mikudagur 18. august 1999síða 12

22 tidindabladid Fíggjarmálaráðharrin fegnast: Radgevandi nevndin er nøgd vid gongdina | — Tað man vera fyrstu ferð i søguni, at ráðgevandi nevndin sigur, at búskapurin er å rættari leid, og at føroyskir politikarar hava vist vilja til at halda aftur, sig- ur Karsten Hansen fíggjarmálaráðharri, til viðmerkingarnar hjá Arne Larsen, formanni í Ráðgevandi nevdini hjá forsætismálaráðnum SVEINUR TRÓNDARSON Hjá fólkið, sum ikki dagliga tekst við slík stórmál, sum samfelagsbúskap kann tað tykjast ikki sort ørkymlandi. Onkur »frødingur« heldur, at tåttast skal i, og annar heldur, at enn er eingin ors- ok til tað Í fjør var formaðurin í í ndi nevndini hjá sætismálaráðnum í SvF "geði, at tað var pláss fyr ækkingum, ti búskap- var í so stórari fram- gongd, men bert gott og væl t hålvt år seinni stendur sami madur fram vid døpr- um spádómum um føroyska buskapin i ti liki hann er i i Cc aar So I men ið er lætt at fata um gi maðurin ikki veit hvat tað er sum vendur upp og hvat vendir niður Neyðugt at tátta í Fyri stuttum varð dúgliga kjakast í fjølmiðlunum um hvert tað var neyðugt at átta í ella ikki. Eins og pol- tísku flokkarnir eru ymiskir máli um hetta, so eru bú- rfrødingarnir tað eis Men felags nidurstødan politikararnir skuldu vera sera ansnir ti teirr Var, at alt samfelagið koilvelta. Seinastu vikuna hevur Ráðgevandi nevndin verið á vitjan í Føroyum fyri at finna út av hvussu foroyski búskapurin hevur tað, og nú hon fer avstað aftur er nið- urstødan, at búskapurin hevur tað gott. Hann kundi havt tað betri, men kortini hevur hann tað gott. Ei dáni i, at Karsten er smílandi í hesum døgum, tá sjálvt Ráðgevandi neyndin gevur góðan karakter Og tað, sum kanska fær føroyskar politikarar at spíla oyruni eyka nógv er, at ráð- gevandi nevndin rósar teim- um fyri at vísa vilja at halda tørn við útreiðslunum ... - Eg haldi tað er fyrstu ferð í søguni, at ráðgevandi nevndin sigur sovorðið, sig- ur ein fegin fíggjarmálaráð- harri við Sostalin. Studningsskipaninar avtakast Hóast Ráðgevandi nevndin heldur at føroyski búskap- urin eftir øllum at dóma er á rættari leið, so slepst kort- ini ikki undan viðmerking- um. Millum annað vísir nevndin á, at best hevði ver- ið um allar studningsskip- anir vórðu tiknar av. Skip- aninar avlaga búskapin, og hesum er Karsten Hansen samdur við teimum í. Men tað verður ikki latin so nógvur studningur longur. — I tvey år hava staðið 40 mió. á fíggjarlógini, og tað er ikki ein króna latin av teimum, so tær milliónirnar eru farnar aftur í landskass- an. Í tí førinum kann spurn- artekin setast vid, hvussu nógvur studningur verður latin. Men hvussu við landbún- aðinum. Har verður bæði latin mjólkastudningur og kjøtstudningur. Er eisini rætt at taka tann studningin 2 a — I tí førinum er best at steðga eitt lítið sindur á, tí tá raka vit útjaðaran so øgi- liga hart. Og tá er spurning- urin hvussu nógv er vunnið, sigur Karsten Hansen. Um vit taka New Zealand sum dómi, so tóku teir av- leiðingarnar av ov nógvum studningsskipanum og strik- aðu allan studning. Er tað kanska ein gongd leið? - Eg loyvi mær at ivast í hvussu nógv er tikið av hjá teimum. Eg meini vit kunnu keypa teirra kjøt her fyri umleið 25 krónur kilo, og tá vit hugsa um flutnings- kostnaðin, so dugi eg illa at hugsa mær, at teir ongan studning lata landbúnaðin- um. Mvg-skipanin fær aftur toyggi Fyri nakað nógvum árum síðani var Mvg skipan sett í gildi í Føroyum. Neyvan vóru øll líka fegin um hana og tað er synd at siga, at tað er vorðið betri við tíðini. Ein av orsøkunum til hetta er, at skipanin er út- hola við undantøkum, sum gera at nógvar fyritøkur heilt sleppa undan mvg. Eisini hetta vísti Ráðgev- andi nevndin á sum ein trupulleika, og eisini her er Karsten Hansen samdur við teimum. — Skipanin hevur ymsar NR. 154 - 18. AUGUST 1999 Foroyski búskapurin er á rættari leið, men nakrar broyt- PN ingar eiga at vera gjørdar, halda Arne Larsen og hinir i Ráðgevandi nevndini, sum annars rósa føroyskum polit- ikarum fyri at visa vilja til at ansa eftir at útreiðslurnar ikki gerast ov høgar vansar, men teimum fara vit at hyggja at. Nú hevur skip- anin virka í nøkur ár og