hósdagur 23. september 1999síða 9

NR. 180 - 23. SEPTEMBER 1999 tíðindablaðið =—-' HIT ALS fingið gula kortið — Vit hava fingið ávaring um at fáa viðurskiftini hjá teimum, sum arbeiða á fiskavirkjum, í trygga legu, sigur Karin Kjøl- bro ÁKI BERTHOLDSEN Nú verður tað neyðugt at fáa viðurskiftini hjá arbeiðs- fólki á fiskavirkjum í rætt- lag. Tað er orsøkin til, at ALS nú hevur gjørt eitt uppskot til eina kunngerð fyri tey, sum eru í fiskavirkisskip- anni hjá ALS Karin Kjølbro, stýrisfor- maður í ALS, sigur, at tá ið kreppan skolaði omanyvir føroyingar sum eitt óløgið og tók alt av fótum, var ALS skundað igjøgnum fyri at fáa eina skipan á beinini, sum kundi bjarg teimum, sum komu ringast fyri vegna arbeiðsloysi. Starvsfólkið fekk eina lóg at arbeiða undir, og so máttu tey klára seg sum frægast. Tað einasta, sum tað snúði seg um, var at yvirliva og at útvega pening til út- gjaldini og so mátti starvs- fólkið royna at umsita sum frægast. Men so við og við hevur ALS fingið kunngerðir fyri tey ymsu økini, so at um sitingin er komin í eina trygga legu. Fingið gult kort Stýrisformaurin sigur, at nú er bara eitt øki eftir, har ALS onga kunngerð hevur at ganga eftir. Og tað er viðvíkjandi teimum, sum eru undir fiskavirkisskipanini. Síðani hava vit ferð eftir ferð fingið boð frá bæði grannskoðara og logfrød- ingi um, at vit måttu siggja til at fáa eina kunngerð fyri fiskavirkisskipanina. Og nú hava vit bart út fingið tað gula kortið, tí um- sitingin á hesum øki er ikki í tryggum hondum. Fekk kaldliga mottøku Hon sigur, at stýrið tí hevur gjørt eitt uppskot til eina kunngerð fyri tey, sum arbeiða á fiskavirkjunum. Men tað er ikki ov nógv sagt, at kunngerðin hevur fingið kaldliga móttøku Ikki minst er tað Føroya Arbeiðarafelag, sum hevur funnist at uppskotinum. Karin Kjølbro sigur, at ein av atfinningunum er, at talan er um eitt gott bygdar- menningartiltak og at kunn- gerðin fer at skerja umstød- urnar hjá teimum, sum ar- beiða á fiskavirkjum. Tað er uttan iva eitt gott bygdarmenningar tiltak. Men tað er helst ein spurningur, um bygdar- menning er eitt uppgávu ekið hjá ALS. Endamálið við fiskavirk- Mió kr. Inntøkur Arbeiðsloysisstuðul v.m. Tekniskt Órslit Eginogn Fyrisiting vm. og figgjarpastar netto — 4 8 Úrslit av vanligum rekstri 9 38 97 96 5 94 9 7 45 38 175 96 73 115 15 4 n 154 120 4 195 190 145 81 4 16 6 2 179 199 -20 is 8 -35 18 21 30 | 176 173 58 175 284 80 1-112 2 Do 74421 2 60 1LS leggur stóran dent á at styrkja skipanina figgjarliga, skuldi eitt bakkast komið aftur. sum tað fyrst í nítiárunum. Ti er neyðugt við stórri eginogn, sum skipanin skal verða nóg sterk. Talvan vísir figgjarligu gongdina hjá ALS í høvudstølum. Talvan vísir at við arslok 198, var eginognin hjá ALS 120 milliónir, men fyrra hálvár í ár var hon komin uppá 154 milliónir. lalt hevur skipanin havt eina inntøku uppá 1.230 millión og hon hevur goldið 1.059 milliøn í arbeiðsloysisstuðuli. Samið únyjald or