hósdagur 23. september 1999síða 8

8 tíðindablaðið NR. 180 - 23. SEPTEMBER 1999 Arbeiðsloysið ongantið verið so litið sum nú Ætlanin er nú at lækka inngjaldið til Arbeiðsloysisskipanina. Síðani AIS varð sett á stovn, hevur arbeiðsloysið í Fóroyum ongantíð verið so lágt, sum tað er nú. Utgjaldið úr Als er nú minni enn tríggjar milliónir, hvórja ferð nan av mannfólki ímillum 16 og 66 ár skrásettir arbeiðsleys x í i: 3 i i: N rex € KJaK U enn Korti 1 fryktandi er fyri, at ein orsøk kann vera, at tær eru barnabundnar, og at tær fáa ikki børnini ansað. Ella tað. t tær ansa gomlum fólki Hinvegin er tað ein fel agsnevnari fyri tey arbeiðs 305 dagar i fólk væl styttri irbeidsleys, enn tey vóru fyri bara einum ári síðani Frágreiðingin til hetta er uttan iva, at tað er lættari hjá fólki at fáa arbeiði og tey forleikagevandi tiltøkini hjá ALS hava hjálpt Ur niggju mió kr. niður í slakar triggjar Tann positiva gongdin hjá ALS hevur sjálvandi havt við sær, at figgjarstødan hjá ALS eisini er nógv batnað Tå ið arbeiðsloysið var í hæddini og eini 20-25% av arbeidstøkum fólki gingu fyri einki ímóti sínum vilja, var útgjaldið úr ALS einar níggju milliónir hvørja ferð. tvs, fjúrtanda hvønn dag Nú er útgjaldið ikki meiri enn slakar tríggjar milliónir hvorja ferð Tá kreppan leikaði uppá tað harðasta, var ALS heilt niðurundirkomin ga Men síðani arbeiðsloysið hasaði av og tók at minka, batnaði figgjarstødan hjá ALS tilsamsvarandi ALS var so kroy st figgj- arliga, at heilt fram til 1996, hevði hon undirskot, sigur Karin Kjølbro. Hon sigur, at 1997 var fyrsta árið, ALS hevði yvir- skot. Men tað árið var egin- ognin bara 49 milliónir. Sostatt var eginognin heldur ikki tað árið komin uppá aftur tær 92 milliónir, sum skipanin átti, tá ið hon figgjar Arbeiåsloysi og útbúgving ea VID úlbúgving SS Unan Oibigving Eini 60% av 16 teimun 40% teimum arbeiðsleysu hava onga útbúgving sum hava útbúgving, hava næstan 25% miðnámsútbúgving, tað er student, HF. FHS, HH. Sostatt eru fá við hægri útbúgvingum arbeidsleys. 67% av teimum arbeiðsleysu AK! BERTHOLDSEN Stýrið fyri ALS umhigsar nú at lækka inngjaldið til | ALS | Hvussu nógy, ætlanin er at lækka inngjaldið er ikki greitt enn | Karin Kjølbro, formað- ur í stýrinum fyri ALS, sigur, at ALS hevur fyrr lækkað gjaldið úr 2,75% í part hjá arbeiðsgevarum — Umhugsa at lækk og arbeidstakarum, niður í 107 'statt er gjaldið lækkað 5% fyri hvønn partin, ella 1,5% tilsamans. Í fyrstuni rindaðu arbeiðs- gevarar og arbeiðstakarar 2% av lønini í part til ALS. Tó var eitt loft á inngjald- inum so at ongin betalti meiri enn 3.700 krónur til skipanina um árið. — Tað svarar til 2% av eini sum onga útbúgving hava, eru kvinnur byrjaði at betala út í august 1992 Men síðani gekk tað skjótt framá I 1998 var eginognin 120 milliónir Og tá ið fyrra hálvár í ár var farið aftur um bak, hevði ALS eina uppá 154 milliónir Og verður gongdin tann sama seinna hálvár, fer eg- inponin helst upp um 200 milliónir á nýggjárinum. Og hetta er hóast tað, at inngjaldið til ALS er lækkað úr 2,75% av lønini, bæði hjá arbeiðsgevarum og -takar- pri um, nidur i 2%. eginogn Politikarar friggja til ALS Karin Kjølbro sigur, at tann g60a figgjarstødan hjå ALS hevur ført vid sær, at polit- ikarar hava fingið ikki sørt åhuga fyri ognunum hjå stovninum. Tað byrjaði í fjør, tá ið landsstýrismaðurin í Al- manna og heilsumálum reisti Spurningin um íkki ALS kundi vera við at figgja aktiveringina av ar- beiðsleysum. Tað hevur ALS hoyrt nakað aftur um. Men síðani hevur lands- stýrismaðurin í vinnumál um eisini boðað frå, at hann ætlar at kanna