seinni í hesum mánaðinum fara vit at skipa fyri tema- degi um júst mvg-skipan- ina. Tá fara umsitingin og vinnulívið í felag at viðgera skipanina og tey lýti, sum skipanin hevur við møgu- ligum broytingum fyri eyga, sigur Karsten Hansen. Fylgja við gongdini Tí er tað kanska rættiliga sjálvsagt, at landsstýrismað- urin við fíggjarmálum í hes- um døgum gongur við ein- um stórum smíli um and- litið. Víst hevði Ráðgevandi nevndin peikifingurin á loftið, og víst er endaliga frágreiðingin ikki komin enn, men peikifingurin vísir á oki, sum landsstýrið sjålvt er farið eftir áðrenn nevndin kom. Og harafturat kemur so herðaklappið sum sigur, at føroysku politikararnir hava vist ein vilja til at tåtta i, soleiðis at útreiðslurnar ikki eru farnar berserkagongd. — Vit fylgja við gongdini alla tíðina, og eru til reiðar at seta tiltøk í verk um neyð- ugt, hevur Karsten Hansen sagt, og tað heldur hann fast við, men samstundis setur hann spurnartekin við um tað gerst neyðugt. — Nýggja pensjónsskipan- in kemur áðrenn ov langt er fráliðið, og hóast hon ikki er ætlað sum eitt beinleiðis »tiltak«, so kemur hon at virka sum eitt, sigur Karsten Hansen. — Og saman við broyting- unum í eitt nú mvg-skip- anini og í rentufrádráttinum, so kemur alt samalt at steðga ferðini á búskapin- um, sigur Karsten Hansen at enda Rentufrádrátturin á veg í søguna Karsten Hansen, landsstýrismaður við fíggjarmálum, setur spurnartekin við hvussu rætt tað er at landskassin letur stuðul í sambandi við keyp og sólu av sethúsum. Samstundis setur hann spurnartekin við hvor tað er, sum fær gagn av peninginum SVEINUR TRÓNDARSON Nú Ráðgevandi nevndin hevur verið í Føroyum og kannað føroyska búskapin, so hevur hon fest seg við nøkur viðurskifti. Eitt oki, sum nevndin peikar á er rentustuðulsskipanin, ella sum tað varð kallað fyrr - rentufrádrátturin. Ráðgevandi nevndin hev- ur gjørt landsstyrismannin varugan við, at tað er teirra meting at henda skipanin ikki er sunn fyri føroyska samfelagið Og sambært landsstýris- manninum við fíggjarmál- um, so eru broytingar á veg við hesi skipan. So stórar broytingar, at vit kunnu vænta, at skipanin (er í søØg- ina, øll sum hon er. Eg haldi at vit eiga at seta spurnartekin vid hvør tað er sum fær gagn av skip- anini, sigur Karsten Han- sen, landsstýrismaður. Sum skipanin virkar í løt- uni, so rokna fólk við hesum tá tey fara út at keypa hús, og av tí sama gerast húsini í nakað væl dýrari, vísir Karsten Hansen á. — Tí kunnu vit siga, at tað er seljarin og ikki keyparin, sum upprunaliga ætlað, sum fær gang av rentustudning- inum, sigur Karsten Hansen Ovist hvussu broyt- ingarnar vera framdar — Vit hava eitt uppskot til broytingar í rentustudnings- skipanini liggjandi, men tað er ikki politiskt vidgjørt, og tí ber ikki til at siga nakað um hvussu farið verður fram, sigur Karsten Hansen. Ovist er, hvussu tað verður við rentustudninginum í framtíðini. Sambært Karsteni Hansen er væl hugsandi at hann verður avtikin við tíðini. — Eg haldi ikki at tað eru tey róttu, sum fáa gagn av honum, sigur hann Men er endamálið at taka skipanina av? — Tað er eitt sindur torført at siga í løtuni, men tað er hugsandi. Tað verður ikki gjørt í einum, tað sigur seg sjálvt. Vit mugu gera tað yvir eitt tíðarskeið. Rentu- stuðulin er minkaður úr 48 niður í 40 prosent, tí er hugsandi, at tað verður gjørt á sama hátt, ella líknandi, sigur Karsten Hansen, landsstýrismaður við fíggj- armálum. Nógvir pengar upp á spæl Hóast vit enn einki vita um hvussu møguligu broyting- arnar koma at síggja út, so er greitt, at broytingarnar uttan iva koma at hava stóra ávirkan á húsarhaldsbú- skapin. Um vit siga, at lánið er upp á góða millión, so verð- ur rentan av hesum lánum um 70 túsund krónur. Í løt- uni er rentustuðulin 28 tús- und krónur og hann fellur tá burtur. Tað merkir í stuttum, at fellur skatturin ikki sam- svarandi, so er burturfallið av rentufrádráttinum at sammeta við eina skatta- hækking, sum ikki er so lít- il, hóast hon verður gjørd yvir eitt tíðarskeið. Og hevur Ráðgevandi nevndin búskapin í hug- anum, so er eingin ivi um, at ein slík útreiðslugking hjá húsarhaldunum eisini merk- ist í samfelagsbúskapinum.