hósdagur 30. september 1999síða 20

w 20 tíðindablaðið Rembingar í olju- heimi ávirka eisini leiting við Føroyar Oljuvinnan ger seg nú tilreiðar til at vera við í oljuleit- ing við Føroyar. Talan er um eini 25 feløg, ið ætla at vera við í 1. útbjóðing. Men nógvar broytingar eru í vinnuni, og í lótuni merkja vit seinastu rembingarnar undan „slagnum um føroysku oljuna“. Kortini verða blandað, og „spælið“ skal til at byrja. Men hvor spælir saman? Hvor vágar flest pengar og hvussu kann vágin best spjaðast yvir fleiri? Hvørjar verða treytirnar? Hetta eru spurningar, ið oljufeløgini hvør sær og saman nú royna fáa svar uppá. JAN MULLER Analysa ð nærkast fyrstu útbjóðing á føroyskum eki er ikki bert stórur spenn ngur millum altjóða olju- føroyskir u spentir ljufeløg og hvørjir bólkar fara at søkja um lovvi at bora, tå avtorn Få oljuprísirnir fóru í eløg Eisini myndugleikar er 1 } hvorji o fyn antin utiendsK olju- feløg ella føroyskar olju Shell ikki vid Ein tann størsta broytingin er helst tann, at eitt a heimsins størstu oljufeløg- um, Shell, herfyri gjørdi av at gevast vid øllum virksemi a Føroyaøkinum Shell verdur neyvan heldur vid i 19. rundu å bretskum øki Felagið hevur annars ver- ið við í kanningunum her seinastu mongu árini og hevur brúkt væl av peningi. Tað var við í Lopransbor- ingini, í umhvørvisarbeid- inum hjå GEM og annars i teimum kanningum, sum eru gjørdar å landgrunni- num. Felagið hevur arbeitt saman við BP. Tad er sjálvandi ilt at gita, hvor veruliga orsøkin er til, at Shell pakkar saman á landgrunninum. Men sjálvir hava teir so sagt, at teir hava gjørt eina meting av øllum sínum virksemi runt heimin og hava so gjørt av at satsa uppá ávís kend og bíligari oki heldur enn at skula fara t í nýggjar íløgur í einum fremmandum øki, har tað er djúpt og tískil verður dýrt at fara undir leiting. Hetta er so teirra forkláring BP Amoco kortini í góðum hýri Hóast hetta so ætlar BP Amoco ikki at gevast, tvørt- urímóti prioriterar felagið Føroyaøkid sera høgt. Ein kann so spyrja hví? Eitt er tað, at ymisk oljufeløg meta ymiskt um tey ymsu økini og hugsa ymiskt. Og nú tá BP er so virkið skamt frá markinum kann tað jú hugs- ast, at felagið veit meira enn tey flestu um møguleikarnar okkaru megin BP Amoco, sum í dag tel- ist millum størstu oljufeløg í heiminum, leggur i løtuni seinastu hond á yvirtøkuna Arco, sum eisini er við á Føroyaøkinum. Tvs. at bret ski oljurisin verður uppaftur stórri. Hann hevur so eisini boðað frá, at tað er ikki óhugsandi. at dyrnar verða latnar upp fyri einum øðrum partnara at býta vágan og royndirnar við, nú Shell hevur takkað fyri seg. Eing- in ivi er um, at BP Amoco við síni stødd og royndum megnar uppgávuna við For- oyar einsamalt. Men tað er so hetta at býta vága, gongst ikki eftir ætlan, sum kanska spøkir Tad er greitt, at BP, sum er operatørur (tvs. stendur Umboð fyri italska oljufelagið Agip á veg av føroyska básinum eftir at hava útbjóðing. Mynd Jan Miiller á odda fyri) á bæði Foi- naven og Shiehallion keld- unum vestan fyri Hetland og sum hevur funnið aðrar møguligar oljukeldur eisini - Suilven og Conival beint við markið - hevur sera nógvar royndir og vitan um økið tætt við markið, og tískil má roknast við, at fel- agið eisini man hava var- hugan av, hvat kann finnast í undirgrundini føroysku megin markið. Verður olja ella gass funnið á føroysk um øki, so er eisini hugs andi, at BP sær ein møgu leika fyri einum infrastruk turi tvs. rérleiðingum á oll um økinum og tvørtur um mark. Ella vid ødrum ordum, fund føroysku meg in markið kann gera tað løn andi at gera í løgur í ein infrastruktur, (tvs. rørleid ingar) sum knyta keldur báðum megin markið sam an. Vit kunnu tí rokna við, at nettup BP Amoco Arco (Plus eitt annað stórt felag?) verður eitt av teimum mest svongu og kanska best fyri- reikaðu til 1. útbjóðing Stórar broytingar Stórar broytingar eru eisini í øðrum bólkum. Higartil hava eini 