arheiðslorsisstuðii 1985 - 1999 {aug) på »u nu sn» 1000 kl. 8 H E Tíðarskeið MMS FIKaVSSKÆIN EVANS nn ed" L- 1908 1989 Sum tað sæst á talvuni, táttaði útgjaldið fyrst í 1995 upp ímóti niggju milliónum hvørja ferð, tvs, 14. hvønn dag Nu er tað komið niður á einar tríggjar milliónir. Hetta svarar til eina minking uppá heili 66%. Grundin til. at gongdin í útgjaldinum er so Østødug, er, at veðrið ger, at arbeiðsloysið minkar um summarið og veksur aftur um veturin Sum tað sæst, er gongdin í útgjaldinum til arbeiðsleys í fiskavirkisskipanini nógv stødugari enn í vanligari skip anini, tó at tað er fallið eitt lítið sindur samanumtikið isskipanini var, at virkini kundi varðveita eitt fast lið av starvsfólki, hóast fiskur kanska ikki var til at tey kundu arbeiða hvønn dag. Tí var ongin fiskur, skuldi fólki kortini verða tryggjað løn í 32 tímar hvørja viku og tað skuldi ti ikki verða neyðugt hjá teim- um at leita sær eftir øðrum arbeiði Talan var sostatt um, at fólk skuldu hava fast til knýti til eitt ávíst virkið. I uppskotinum til kunn gerð fyri fiskafólkið, hevur ALS stýrið ásett. at tann, sum ongan arbeiðstíma hev ur havt á einum virki í átta vikur, kann ikki longur sig ast at hava eitt fast tilknýti til eitt virki. Tí eigur viðkomandi ikki longur at vera í fiska virkisskipanini, men eigur heldur at fara uppí vanligu skipanina. Karin Kjølbro sigur, í vanligu = skipanini eru nevniliga nakrir møguleik ar, sum eru sera umráðandi at brúka, ikki minst hjá konufólki Og teir møguleikar eru at fáa førleikagevandi skeið av ymsum slag, so at við komandi kann kvalifisera heldur enn at taka lut í al- skyns sosialum útreiðslum. er, ALS heldur sinnað til at styrkja skipanina fíggjar- liga, so at hon verður før fyri at átaka sær eitt skrædl, sum tað fyrst í nitiårunum, uttan at botnurin skal fara undan henni, og at hon noyðist at læna pening, hækka inngjaldið og lækka útgjaldið. — Tað er ein stóða, sum vit ikki vilja koma í aftur. — Men annars hava vit bæði fólkið og teknisku út- gerðina til at umsita ein barnsburðargrunn. - So tað kunnu vit lætt- liga gera fyri landsstýrið. - Men tað er onginí stýr- inum sum heldur tað vera skilagott at vevja ein barns- burðargrunn upp í Arbeiðs- loysisskipanina. — Tí so kann tað lættliga henda, at treytin fyri einum dyggum barnsburðargrunni verður tað, at arbeiðsloysið er lítið. --Men hvat nú. um ar- beiðsloysið tekur at veksa, skal barnsburðargrunnurin so skerjast ella takast av. Karin Kjølbro sigur, at ALS- stýrið tí heldur, at tað tænir barnsburðargrunnin- um best at hann er ein full- komiliga sjålvstødug eind, sum ikki kann rørast, hóast tíðirnar aftur fara at versna. Hon vísir eisini á, at inn- gjaldið til ALS er lækkað 0,75% bæði hjá arbeidsgev- arum og løntakarum. — Sostatt er 1,5% leys- givid, sum politiski mynd- ugleikin kann umhugsa at brúka til ein barnsburðar- grunn. — Men umsita ein slíkan grunn, tad kann ALS lætt- liga gera fyri landsstyrid, leggur hon