leygardagur 18. september 1999síða 4

4 tíðindablaðið Fórtlahriðit NR: 1772 18. SEPTÉMBER 1999 Høgni Hoydal skelkaður => Ps | Ta r ógvuliga al Í FOYNndunum at jaa y såme v Høgni Hoyd: | STYTIS ður sigt te k 5 V KICP 1 M si d 5 end st hes k I IK kkaða t 3 ør K k kk i KN S } KK X IK ind astyrinum tini ein sann roynd. at júst hesi økini skrige ftir pengun g ikki i nog stør nir nn 1 era ema Tad er rætt, at tær neydugu ikki gjørdar nogvu arimi og at raksturin er skerdur undir kreppuni Men tað hevur onki við fullveldispolitikkin at gera Ti tær neyðugu íløgur nar vórðu heldur ikki gjørdar teimum glaðu åttatiårunum, ið tað almenna annar gjar aði út til høgru og vinstru Heldur ikki tá, vóru V IK Qe h | st at hr dømi Hoydal sigur, at nevna eitt annað Høgni hon ikki minst álitið á um førovskum fullveldi. tí ippbyggingin ikki gongur urskiftini ski pani Høer es ydal sig at Ing eborg Vaniher kuldi heldur tikið í egnan barm og spurt hvussu tað ber til, at tær neyðugu iløgurnar i Lands sjúkrahúsið og íløgur í heils uverk annars, og almanna verkið ikki eru g heimastýrinum og, hví rakstr arjáttanir til heilsumál og sos talmál ikki eru hækkaðar meir undir heimastýrinum. um tað er so gott Pensjónirnar hækkaðar Høgni Hoydal vísir eisini aft ur, at ætlanin er at gera eina pensjónsskipan, sum er so 6 solidarisk, at hon gevur Ing eborg Vinther orsøk til at venda henni bakið Tvørturimoti eru pen sjónirnar hækkaðar Og tað er langt síðani fráboðað, at ætlanin er at hækka vidbøturnar í fólka- pensjónini munandi, so at tey. sum onga aðra inntøku hava fáa væl meiri í pensjón Landsstýrismaðurin í full veldismálum er ikki við uppá. t pensjónsskipanin solidarisk, á ni økja ettarmunin enn n Endamálið er, at skulu hava € skipan st at folkapensjon Tad er ein skipan, sum er enn me sum er nu ri solidarisk enn tann VegjU livsløn eisini fáa n, tí oll gjalda ein prosentpart av lon oll fáa útgoldið eftir tí, sum tey hava goldið inn? Nú havi eg ikki sæð tað endaliga uppskotið til pen sjónsskipanina Men endamálið er heilt greitt, at tað skal vera ein solidarisk skipan, har eisini arbeiðsmarknaðurin skal taka sin part á seg Hetta merkir ikki, at fólk apensjónin skal takast av Tverturímóti skal hon styrkjast, so at tann, sum hev- ur forvunnið lítið, fær nógv í fólkapensjón og tann, sum forvinnur nógv, fær lítla fólk- apensjon. Tad er sjálvsagt, at tá ið vit gera eina pensjónsskipan fyri arbeiðsmarknaðin, fer tað at merkja, at høgar inn i nøga eind nøga pens) ini í skipanina og at hugstoytt, at formaðurin í størsta fakfelag í landinum skal brúka óbeinleiðis Ó- fólk at venda sær frá fullveldispolitikkinum, sigur Hógni Hoydal meir og fær tøkur betalir meir Men tað hendir longu í dag. Nógv hava privatar eft irlønarskipanir, ikki minst tey vælløntu í sam enum Sum er, fá tey kortini líka nógv í folkapensjon, sum øl onnur, hóast tey eisini fáa 1, privata pensjon sum vit ætla, er, at gå pri eina høg sum fåa eina hø skulu nava laga | Imenna, og tey, sum lítla