25 altjóða olju- felog verið virkin á Føroya- økinum. Tvs. at tey hava NORTH ATLANTIC CENTRE keypt upp allar seismiskar kanningar og sjálvi gjørt kanningar. Hesi feløgini hava verið skipað í umleið 7 bólkar Nú er so tað hent ella er við at henda, at feløg eru uppkeypt ella yvirtikin av øðrum: Fina er nú partur av Total - Arco verður skjótt partur av BP Amoco og Mo bil av Esso. Norsk Hydro hevur keypt Saga. Fara vit bert eitt sindur longur aftur, so bleiv Union Texas uppkeypt av Arco. Og so leiðis kundi verið hildið fram Nú er tað so eisini komið fram, at Total-Fina keypa upp ELF. Her verður so talan um 4. størsta oljufelag í heiminum. Seinastu tíð indini siga, at Chevron er við at yvirtaka Phillips Henda gongd fer at ávirka verandi bólkar. Spurt kundi verið, hvussu verður við bólkinum Mobil í dag er í. tá felagið verður partur av Esso (Exxon) í næstum? Í bólkinum eru eisini Statoil og Enterprise. Og hvussu við bólkinum, har Esso er saman við Phillips og ELI - tá Mobil verður partur av Esso, og ELF av Total - og Phillips av Chevron? Hvar endar t.d. eitt so stórt felag sum Statoil, sum ann- ars í mong ár hevur verið Nr. 185 - 30. september 1999 tilreiðar at fara undir boring á landgrunninum? Og fer ELF í Totalbólkin, fara so Esso (pluss Mobil) og Phillips at vera einsamøll ella fara tey at taka annad felag uppi? Og hvar endar Phillips, tå og um tað verður uppkeypt av Chevron, ið ikki er virkid å Føroya- økinum? Norsk Hydro! Og nú Saga ikki er til longur men partur av Norsk Hydro, hvørja avgerð fer Hydro tå at taka? At verða verandi í bólki saman við Amerada Hess, Lasmo, Dong og Atlantic Petroleum? Ella fer felagið heldur at velja bólkin, sum Saga er (hevur verið) partur av, nevniliga Total (Fina) og Anadarco og nú helst ELF eisini sum partur av Total-Fina? Tað skal ikki tað stóra hugflogið til fyri at síggja, at Norsk Hydro er í einum dilemma, nú tað skal velja millum The Faroes Part nership ella Total bólkin. Tí í báðum førum kann tað koma at kosta felagnum nógv at skula taka seg úr samarbeiðinum. Tó kann hugast, at tað man vera lættari at taka Saga úr Total- bólkinum og inn við sær í Faroes Partnership-bólkin. Skuldi tað hinvegin hent, at fingið góðu boðini frá Elttør um 1. Løtan á fóroyska båstinum í Aberdeen, tá Eyðun Elttør, oljumálaráðharri „lat upp“ fyri fyrstu útbjóðing Hydro tekur seg úr verandi bólki og fer saman við To- talFina (ELF) og Anadarco, tá hevur felagið møguleika at gerast operatørur alt fyri eitt tvs. yvirtaka leiklutin hjá Saga. Hydroumboð hava fyrr sagt, at tey fegin síggja Hydro sum operatør á Føroyaøkinum og við egnari skrivstovu her. Og hana hevur Saga jú sum er. Tað skuldi verið lagamanni bara at flutt inn hjá Saga (tvs. hjá sær sjálvum) og so virkað sum operatørur herftir. Men hvat kostar at fara frá Amerada og hinum? Hvørjar eru bindingarnar? Og hvat við „trumfinum“ at hava eitt føroyskt oljufelag við í bólkinum? Um tað er ein trumfur tá avtornar? Ella kann Totalyvirtókan av ELF vera ein ov góður biti at vísa frá sær? Man Norsk Hydro kanska síggja sær møgu- leikan at standa á odda fyri einum av teimum sterku bólkunum á føroyskum oki við TotalFinaElf og Ana- darco? Her mugu Hydrofólk sanna orðatakið: at tvinnir eru kostirnir, og hvørgin er mjúkur. Annars er tað eingin ivi um, at tað verður ein dyggur smeitur fyri hini feløgini í The Faroes Part- nership, um Hydro tekur seg úr bólkinum. Hvørji fel- øg kunnu tå avloysa Hydro? Hevur bólkurin „ráð“ at missa Hydro uttan at fáa annað stórt felag inn ístað- in? Mærsk bíðar eftir tí rætta hevinum Og soleiðis kundi verið hildið fram at analyserað teir ymsu bólkarnar. Eitt nú kundi verið spurt, hvar dan- ska Mærsk endar í øllum hesum. Tí at byrja við var Mærsk Olie og Gas saman við ikki færri enn trimum feløgum: Union Texas, Deminex og Fina. Síðani hendi tað, at Union Texas varð uppkeypt av Arco og Fina av Total. Deminex ber í dag heitið Veba Oil og kor