fríggjadagur 1. oktober 1999síða 9

Nr. 186 - 1. oktober 1999 tíðindablaðið Viðmerking: Høgni Hoydal villleiðir um folkaatkvøduna - ynskir ikki at fylgja demokrat- iskari siðvenju Skulu vit trúgva Høgna Hoydal, so er tað líka einfalt at fara úr einum felagsskapi sum at fara uppí ein felags- skap. Eftir hesum at dóma skuldi eitt nú giftarmål og hjúnaðarskilnaður verið ein reversibel proces (tvigongd gerð) tvs. gift ikki gift og so liðugt, men sum gøllum kunnugt er veruleikin íkki so einfaldur. Tá ið tveir ella fleiri fríir partar ganga saman í ein felagsskap, er sum so einki til hindurs fyri at vanligur demokratiskur meirluti ræð- ur, tí hver partur sær er suverenur. Skulu hesir part- arnir harafturímóti seinni skiljast sundur aftur, er stóðan meiri fløkjaslig, tí tann felags suvereniteturin kann hava ført til konstell- atiónir ella samansetingar, sum bæði krevja tíð og hug- burðsbroyting fyri nøktandi at kunna útgreina nær, hvar og hvussu stóða skal takast. Í demokratiskum londum eru ávísar siðvenjur gald- andi á økinum, hetta fyri at forða fyri at annars væl- meinandi politikarar í popu- listiskari lyklastødu og demagogiskum ovurdyrvi skulu kunna seta til viks gróðursettar demokratiskar siðvenjur. Vit kenna tíverri eitt ótal av dómum, har demokratisk sidvenja ikki verður fylgd. Demokratiið er sum kunnugt ongantíð sterkari, enn moralurin hjá teimum sum vald eru til at umsita tað. Tí er alenyðugt at halda eitt vakið eyga við teimum, sum vald eru, at tey halda seg til ta demokra- tísku sidvenjuna, annars er eingin meining við okkara fólkaræði. Samveldissáttmálin Ísland-Danmark Hógni Hoydal, landsstýris- maður í loysingarmálum, tekur uppísaman, at tað finst ongin demokratisk siðvenja í Danska Kongaríkinum, ið vit kunnu brúka sum fyri- mynd tá føroyska fólkaat- kvødan um loysing kemur fyri, men her fer hann skeiv- ur. Í Samveldissáttmálanum millum Ísland og Danmark, 1918-1944, stendur greitt hvussu farast skal fram um sáttmálin verður uppsagdur av øðrum partinum eftir ávíst áramál: Fyrst skulu í minsta lagi 2/3 av tinglimunum atkgvða fyri og síðani skulu veljarnir sum hava atkvøduræt til tingið samtykkja uppsøgn- ina í einari fólkaatkvoðu. Um atkvødugreidslan vísir, at í minsta lagi 75% av teimum, ið hava atkvødu- rætt, hava luttikið í atkvødu- greiðsluni og at í minst alagi 75% av greiddum atkvød- um eru fyri at slita, er sått- málin farin úr gildi. Til íslendsku fólkaatkvøðuna í 1944 um uppsøgn av sam- veldissåttmålanum vid Danmark var Jluttøkan 98,6%, harav 97,4% søgdu ja til loysing frå Danmark. Íslendski = professarin, Sigurður Líndal, hevur skrivað upprit til Hvítubók um tíðina við Samveldis- sáttmálanum millum Ísland og Danmark 1918-1944, og hevur eisini verið ráðgevi hjá okkara landsstýrismanni í loysingarmálum. Sjónvarp Føroya hevði fyrr í ár, tå smålandarådstevnan var í Norðurlandahúsinum, eina samrødu við Sigurður Lín- dal, professara. Hann segði, at um Landsstýrið hevði spurt hann um treytirnar fyri eini føroyskari fólkaat- kvødu, hevði hann vist til ta islendsku folkaatkvøduna i 1944. Sigurdur Lindal, professari, verður mettur sum ein tann fremsti ser- fróðingurin á økinum, og fylgja vit somu reglum sum íslendska fólkaatkvøðan í 1944, merkir tað, at ongin >loysingarsáttmáli< verður samtyktur um ikki í minsta lagi 56,25% av øllum við atkvødurætti til Føroya Løgting greida atkvødu fyri Við hesum framferðarhátti høvdu vit eins og íslendar- arnir virt fólkaræðið og ikki latið eitthvørt demagogisk »medieflip«, verið avger- andi. Ein annar luttakari á smálandsráðstevnuni, kana- diski professarin, Toivo Miljan, metti, at í minsta lagi 60% skuldu vera fyri eini loysing, um hon skuldi fáa gildi. Framferðin hjá okkara landsstýrismanni í loysingarmálum minnir ikki sért um kommunistiskt rættvísi og hevur eittans endamál, at hann uttanum fólksins vilja vil sleppa at trumfa sítt tekniska sjálv stýri igjøgnum (vit valda danir gjalda) Politiskar pingvinir og kópar Tá álvarsmál, sum okkara 600 ára gamli ríkisfelags skapur við Danmark, skal viðgerast, ger tann alt ov sjónska polariseringin í før oyskum politikki tað sera trupult hjá føroyingum at hava sínamillum fólkaræð- isligt smastarv. