hósdagur 23. september 1999síða 21

NR. 180 - 23. SEPTEMBER 1999 Viðmerking: tíðindablaðið Sá 24. Er sjuúkrahúsverkið # Tað, sum sentralistiska embætisfólk okkara ger við Klaksvíkar Sjúkrahús í dag, er ikki ólíkt tí, ið gjórt varð uppundir læknastríðið, ið var frá 1952/53 til 1955 Fyri kortum las eg grein í donskum blaði, sum snúði seg um, at politikararnir lata yvir til embætisverkið at reka politikk. Politikarar sigla við hes- um vandasjógv, men spurn- ingurin er so: eru tað poli- tikarar, ið reka alla ábyrgd yvir á embætisfólkið, ella tað hinvegin er embætis- fólkið, ið sjálvt tekur sær ræði, tey ikki hava. Lat tað verða sligið fast, at evstu leiðslu og ábyrgd hevur politikarin, og við hesum er umráðandi, at em- bætisfólkið hevur sítt pláss eitt nú sum sparringspartn- ari. Tá 10 eg hugsi um 100 ára gomlu søguna hjá Klaks- víkar Sjúkrahúsi, og kanska serliga tíðina síðani 1939, tá lands/ríkiskassin tók við leiðsluni, er tað ófatuligt, at sjúkrahúsverkið framvegis liggur omaná - ikki bert om- aná, men í oddinum innan føroyska sjúkrahúsverkið - við tí ágangi, ið verið hevur ímóti tí síðani. Ológligt sjúkrahússtýri var fyrsta álopið Fyrsta álopið á stovnin var, at eingin limur í sjúkrahús- stýrinum var úr Norð- oyggjum fyrrenn í 1951. - Men hetta var eisini við til at hella bensin á bálið, og átti lut í læknastríðnum, sum var í Klaksvík frá 1952/53 til 1955. Í hesum álopi vóru eingi vápn spard. Lógin segði, at tað skuldi vera trý sjúkrahússtýri, eitt fyri hvort sjúkrahús. Tað sum hendi var, at em- bætisfólkið í høvudsstad num, við stuðuli frá donsk- um embætisfólki breyt lóg- ina, og setti bert eitt sjúkra- hússtýri, og sjálvur politi- ovastin var formaður. Ahugavert kundi verið at vita, hvar politiski myndug- leikin krógvaði seg. Hetta gekk eina tíð, men vit, sum eru komin eitt sind- ur til árs, kenna úrslitið. - Tað ber til at halda fólki niðri eina tíð, men ver vísur í, at einaferð kemur mót- spælið. Eitt forskansað sentralis- tiskt embætisverk Vit skulu leggja til merkis, at í 1950unum, tá fyrstu skotriðurnar vórðu sendar ímóti Klaksvíkar Sjúkra- húsi, visti embætisfólkið í høvudsstadnum, tá dr. Halv- orsen varð sendur úr Havn- ini, at hetta fór at elva til trupulleikar, tí embætis- menninir í Havnini kendu hann, teir høvdu lisið saman við honum og kendu, hvørji krøv fóru at verða sett. Einki av hesum var ein tilvild, eftir óstøðuga læknatilgongd í 1940unum. Orsøkin til at eg nú dragi søguna framaftur er fyri at minna okkum á, at vit við tí leiðslu vit í dag hava ikki eru frægari fyri. Bæði tey smærru sjúkra- húsini hava alla grund til at ræðast evstu politisku I. Partur leiðsluna innan heilsuverkið í dag, ikki bert tí, at lands- stýrismaðurin er sentralist- iskur, men embætisfólkið stuðlar henni til at niður- leggja tey smærru sjúkra- húsini, og stuðlar henni í at fara út í ætlanir, sum landið hvorki hava orku til fíggj- arliga og enn minni fakliga. - Latið okkum kenna okkara avmarkingar. Tað hevur enntá fleiri ferðir verið brúkt. at lands- sjúkrahúsið fæst ikki at virka fyri teimum smærru sjúkrahúsunum. Sum sagt, er tað ótrúligt, at Klaksvíkar Sjúkrahús er eitt mynstursjúkrahús. Hetta skyldast einum enda- leysum bardaga fyrst og fremst frá nærlagnum og dugnaligum fólki á sjúkra- húsinum - bæði fakligar og ikki minst menniskjaliga. Latið Klaksvíkar Sjúkra- húsi tann pening, tey sam- met við hini sjúkrahúsini eiga. Tað er álvarsamt og eitt øgiligt bakkast fyri før- Jógvan vid Keldu, borgarstjóri í Klaksvík oyska sjúklingin, tað sum bæði nú og seinastu árini hevur verið gjørt, spakuliga at draga teppið undan við at taka peningin frá sjúkra- húsinum. Tað skal heldur ikki so lítið dirvi til at niðurleggja eitt vælvirkandi sjúkrahús og lata uppgávurnar upp í hendurnar á einum sjúkra- húsi, sum er í stórum trupul- leikum, og hevur verið tað seinastu 30 árini. Jógvan við Keldu Hvat bagir Høgna Hoydal? I Sosialinum seinasta leyg- ardag verður Høgni Hoydal endurgivin fyri at siga, at hann altíð hevur virðing fyri, at fólk gera vart við, at tey ikki vilja vera sjålvstød- ug. Her má ein undrandi spyrja, hvønn hann tosar um? Hvar finna vit tann før- oying, sum ikki vil vera sjålvstødugur? Millum øll