moguleikar nar fyri at fáa ALS av vera við at fíggja ein barnsburð argrunn Karin Kjølbro sigur, at ein barnsburðargrunnur er eitt mál. sum hon fult út tekur undir við Men um tað skal vera ALS, sum skal fíggja grunnin, er eitt heilt annað mál Stýrisformaðurin í ALS sigur, at tey hava biðið ikki arbeidaraløn. — Men tá ið kreppan var í hæddini, fór botnurin undan ALS og tað var neyðugt at hækka inngjaldið upp í 2,75% í part. Harafturat varð inngjaldsloftid uppá 3.700 krónur tikið av og út- gjaldið lækkað úr 70%, nið- ur í 67% av eini arbeiðs- mannaløn. Men hesi seinastu årini er arbeiðsloysið stórliga mink- inngj að, og figgjarstødan hjá ALS batnað samsvarandi. Síðani hevur ALS arbeitt fyri at broyta støðuna aftur til „tað gamla“. Utgjaldid er aftur hækkað upp í 70% av eini arbeidaraløn og inn- gjaldið er aftur lækkað nið- ur í 2%. Og nú er figgjarstødan so mikið góð, at ætlanin er at lækka inngjaldið enn meiri. Karin Kjølbro, stýrisfor- Karin Kjólbro sigur, at gongdin hjá ALS hevur verið avbera positiv seinastu árini. Talið á arbeiðsleysum at kalla er alsamt fallið seinastu árini. I løtuni eru bara 2, 2 76 c av mannfólki ímillum 16 og 66 ár og 4,8% av konufólki, arbeiðsleys. Eginognin hjá ALS veksir skjótt. Men tað ger eisini, at ávísur politiskur áhugi er fyri at fáa fatur á pengunum hjá arbeidsloysis- vinnumálastýrið um senda stovninum ein skrivligan fyrispurning. Og fyrrenn hann er komin, vil ALS ikki viðgera málið. Enn er fyrispurningurin ikki komin. Vilja styrkja ALS Stýrisformaðurin sigur, at heldur enn at taka lut í al- skyns sosialum útreiðslum. er, ALS heldur sinnað til at styrkja skipanina fíggjar- liga, so at hon verður før fyri at átaka sær eitt skrædl, sum tað fyrst í nitiårunum, uttan at botnurin skal fara undan henni. og at hon noyðist at læna pening. hækka inngjaldið og lækka útgjaldið Tað er ein stóða. sum vit ikki vilja koma í aftur Men annars hava vit bæði fólkið og teknisku út- gerðina til at umsita ein barnsburðargrunn. So tað kunnu vit lætt liga gera fyri landsstýrið. Men tað er onginí stýr- inum sum heldur tað vera skipanini skilagott at vevja ein barns- burdargrunn upp i Arbeids- loysisskipanina. Ti so kann tad lættliga henda, at treytin fyri einum dyggum barnsburðargrunni verður tað, at arbeiðsloysið er lítið. --Men hvat nú, um ar- beiðsloysið tekur at veksa, skal barnsburðargrunnurin so skerjast ella takast av. Karin Kjølbro sigur, at ALS- stýrið tí heldur. at tað tænir barnsburðargrunnin um best at hann er ein full- komiliga sjålvstødug eind. sum ikki kann rørast, hóast tíðirnar aftur fara at versna Hon vísir eisini á, at inn gjaldið til ALS er lækkað 0.75% bæði hjá arbeiðsger arum og løntakarum Sostatt er 1,5% leys- givid, sum politiski mynd ugleikin kann umhugsa at brúka til ein barnsburðar- grunn. Men umsita ein slikan grunn, tað kann ALS lætt- liga gera fyri landsstýrið, leggur hon afturat. maður, sigur, at stýrið hevur sett sær fyri, at Skipanin skuldi verða skuldarfrí, at hon skuldi styrkjast fíggj- arliga og at arbeiðsávísingin skuldi fáast at virka betri, tey endamálini eru rokkin. Stýrið hevur sjálvt heim- ild til at lækka inngjaldið. Og nú verður mett, at fíggjarliga stødan er so góð, og at skipanin er so mikið sekr fíggjarliga, at spurn- I ALS ingurin um at lækka inn- gjaldid kann umhugsast. Tað er tó vanlig fatan, at tað er í góðum tíðum, at ALS skal styrkja seg fíggjarliga, so at hon megnar at standa ímóti einum bakkasti, sum tað, ið herjaði fyrst í nítiár- unum. Tó er tad ikki heilt semja um, hvussu sterk hon skal vera og, hvussu skjótt hon skal styrkjast.