ella onga privata pensjón hava, fáa eina høga fólkapensjón Og tað er í on fra tt verð míni nógv meiri solidariskt, Høgni Hoydal Sigur Vunnin rættindi skulu helst halda Hann er eisini ósamdur við Føroya Arbeid arafelag um dagpeningaskip anina Ingeborg Vinther sigur, at hon kann ikki studla einum fullveldi, sum ikki hevur ráð til at betala 10 milliónir, so at tey timaløntu kunnu fáa dagpening frá fyrsta sjúkra degi og sostatt verða javntsett við tey timaløntu Eg haldi, at allir flokkar eru sinnaðir til at javnseta formannin í timalønt og fastlønt í dag peningaskipanini. Spurningurin er bara, hvussu tað kann gerast so at eisini arbeiðsgevarin tekur sín part tí tað er ein nógv betri trygd hjá teimum timaløntu At krevja sømdir frå pol- itiska valdinum er ikki vunn- in rættindi. Ti politisk vælvild er komandi og farandi. Tad hava vit ikki minst sæd hesi sein- astu årini d seg, Ikki loyvismyndugleiki - Lóggevarin hevur við náttúrufriðingarlógini ásett myndugleikabýti við lokalum fridingarnevnd- um, hvórs avgerðir kunnu kærast til yvirfriðingarneyndina. Hesar kunnu ikki kærast, svaraði Finnbogi Arge O Br Dan R. Petersen setti Finn boga Arge nakrar spurningar I fyrispurningi um út ætlanina hjá SEV g 4, og í gjár svaraði so Finnbogi Arge. spurningu- num Viðvíkjandi = spurningu- um SEV hevur hildið nnan fyri loyvið til Eiði 1983, um SEV hevur ið tær treytir, sum vóru ar SEV í samband við 3-ætlanina og um lands- stýrismaðurin metir at habili hjá limunum í Yvir- ingarnevndini er í | sigur Finnbogi Arge, at umhvervisverndar náttúrufriðingar ella søki hjá lands vinnumål spurningar umhvørvis ber tað mær tí ikki til at svara teimum. Spurningarnir skulu beinast til landsstýris- mannin í umhvørvismålum Onga heimild Viðvíkjandi spurningunum, um landsstýrismaðurin hevur givið SEV loyvið at fara und- ir Eiði 4-ætlanina, sum røkk- ur frá Barkhellu innast í Funningsfirði og sudureftir, og um rætt er farið fram fyr- isitingarliga, at SEV sekir friðingarmyndugleikarnar beinleiðis um loyvið til út- byggjan, og um landsstýris- maðurin ikki fyrst eigur at taka prinsipiella stóðu og í hesum sambandi spyrja frið- ingarmyndugleikarnar sum liður í samlaðu málsviðgerð- int? sigur landsstyrismadurin, at sigast skal beinanvegin, at landsstýrismaðurin hevur ikki givið S.E.V. loyvi at fara undir Eiði 4-ætlanina, og landsstýrismaðurin = hevur heldur ikki heimild at geva slíkt loyvi SEV er eitt kommunalt lutafelag, evsta vald er ein umboðs- nevnd. Við kunngerð nr. 76 frá 53.10.1963 fekk int- erkommunala ravmagnsfel- agið loyvi at nýta vatnkraft- ina i Streymoy, Eysturoy, Vågoy og Suduroy. I hesum loyvi er åsett, at loyvishav- arin (SE. V.) vid øllum sínum verkum og rakstri teirra, er undir ti eftirliti, sum lands- stýrið fyrisetur. S.E.V. hevur skyldu at geva landsstýrinum allar upplýsingar um viður- skifti síni, og eisini er ásett, at viðtókurnar hjá loyvis- havaranum skulu góðkenn- ast av landsstýrinum. Loyvi varð givið í 50 ár. Landsstýrið hevur