tey, sum liva og búgva i Føroyum í dag, finnur tå ongan! Men kanska hugsar Høgni Hoydal um teir túsundtals føroyingar, sum noyddust at rima frå sinum kæra heim- landi, og sum nú eru við at missa vónina um at koma heimaftur, vegna loysingar- ætlanina hjá Høgna Hoydal. Hesi túsundtals føroying- ar, sum noyðast at liva í út- legd, eru ikki sjålvstødug. - Les annars meira um hend- an vansan, sum er nærri lýstur í Hvítubók á síðu 77 og 78 í fylgibindi 1. Har verður víst til avleið- ingar av loysingarætlanini. Millum annað verður víst á: >...at almennu iløgurnar, lønirnar, nýtslan ella okkurt annað minkar, ella at meiri verður kraft inn í skatt<. >Tá landskassans út- reiðslur minka, fer tað at fáa árin á allan búskapin. Um til dømis alment lønta fólkið fækkast, fer hetta at merkja, at arbeiðsloysið veksur. Samstundis merkir tað, at eftirspurningurin eftir vør- um og tænastum frá priv- atu vinnunum minkar, og tískil at fólk eisini verða søgd úr starvi í privatu vinn- unum. Vaksandi = arbeidsloysi merkir, at fólk flyta av land- inum, og at lónin fellur«. Sera dapur lesnaður. Við hesi nýggju fráflyting, vera tað enn fleiri føroyingar, sum ikki eru sjålvstødugir. Hví ynskir Høgni Hoydal at reka slíkan politikk, sum hevur ta avleiðing, at fólkið má ríma og liva í útlegd? Gamaní, Hvítabók skriv- ar eisini, at fallandi lønar- lagið merkir, at kappingar- førid í útflutningsvinnuni gerst betri, og tað vil aftur hava við sær, at nøkur av teimum fólkunum, sum mistu starv. Tann fyrrneynda avleið- ingin, (nýggj fólkaflyting. færri iløgur, lægri lønir, minni nýtsla, stórri arbeiðs- loysi, ella eitt stórri skatta- og avgjaldstrýst) eru av- leiðingar, sum tú íkki sleppur undan, og er so- statt kend uppá forhond. Men hin avleiðingin (at tað fallandi lønarlagid seinni fer at vinna tað mista innaftur), er munandi meira ivasamt og eisini ókend. At enda spyr Høgni Hoy- dal Sambandsflokkin, hvat hann sigur til, at vit hava eina félkaatkvødu um at varðveita verandi heima- stýri? nýtt arbeiðið, fáa Ein sera løgin spurningur Er tað veruliga bara Høgni Hoydal, sum ikki veit, at Sambandsflokkurin hevur gjørt eitt skilagott nyskip- anaruppskot, av vidurskift- unum millum Føroyar og Danmark? Her er talan um eitt uppskot, har Føroyar gerast alt meira sjålvbjarg- nar. Eitt uppskot, sum vil varðveita og geva komandi ættarliðum fjølbroyttar møguleikar í altjóða hopi. Eitt uppskot, sum ikki er ivasamt, ella byggir á tað ókenda, so sum loysingar- uppskotið hjá Høgna Hoy- dal. Trygvi F. Guttesen Eitt gott politisk vikuskifti Vit eru mong, sum kenna lætta og eru takksom fyri nógv av tí politiska, sum kom fram í ljósið um vikuskiftid, og lat okkum taka okkurt fram úr rúgvuni: I.Magni Laksáfoss, bú- skaparfrødingur, gav okk- um eina góða og objek- tiva lýsing av Hvítubók, og vísir eisini á hvussu neynda bók verður brúkt. 2.Rolf Guttesen hevði enn einaferð eina góða av dúking um Hvítubók. „Atli P. Dam, fyrrverandi løgmaður hevdi eina sanna lýsing um arbeiðs háttin hjá Høgna Hoydal, ið er nýggjur og ódemo kratiskur. 4. Forkvinnan í Føroya størsta fakfelag vendir w fullveldinum bakið. 5.Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin hava nú lagt fram sína hugsan um Hvítubók, ella rættari sagt Høgnasa bók, tí í Dimmalætting frá 8. sept. í ár skrivar Høgni Hoy- dal, at hann persónliga hevur ábyrgdina av ar- beiðssetningunum hjá nevndunum, ið hava skrivað Hvítubókm, og tí- skil kann tað valla vera burturvið framyvir, at brúka navnið »Høgnasa bók<. Buskaparfrødingar kunnu illa gera annað enn tað, sum teir verða bidnir um. 6. Løgmaður sær ein møgu- leika fyri breiðari semju, og hann vil ikki uppá for- hond heilt avvísa, so sum varaløgmaður, at umboð fyri andstøduna kanska vera við í samráðingar- neyndini, sum skal gera nýggja avtalu við danir. Jú, sanniliga má ásannast, at fløkta politiska kjakið nú er vorðið meira greitt og positivt. Einasta illgrasið, i farna vikuskifti stóð í Sosialinum tann 18. sept., har ein blað- maður hevur eina tíðinda fråsøgd og eina samrødu, sum hann við stórum stav- um kallar: >Sambandstung- an loysnað - Tungan er svørt«. - Ein politiskt litaður og eisini Ovanliga subjek tivur tíðindaflutningur Trygvi F. Guttesen