fríggjadagur 27. august 1999síða 4

tíðindablaðið — NR. 161 - 27. AUGUST 1999 Fróðskaparsetur Føroya bjóðar bachelor-útbúgving í livfrødi: > AR Logvatak millum Setrið og vinnuliv Komandi ár verður fyrsti fóroyingurin, ið kann kalla seg bachelor í livfrødi, klaktur á F róðskapar- setri Føroya. Talan er um eina itøkiliga útbúgving, ið sprettur úr føroyskum umhvørvi og vinnulívi HOGNI MOHR Fróðskaparsetur Foroya fer mánadagin |. september undir at útbúgva fyrstu før- oyingarnar til bachelorar í livfrødi Næmingarnir verda åtta undir heildarlestri og einir fimm undir stakgreinalestri Teir 8 eru allir júst loknir við 2 ára stoðisútbúgving í lívfróði. Til tess at ogna sær bachelorprógvið, skulu teir ganga eitt ár longur á Nátt- úruvísindadeild Fróðskap- arsetursins í Nóatúni Í roynd og veru hevur í fleiri ár borið til at farið undir framhaldslestur í Før- oyum, men fíggjarligar av- markingar og næmingatrot hava havt vid sær, at stød- Isútbúgvingin hevur verið lestrarliga endastødin í Før- oyum. I ár eru báðar fyri- treytir uppfyltar, og tískil gongur nú ein gamal dreymur út í Nóatúni. Úr føroyskum umhvervi | Stødisutbugvinin i livfrødi bjóðar grundlærugreinir, sum t. d. evna-, stødd- og hagfrødi, eins og læruna um dyr og plantur. Kyknu- og arvalæra og fysiologi eru eisini partar av livfrødiliga stødinum. Framhaldslesturin er bytt- ur i tvær lestrarhålvir, og i teimum eru fleiri vidkom- andi lærugreinir, ið spretta úr okkara egna livfrødiliga og vinnuliga umhvørvi. Tal- an er um havfrødi, streym- og hitaviðurskifti í føroysk- um sjógvi og havlivfrødi, m. a. um djóraæti, plantuæti og fødslusøltir í sjónum. I hesari grein verður eisini undirvíst í tarafrødi, og tey ið fara at standa fyri hesari undirvísing eru Rutt Niel- sen og Torleif Brattegaard, ið bæði hava verið knýtt at BIOFAR-ætlanini í Kald- bak. Framhaldslestur um fisk Fiskalivfrødi er stórur part- ur av framhaldslestrininum á Náttúruvísindadeildini. Lærugreinin er býtt í tveir partar. Fyrri parturin er um, hvussu og og av hvørjum fiskur fødir seg. Hin seinni verður nevndur fiskaskipan- arfrødi, og er sera ftøkiligur. Greinin snyr seg um, hvørji fiskasløg eru i føroyskum sjógvi. Vanligt er, at føroy- ingar geva sær far um og kenna eini 10 - 15 heimlig fiskasløg, men i veruleika- num liva eini 270 sløg kring oyggjarnar. Nakað verður eisini at læra um fiskavøkstur. Dent- ur verður lagdur á toskin í Fróðskaparsetrið byggir brýr millum tað bókliga og tað verkliga við nýggju útbúgvingini tí serliga áhugaverdu vist- frødisskipanini á Føroya Banka. Toskurin i hesum øki veksur nógv skjótari enn aðrastaðni. Lærarar úr vinnulivinum Livfrødingurin, Eyðfinn Magnussen, id hevur sam- skipað nýggju útbúgvingina á Náttúruvísindadeildini sigur, at tey á Setrinum hava lagt seg eftir at laga útbúgv- ingina eftir tí umhvørvi vit búgva og virka í. — Hóast lærubøkurnar, ið nýttar verða, eru ameri- kanskar, og tískil bera brá av amerikonskum viður- skiftum, hevur tað borið væl til at krydda undirvísingar- ætlanina við føroyskum dómum, sigur hann. Hann ivast ikki i, at út- búgvingin verður sera við- komandi: bæði vinnuliga og fakliga. Fyri undirvísingini fara, umframt fólk á Setrinum, eisini onnur vælútbúgvin fólk av øðrum almennum stovnum og úr føroyskum vinnulívi at standa. Fólk frá fiskirannsóknarstovuni fara at undirvisa í havlivfrødi, og fólk frá p/f Fiskaaling og p/ Fróðskaparsetrið fer í nýggju útbúgvingini at hava munandi samstarv við fóroyska vinnulívið f Fútakletti fara at undirvísa í fiskaaling og fóðurlæru, á væl hægri stødi enn á fiski- vinnuskúlunum. Lena Leivsdóttir, ið arbeiðir á privata stovninum, Fiska- sjúkutænastuni, fer at standa fyri undirvísingini í fiskasjúkum, ið kunnu raka alifisk. Næmingatal er avgrdandi Hóast Bachelor-útbúgving- in í livfrødi er ein endalig útbúgving, er vanligt at fólk fara undir víðari lestur til tess at útbúgva seg til lív- fróðingar; men sum er, noyðast føroyingar út um landaoddarnar at taka hesa útbúgning. Eyðfinn Magnussen held- ur tað vera torført at gita, um Fróðskaparsetrið fer at kunna bjóða hesa útbúgning seinni. — Eg kann siga, at vit miða ímóti tí, men tað veldst um næmingatalið, sigur hann. Slóðar fyri gransking At lívfróðisútbúgvingin í Føroyum er so itøkilig, og so væl lagað til Føroysk vidurskifti fer sambært Eyðfinni Magnussen óivað at hava við sær øktan vinn- uligan åhuga fyri einari før- oyskari lívfróðisútbúgving, ið eisini umfatar evsta fram- haldslesturin til lívfróðing. — Tað er gott, at tey les- andi kunnu útbúgva seg í einum heimligum lestrar- umhvørvi, ið hevur orku at taka sær væl av teimum í mun í øðrum londum, har 100 - 200 fólk eru til fyri- lestrarnar. Harumframt er fakligi týdningurin sera stórur. At vit hava møgu- leika at samstarva við vinn- una, og soleiðis draga vinn- una uppí føroysku útbúgv- ingina, ger útbúgvingina í- tøkiliga, eins og vit harvið kunnu slóða fyri føroyskari gransking á økinum, sigur Eyðfinn Magnussen. Hann væntar at virðingin fyri útbúnum fólki verður stórri, tí føroysk vinnulivs- fólk fara at duga betur at virðismeta = útbúgvingar, sum tey sjálvi eiga lut í, og hava itøkiligan tørv á. Fyri undirvísingini í teim- um 6 høvudslærugreinu- num í útbúgvingini fara eini 15 fólk at standa. Bróður- parturin av hesum undir- vísarum hava annað starv, uttanfyri Fróðskaparsetur Føroya.