi, sigur formaðurin í figgjarnevnd- ini. Men í samrødu við Sos- talin í vár segði hann, at tað m.a er neyðugt at kanna eft- ir, um vit hava ráð til at hava fleiri sama slag tænastur ymsastaðni í landinum. — Hava vit t.d. ráð til at hava fleiri studentaskúlar, fleiri handilsskúlar, fleiri sjúkrahús 0.,s.fr. Bjarni Djurholm leggur dent á, at hann nevnir hesi økini bara sum dómi, tí hann sigur ikki, at tað er her, vit skulu spara. — Men tað er ein spurn- ingur, sum vit mugu tora at viðgera, leggur hann aftur- at. Hann er samdur í, at so- leiðis sum almenni bygn- aðurin er nú, kemur hann aldrin fyri seg, um játtanir- nar bara lækka og lækka, tí so verður hann bara meiri og meiri niðurpíndur. — Tí er tað neyðugt at gjøgnumganga allan bygn- aðin at vita, hvar hann kann umskipast. Fer at mótarbeiða Bjarni Djurholm sigur, at leggur landsstýrið eina fíggjarlóg fyri 2000 fyri tingið, sum er 100-200 milliónir hægri enn tann í ár, fer hann at mótarbeiða henni alt, hvat hann kann. — Eg fari at gera, hvat eg kann fyri at lækka útreiðsl- urnar í henni. —Tå ið fíggjarlógin fyri í ár varð løgd fram varð ført fram, at hendan samgongan hevði bara sitið í eitt gott hålvt år og at hon tí ikki heyði havt stundir til at ar- beiða nakað serligt við henni. — Tí kom hon at verða ein heimastýrisfíggjarlog, sum at kalla bleiv eitt framhald av fíggjarlógini fyri 1998. — Men fíggjarmálaráð- harrin hevur langt síðani boðað frá, at fíggjarlógin fyri 2000 skuldi avspegla fullveldið. — Men nú benda gil tekin úr landstýrinum á, at fíggj- arlógin fyri 2000 aftur verð- ur ein heimastýrisfíggjar- lóg, sum kanska verður enn grefligari enn tann fyri í ár at vit. — Leggur landsýrið tí eina fíggjarlóg fyri tingið, sum er 100-200 milliónir hægri enn tann í ár, so er gongdin tann beint øvugta, nevni- liga, at vit verða flutt longur burtur frá fullveldinum, heldur enn nærri. Bjarni Djurholm sigur, at hann landsstýrið hevði kanska grein í sínum máli um, at skotbrái var heldur stutt til at gera nakað munagott til í ár. --Men tað er sera harmi- ligt, at ábendingarnar úr landsstýrinum týða uppá, at ætlanin er at halda fram við hesum sama ,, vit lata standa til“ politikkinum og at kom- andi fíggjarlóg verður aftur upp ímóti 200 milliónir hægri enn tann í ár. Formaðurin í fíggjar- nevndini sigur, at tað ber ikki til, at, annað árið á rað at leggja eina fíggjarlóg, har eingi tekin eri til, at vit ætl- að at laga búskapin til full- veldi. --Tí nú eru vit komin har- til, at fara methøgu fiska- prísirnir og metgóði fiski- skapurin at falla, er tað so skjótt, at tað fer at fjarða í kassanum. — Og so fáa vit ein álvar- sligan trupulleika, tí sam- stundis skulu vit arbeiða fyri at lækka ríkisveitingina úr Danmark. Bjarni Djurholm sigur, at fer landsstýrið tí at legga eitt uppskot fyri fíggjarlóg fyri komandi ár fyri tingið, sum hækkar upp ímóti 200 milli- ónum, og tí flytir okkum enn longur burtur frá full- veldinum, fer hann, sum formaður í figgarnevndini at gera, hvat hann kann fyri at fáa hana lækkaða. — Eg fari at gera, hvat eg kann, fyri at rakstrarút- reiðslurnar hjá tí almenna ikki hækka, tí tað er í and- søgn við ætlanirnar um full- veldi at tær hækka. Men hann ásannar, at hann er bara ein av 32 ting- limum og verður meiriluti fyri henni - fyrst í lands- stýrinum fyri at leggja hana fram, og síðani í tinginum fyri at samtykkja hana, fer hann onki gjørt, uttan at góðtaka tað. Hann sigur, at hann fer ikki at atkvøda ímóti fíggj- arlógin, tí tað tænir ongum endamáli. --Vit skulu hava eina fíggjarlóg, og er tað tingsins vilji, at hon hækkar, so hækkar hon, sama, hvat eg geri. Tað er endamálsleyst at atkvøda ímóti fíggjarlóg- ini um meirilutin er samdur um, at hækkingin skal vera so Og so står. — Men nú eru tíðirnar so góðar, at vit hava eitt sjåld- samt høvi til at lækka tær almennu rakstrarútreiðslur- nar, tí nú er óneyðugt at hava varðveita almenn størv fyri at hava fólk í arbeiði, sigur Bjarni Djurholm. Eigur tú ikki tína ábyrgd av, at fíggjarlógin er hækka. M.a. vart tú ein oddamað- ur at gera nýggja fólka- skúlalóg. Og tað er ofta fórt fram, at ikki minst hon er dýr? — Undanførslurnar eru nógvar. Tað er rætt, at eg var við at gera nýggja fólka- skúlalóg. Men hon varð gjørd í eini samgongu, sum hevði ein heilt annan, pol- itiskan málsetning enn hendan samgongan. — Og tað er rætt, at hon kann kosta nógvan pening. — Men tað veldst alt um, hvat landstýrið ger við lóg- ina. Hon er ikki annað enn ein ramma, sum skal fyllast út við kunngerðum. — Og prísurin verður alt eftir, hvussu nógvar kunn- gerðir verða settar í verk og hvussu gullrandaðar tær eru, sum verða settar í verk, sigur Bjarni Djurholm. — Men heldur landsstýris- maðurin í skúlamálum, at lógin er ov dýr, er tað onki sum forðar honum at broyta leggja uppskot fyri tingið um at broyta hana aftur, leggur hann afturat. Alt hetta tosið um at spara og skerja og um at laga lønir og almennan sektor til føroysk viðurskifti, er hetta ikki innast inni bara tað, at Bjarni Djurholm ikki er so fegin fyri fullveldi? —Nei, tað er tað ikki. Eg vil venda tí við og spyrja, nakar um væntar sær fullveldi við eini danskari fíggjarlóg, sigur Bjarni Djurholm.