hósdagur 19. august 1999síða 7

NR. 155 - 19. AUGUST 1999 Broytin garnar Í rentustuðulsskipanini : Rætta bakara fyri smid tíðindablaðið Formaðurin í Javnaðarflokkinum sigur at farast má var- isliga fram, tá tað um broytingar í rentustuðulsskipanini ræður. — Talan er um eina so stóra broyting, at neyðugt er at kanna hvórjar avleiðingarnar eru áðrenn nakað verður gjórt SVEINUR TRÓNDARSON Í blaðnum í gjár legði Karst- en Hansen, landsstýrismað- ur við fíggjarmálum, upp til, at broytingar vera gjørdar í rentustuðulsskipanini. Hann setti millum annað spurn- artekin við hvussu rætt tað var, at landskassin veitir stuðul í sambandi við keyp og sølu av sethúsum, sam- stundis sum hann setti spurnartekin við hvor tað er, sum fær gagn av rentustudl- inum. Vit hava spurt formann Javnaðarfloksins, Jóannes Eidesgaard um hvat hann heldur um ætlaninar hjá landsstýrismanninum við fíggjarmálum. — Fyrst av ollum vil eg siga, at vit als ikki hava við- gjørt málið í flokkinum, og tí ikki hava tikið stóðu til tað, men tað skal undir øll- um umstødum farast sera varisliga fram, um broyt- ingar skulu gerast, sigur hann. Men fyrst mugu vit hava at vita, hvat endamálið við eini broyting er, leggur hann afturat. Jóannes Eidesgaard vísir á, at Javnaðarflokkurin var við tá broytingar seinast vórðu gjørdar í rentustuð- ulsskipanini, og tá var end- amálið at hjálpa sethúsaeig- arunum, sum vóru sera illa fyri av kreppuni. — Við góðari hjálp frå peningastovnunum eydnað- ist tað rímiliga væl. Nøkur kláraðu tað ikki, men tað vóru fleiri sum kláraðu tað. Broytingin, sum var gjørd í 1993 hevði við sær, at rent- ustuðulin, sum annars var lækkaður niður á 40 prosent varð hækkaður upp aftur á 48 prosent. Síðani skal hann so líðandi lækka niður aftur á 40. Kanska skeivt mál Formaður Javnaðarfloksins setur sum sagt spurnartekin við endamálið við broyting- arhugi fíggjarmálaráðharr- ans. Jóannes Eidesgaard hevur ilt við at fáa eyga á nakra orsøk til at broyta rentustuðulsskipanina, men hann ætlar sær tó ikki at vísa uppskotinum frá sær av teirri orsøk. Sum sagt, so hevði broytingin í 1993 eitt ávíst endamál, sum partvís varð rokkið, men eg dugi ikki at fáa eygað á endamálið við eini broyting nú. Um ætlan fíggjarmálaráðharrans er at bremsa buskaparvøkstrin- um, so eri eg bangin fyri at hann siktar skeivt, tí tað er ikki har trupulleikin er, sig- ur Jóannes Eidesgaard. Hann vísir á innflutnings- tølini, sum siga, at størsti vøksturin er í innflutningi av bilum og av útgerð til vinnuna. Stuðulsskipanir ikki bara av tí ónda Annars heldur Jóannes Eid- — Um tað er fyri at bremsa búskapinum, so er tað sum at rætta bakara fyri smið, at taka rentustuðulsskipanina av. Her er í veruleikanum talan um eina skattahækking, sigur Jóannes Eidesgaard, formaður í Javnaðarflokkinum esgaard, at tað í åvisum før- um verður hugsað ov nógv um vandarnar við stuðuls- skipanum. Fyrimunir eru eisini við stuðulsskipanum, sigur Jóannes Eidesgaard og vísir á Sandoyarætlan- ina, sum eitt gott dómi. — I tí førinum veitti lands- kassin ein beinleiðis stuðul, sum gjørdi tað møguligt at seta eina verkætlan í gongd. Og síðani hon varð sett í gongd hevur hon givið studningin mangar ferðir aftur. So tað er ikki bara av tí ónda, sigur Jóannes. Hann er tó samdur við øðrum um, at áhaldandi studningur kann avlaða eitt sunt virksemi, men sigur at neyðugt er at hyggja eitt sindur fjølbroyttari uppá stuðulsskipanir. Kann gerast dýrt Sum sagt, so vil formaður Javnaðarfloksins hvorki taka undir við uppskotinum ella vísa tað frå sær við teirri grundgeving, at tað ikki er vidgjørt innanfloks enn. Hann er tó fullgreidur yv- ir, at tað, um tað verður sett í verk kemur at hava eina sera stóra ávirkan á pen- ingamongdina hjá føroysku húsarhaldinum, og tað er ein av høvudsorsøkunum til, at hann biður fíggjar- málaráðharran varnan. - Talan er um nógvar tús- und krónur, og tað fer at merkjast ótrúliga væl hjá hvørjum einstøkum húsar- haldið, og kann uttan iva vera við til at koppa fíggj- arætlanunum hjá nógvum teirra, sigur Jóannes Eides- gaard og leggur afturat: Her er sostatt talan um eina skattahækking fyri set- húsaeigarar og tá mugu vit eisini seta spurningin um teir megna tað, ella um tað yvirhøvur eru teir, sum skapa tað stóru nýtsluna vera sera Neyðugt við búskaparligum varsemi Formaðurin í Javnaðarflokkinum frøist saman við óðrum um, at Ráðgevandi neyndin er so positiv í sínum