afturat. - Býli av arbeldsleysum efðr aldri Meginparturin av teimum arbeiðsleysu eru konufólk, 65%. Men talvan vísir, at arbeiðsloysið rakar ikki nakran ávísan aldursbólk meinari enn nakran annan. Á talvuni sæst, hvussu nógv arbeiðsleys eru í hvórjum aldursbólki. Tó er tað hugvekjandi, at hjá konufólki er stórsta arbeiðsloysi í aldursbólkinum ímillum 25 og 34 år, tvs, í besta burðar- dygga aldrinum seg til ávís stor Tann møguleikin er ikki til staðar í fiskavirkisskip anini, ti tå skal viðkomandi altíð verða til taks hjá tí eina virkinum. Stýrisformaðurin sigur eisini, at dómi eru um, at tað gingu arbeiðsleys á fiskavirkjum i Havn. sam stundis sum fiskavirkið í Vestmanna hevði brúk fyri fólki. Men hóast talan var um sama arbeiðsgevari. kundi ongin krevja, at fólk fóru til Vestmanna til arbeiðis Ístaðin fingu tey so stuðul úr ALS Í kunngerðini var eisini 9 ætlanin at definera, hvat eitt fiskavirkið er Hendan definitiónin er so fløkt, at Karin Kjølbro hev- ur ikki hug at koma nærri inn á hana her Verkafeløgini eru 6nøgd við definitiónini og hava mótmælt henni Men eftir, hvat skilst á Karini Kjølbro, verður hetta neyvan tann stóri trupul- leikin, tí tað væntar hon, at ALS og fakfeløgini ivaleyst kunnu finna útav, sum hon tekur til. Kunngerðin er í løtuni hjá fakfeløgunum til viðmerk- ingar Og hon ivast ikki í, at tað fer at bera til at finna eina semju, sum allir partar vilja góðtaka og verða nøgdir við sera Tað. sum er avgerandi er, at vit eftirlit við øllum teimum fólkum, sum eru í fiskavirkisskipanini og sum hava trygd fyri 32 tíma viku, og ikki kunnu taka lut á skeiðum og ødrum før leikagevandi tilbodum hjá ALS. ella kunnu átaka sær annað arbeiði, sigur hon Í hesum sambandi kann nevnast, at helvtin av teim- um, sum hava verid å teim um førleikagevandi skeið unum, hava fingið skoytir stýrisformaðurin í ALS uppí Hon sigur, at løtuni verdur kannad eftir. hvat ALS kann gera fyri at fåa tey í sving aftur, sum hava verið longst í Etlanin er ei eina arbeiØsåvisin har bæði arbeiðsgevarar og tey, sum vilja hava arbeiði kunnu skriva seg upp. og so verður alt lagt út á internet terne ið. sigur Karin Kjølbr« irbe10i, % ev stuðul smóltaknrum jure 7 BD. M.D 5.5 0. m.m 7 Dagar í skipanini DAG. 37 RED hug 52 — 6 fe 00 Býrið ev dagatalinum arbeidsleys hævn fingið stuðul frá ALS Myndin vísir gongdina seianstu árini, hvussu nó tey arbeiðsleysu fingu stuðul frá 1997 og 1998 er dagatalið áleið tað sama ein stór broyting hend og nú eru fólk lutfalsliga skipanini. Í 1997 vóru arbeiðsleys í ALS gvar dagar Men VAN sir, at 1 stoant et stu í 369 I Í aagar miðal, í 1998 vóru tey 381 dagar í miðal, men i ár eru tes „bara“ 305 dagar í miðal í ALS. Hetta merkir. at fólk fáa arbeiðið skjótari aftur nú, enn tey hava fingið. Uttan iva er orsøkin, at tað er lættari at fáa arbeiði yvirhøvur. Men ein orsøk er uttan iva eisini, at tey førleikagevandi tiltøkini hjá ALS hava hjálpt, sigur Karin Kjølbro, stýrisformaður í ALS