leygardagur 25. september 1999síða 23
‹ fyrra síða allar 40 síður næsta síða ›
Hendan síðan hevði ongan tekst í PDF-skjalinum. Teksturin niðanfyri er lisin maskinelt (OCR) og kann hava villur.
Tekstur á síðuni
15
fr
mee,
einum størri hópi er alt, sum til
er, partur av somu heild. Vit
eru gjørd av sama tilfari sum
alheimurin, og vit eru ti i slekt
vid alt f alheiminum. Eisini
hvalspyggina, sum einastaðni
verður hálovað.
Men Sjeystjórnan umboðar
eisini dreymirnar, framtíðina.
Um Gravara-Petur verður sagt:
„Han ejede det tændende pust,
der kunne bringe den tágede
syvstjerne í dit sind til at bryde
i glød {...|“. Seinni verða
Antonia og Maria moy
flættaðar saman, um somu tíð
sum Antonia og Sjeystjórnan
gerast eitt. Í endanum verður
tikið samanum við hesum
orðum:
„Sáledes er dit væsen, Moder
Syvstjerne!
Sá længe du er, vil altid en
ny begyndelse være í sigte, og
livet skal ikke fortvivle, og
døden skal ikke råde. Og du vil
altid være, for du er ikke kun
én, du er en mangfoldighed og
en almindelighed".
I at kalla øllum skald-
skapinum verður dentur lagdur
å, at tad er tad vanliga,
gerandisdagurin, sum tað ræður
um og ikki stórir tankar og
ríkir handan fold. William
Heinesen heyði uttan iva tikið
undir við Dan Turéll, sum eina-
ferð segði, at tú skalt læra teg
at dáma gerandisdagarnar, tí
teir eru flestir!
Á havsins botni
Afturlítandi verður sagt frá, at
Jacob Sif er farin inn í handilin
hjá Violu og teimum at keypa
eina Laterna magica, og tann
mynd, sum nú kemur fram,
gongur síðani við broytingum
aftur í skaldsøguni: „og her i
mørket sprang sá den magiske
plet frem på væggen og viste et
undersøisk landskab med røde
og violette søanemoner,
lysende ål og rokker og dybe
palmelunde af tang og ned-
hængende vårgrønne algeslør
og dunkle koraller”. Myndin
gerst leidarmotiv i skaldsøguni,
og tå 10 Viola stutt seinni dårar
Jacob Sif, er lysingin beinleidis
framhald:
Mørket åbner sig, fuldt af
lønlige hede kilder, fuldt af
paradisiske vandplanter,
undersøiske koralplanter,
levende dyr på stilke og med
myge fangarme, venlige blinde
bløddyr og afsindige polyper,
millioner år ældre end al
menneskelig tid“.
Tá ið Viola er rýmd frå
honum verður sagt, at tað var
við teimum næstan sum í
vísuni um gentuna og
havmannin, og hvort kvold, tá
ið Jacob Sif leggur seg, letur
hann seg glíða niður í eitt dýpi
av minnum á havsins botni.
Undirsjóvarmyndir koma
javnan fyri, bæði í sambandi
við Jacob Sif, men síðani eisini
knýttar at Antonio og
dreinginum Jacob. Antonia fær
dukkuna Havgyltu frá
Ekkeharti og setur hana upp á
eitt døkt loft, tí tað er sum á
havsins botni. Beint aftaná
verður sagt frá einum
kopahvølpi, sum Antonia letur
„glide ned i det grønne
sortnende dyb”. Seinni fortelur
Ekkehart Jacobi, at kópar eru
syndafull menniskir, sum ikki
eru sloppin upp i himmiriki, og
drongurin fær tað at hóska væl
við mammuna, sum sambært
Trinu var ein syndafull kona.