útlegg- ingum av fóroyska búskapinum. - Men positiva gongdin krevur, at vit vísa stórt varsemi, av tí, at tað skal so lítið til áðrenn tað kann fara hinvegin aftur, sigur hann SVEINUR TRÓNDARSON Eins og aðrir politikarar hevur Jóannes Eidesgaard við spenningi bíðað eftir, at formaðurin í Ráðgev- andi nevndini fór at koma við ngkrum ábendingum um »heilsustøduna« hjá føroyska búskapinum. Í vikuni komu so boðini frá Arne Larsen, formanni í Ráðgevandi nevndini, og tað vóru góð boð. — Føroyski búskapurin er á rættari leið. Hann sær út til at hava tað rímiliga gott, samstundis sum før- oyskir politikarar hava víst vilja til at halda aftur við útreiðslunum. Góð orð, og sjáldan er, at tey eru so góð má sig- ast. Og hóast formaður Javnaðarfloksins fegnast um boðini frá Ráðgev- andi nevndini, so hevur hann kortini peikifingurin á lofti, tí hann heldur at tað er neyðugt at minna á, at viðrákið, sum vit síggja í Føroyum í løtuni, tað er ikki bara nakað, sum er komið av førdum politikki. — Vit vera noydd at hava i hugad, at høvudsorsøkir- nar til positivu gongdina koma uttanifrå, og er sostatt nakad, sum vit ikki hava åvirkan å. Tiskil er eisini talan um vidurskifti, sum knappliga kunnu fara hin- vegin og eru vit tå ikki var- in, so er vandi fyri at vit fåa enn eitt búskaparligt aftur- stig, sigur Jóannes Eides- gaard. — So í grundini er tað ikki av politiskum ávum, at før- oyski búskapurin fær góðan karakter. Ikki fyrstu ferð Annars er Jóannes Eides- gaard ikki heilt samdur við Karsteni Hansen um, at tað er fyrstu ferð, at føroyskir politikarar hava vist vilja til at halda aftur. — Í byrjanini av 90-unum vórðu vit so sanniliga noyddir at halda aftur, sigur Jóannes Eidesgaard. — Men tað er nokk lættari at vera fíggjarmálaráðharri tá tað gongur við, enn tá tað gongur ímóti. Hetta skal skiljast soleiðis, at tá er nokk til øll, um enn tað ikki er ov mikið til øll. Nú streymar peningurin inn í landskassan, og tá er ólíka lættari at stýra, sigur Jóann- es Eidesgaard. Ílsgur eru neydugar Sitandi samgonga hevur sett sær fyri, at gera nakrar fløg- ur, sum síggjast rættiliga væl aftur, eftir føroyskum mátistokki. Sjúkrahúsverkið er undir útbygging, nýtt Sandoyar- skip og nýtt vaktarskip skulu gerast og harafturat verður eftir øllum at dóma farið undir Vágatunnilin rættiliga skjótt. Hóast tað, so hevur Ráðgevandi nevndin ikki so nógv at siga um íløgurnar. Arne Larsen segði við SvF, at best var at gera ílog- ur, sum ikki økja um akt- ivitetin, tvs. fløgur, sum verða gjørdar uttanlands, men kortini standa fleiri innanlands iløgur á skránni. Jóannes Eidesgaard sigur, at sjálvandi skulu fløgur gerast, tí fløgukvotan í hes- um landinum hevur verið sera lág seinastu nógvu ár- ini. — So er bara spurningur um hvat tað er fyri iløgur. Skulu vit gera fløgur í ein tunnil millum Leirvík og Klaksvík, ella skulu vit gera ein tunnil millum Øravik og Hov, tað er nakað, sum før- oyskir politikarar skulu av- gera og ikki Ráðgevandi nevndin, sigur Jóannes Eidesgaard. Tónin er broyttur Annars staðfestur Jóannes Eidesgaard, at tónalagið hjá Ráðgevandi nevndini er broyttur. Møguliga er ein samanhangur millum broytta tónan og avtaluna, sum landsstyrid gjørdi vid stjórnina í juni í fjør, heldur hann og vísir á, at tann av- talan staðfestir, at tað eru føroyingar, sum hava á- byrgdina av føroyska bú- skapinum. — Teir vita, at teirra ávirk- an á føroyska búskapin er ikki tann, sum hon var, og tað kann vera ein orsøk. Men gevur tað ikki full- veldisætlan samgongunar vindin í ryggin? — Tað arbeiðir í hvussu er ikki ímóti henni, staðfestir Jóannes Eidesgaard. Hann vísir tó á orðini hjá formanninum í Ráðgevandi nevndini um fallandi livifót um føroyingar fáa fullveld- ið. — Ein tann seinasta við- merkingin Arne Larsen hevði var um blokkin og um fullveldisætlanina. Hann segði, at skulu føroyingar taka fullveldi, so er løtan uttan íva tann rætta. Men hann segði eisini, at so mugu føroyingar taka við einum falli í livifótinum, tí tå ein milliard hvørvur år búskapinum, so merk- ist tað, sigur Jóannes Eid- esgaard, sum annars festi seg við at Arne Larsen tosaði um at føroyski livi- fóturin var høgur í heims- hópi, og ikki í Norður- lendskum høpi. — I mínum oyrum boðar tað ikki frá góðum, tí í heimshøpi er livifóturin ikki bara høgur, sigur Jó- annes Eidesgaard og vísir á eitt nú Afrika, sum ræð- andi dómi. Hinvegin er liviféturin í Norðurlond- um javnt høgur.