so- statt ikki myndugleika at ráða yvir S.E.V., burtursæð frá tí, sum er ásett í loyvi- num um at nýta vatnkraftina inter- hvors frá 1963. Eftir logtingslóg um náttúrufriðing krevst loyvi frá náttúrufriðingar- myndugleikunum, áðrenn ar- beiði, ið kunnu væntast at broyta sermerkt landslag munandi, verða gjørd. Øll loyvi greið S.E.V. søkti tann 31.5.1979 náttúrufriðingarneyndina i Eysturoy um byggiloyvi til útbyggingina. Náttúrufrið- ingarnevndin sýtti fyri hes- um, og tí fór málið víðari til yvirfridingarnevndina, sum 30.12.1983 gav S.E.V. loyvi at fara undir vatnorkuútby gg- ingina í Eysturoy. Av úrskurðinum hjá yvir- friðingarnevndini frá 30.12.1983 um Eiði I & 3 framgongur, at landsstýrið 5.7.1982 gav S.E.V. loyvi at fara undir 1. og 3. byggistig av vatnorkuorkubyggingini í Eysturoy. Orsøkin til, at landsstýrið gav slíkt loyvi í 1982, var, at tað sambært 8 9 í loyvinum frá 1963 kravdist (og framvegis krevst), at landsstýrið góðkendi, at S.E.V. (kommunalur felags- skapur) upptók iløgu- og rakstrarlán. Og at enda sigur Finnbogi Arge, at landsstýrið er ikki loyvismyndugleiki í sam- band við vatnorkuútbygg- ingina. Léggevarin hevur við náttúrufriðingarlógini á- sett myndugleikabyti við lokalum fridingarnevndum, hvors avgerðir kunnu kærast til — yvirfridingarnevndina. Avgerðirnar hjá nevndini eru endaligar og kunnu ikki skjótast inn fyri dómstólar- nar Tað eru fridingarnevnd- irnar, sum taka mál upp, og tí skulu slík stílast til frið- ingarnevndina í avvarðandi sy slu. Høgni Hoydal, lands- stýrismaður í fullveldis- málum, er bæði skelkaður og vónbrotin av, at for- maðurin í landsins stórsta fakfelag í Sostalinum i gjár kolldómir fullveldis- politikkin- og brúkar bein- leiðis ósannindi sum grundgeving. Hon skuldi heldur sæd hetta sum ein møguleika hjá sínum egnu limum at fingið tað betur, enn teir hava havt tað undir heimastýrinum, sigur Høgni Hoydal I góðum tíðum er gam ani at fåa politikarar at gjara út við øllum møguligum sømdum til tey lågløntu. Men kreppuårini hava vist, hvussu skjótir politikarar eru at taka hesi rættindi aftur, tá ið á stendur. Hvørji álit eru í rættind- um, sum verða vunnin á hendan hátt? spyr Høgni Hoydal. Tí er hann ímóti, at polit- ikarar blanda seg ov nóv uppí hjá arbeiðsmarknaðinum. Tá er meiri hald í teim- um rættindum, sum verða vunnin í samráðingum mill- um arbeiðsfólk og arbeiðs- gevarar, tí tey kunnu politik- arar ikki røra. Tað, sum tryggjar løn- takaran í longdini eru tær rættindi, sum hann vinnur í samráðingum við arbeiðs- gevarar, og sum tilvildarliga valdir politikarar ikki sleppa at broyta, hvørja ferð, tað er ein ávís niðurgongd í sam- felagnum. Høgni Hoydal sigur, at hann er vónbrotin av, at for- maðurin í landsins størsta fakfelag kolldømir fullveld- ispolitikkin id beinleidis 6- sannindum. Hon skuldi heldur sæd hetta sum ein møguleika hjå sínum egnu limum at fingið tað betur, enn teir hava havt tað undir heimastýrinum, sig- ur landsstýrismaðurin í full- veldismálum.