Skaldsøgan arbeiðir sostatt
við tveimum mótsettum og
kortini greipaðum symbol-
heimum: himmalin við Sjey-
stjórnuni og havbotnurin við
girndini. Í báðum heimum eru
23
dreymarnir veruleiki, og tað
hevur við sær, at
undirstreymurin av girnd og
himnaríkisins dreymasjónir
ikki eru antagonistar, men
partar av og fyritreytir fyri
einum natúrligum lívi. Bæði
yvir og undir skulu til
Tvørt øvut er tað við ti
tilverutulking, sum verður
stýrd av átrúnaði. Her eru
himmal og helviti mót-
setningar, og jarðarlívið ein
vigvøllur, har hesi bæði royna
at toga tað neyðars menniskjað
í hvor sína ætt
The Spanish Inquisition
Gjøgnum lysingina av Trinu
vid eygunum fær
kristindómurin toyggið, og
einahelst protestantisman
verður avmyndað sum í
sjálvum sær lívsnoktandi og
mannvånd. Trina er missjónsk
og lokkar nakrar ferðir Antoniu
„hen í menighedshuset for at
høre den indremissionske
pastor Ryvingsen fnyse og
svovle mod baptisters og
adventisters dømmesyge
sektereri“. Gudurin hjá Trinu
sigst at vera ótespiligur og
skelkandi, og altartalvan i
kirkjuni snyr seg bara um
deyda og pining. (Tann
umrødda altartalvan hongur i
Havnar Kirkju og kemur fyri
meiri enn eina ferð i
skaldskapinum)
Frammarlaga í skaldsøguni
staðsetur fråsøgumadurin
barnid i alheiminum, og endar
við hesum orðum:
„Men livet befinder sig
stadigvæk í en tilstand af
passiv slummer, og der vil
endnu hengå nogle æoner før
de søvndrukne øjne oplades og
efter megen angst og bæven
omsider fyldes med den
skuende, forklarende og hjælp-
somme venlighed, der er
tilværelsens mening og mål"
Lesarin kennir ein aðaltátt í
skaldskapinum aftur - tað sama
verður t.d. sagt um Elianu í
De fortabte Spillemænd“
men hvussu er við Trinu í
hesum sambandi? Soleiðis
sum hon er skaft,
hildið, at hennara setningur á
fold var at hjálpa øðrum. Hvi
vildi tú ikki
Irina er so stivrend, fær lesarin
ongantíð beinleiðis at vita, mer
tað restar ikki í ábending
Hon kemur frá «
fjarðarbygd
VAKSIN genta 1
tjúgu ár, tá ið hon kom í húsið
hjá Tulinius lækna og kon
Hjúnalagið er eitt he
høvundsins fyrimyr
ivaleyst tann sama, sum Hanus
Andreassen hevur brúkt i
stuttsøguni „Ein ónyttug
stjórna“ og annars sagt frá
„J.H.O. Djurhuus: Ein
bókmentalig í
S.34 ff“
Deyðadansurin hjá hjúnunum
endar í vanlukku. Kona Tulinus
ákærir læknan og Trinu fyri at
spæla upp til hvort annað og
rýmir av landinum. Trina
kennir seg kroysta av stríðnum
ímóti syndini og fer aftur til
heimbygdina, og svarar ikki
brøvunum, har læknin biðjur
hana koma aftur. Endin er, at
læknin tekur lívið av sær, og
Irina ger sær hesa nidurstødu:
„Verden er ond. Synden er ond
Den gør ondt"
Sum frá líður verður
nevnd Onda-Trina og
Varúlvurin. Hon arbeiðir
ótroyttiliga fyri teimum sjúku
og gomlu, men tey flestu vildu
heldur verið hennara vitjan
fyriuttan. Fólk rósa Trinu, men
tey steingja dyrnar, tá ið tey
síggja hana koma. Tá ið
Antonia liggur fyri deydanum,
"VISØLa IR
Trina
verður Trina lýst soleiðis: „Ak
Trine, du arme og lykkeløse
Guds bøddel - i after
din sold, og den er bedrøvelse
til døden" 1 in vinkonan
forfalder
hugsar, at Trina er ónd, at hor
veit tað við sær sjålvari, og at
og fråsøgumadurin kallar tað
eklaði reinsanareidur, ger
i Vart vid tað
Tað eydnast kortini ikki
Irinu við sínari døming at
køva alla vón. Hóast mamma
dreingin er ein syndari
hon eitt menniskja og orðini
hjá Pilatusi um Jesus. Ecce
homo
so er
eru kanska ikki
burturvið. Menniskjad, veikt
og brekaligt, vinnur kortini á
øllum gudum og ollum
skipanum
Lívsleiðin
tig1 lívinum hjá einum
Sstgini 1
menniskja býtt sundur á fleiri
persónar: føding, uppvokstur
At fråsøgnin er
elli og deyði
umboðandi sæst eisini av ti, at
navnið hjá dreinginum
bara verður brúkt
hendingaferð
„Moder Syvstjerne” er í tyra
pørtum, men kann
skoðast sum ein
saktans
menningarskaldsoga
hendan altíð er tríbýtt
heimleysur
hóast
heima
- herma. Teir báðir
fyrstu partarnir, har drongurin
hvilur í sær sjålvum, og tann
undanfarna søgan verður søgd,
Triði
partur, har gongdin er frá
lívslygn til at líta verðina í
eyguni, samsvarar við
heimleysur. Og í fjórða parti
kemur drongurin sum í eini
rættari menningarskaldsøgu til
sættis vid sjålvan seg.
Undirtittulin, „En fortælling
fra tidernes morgen” merkir, at
øll menniskir vid teirra undran
og vón skapa heimin av nyggj-
um. Søgan fylgir menningin av
hugmyndaheiminum hjå
barninum frá teimum skjótu
sinnisskiftunum hjá nyfød-
inginum um eitt tidarskeid, har
góðar og óndar verur pallsetast,
til barnið skettar seg sjålvt, tvs
sína egnu sál. A hesum sein-
asta stigi varnast drongurin, at
tann Gtilvitandi longsulin eftir
mammuni broytist til eitt
mytiskt hugtak, sum veitir
tilveruni samanhang og ætlan
samsvara við heima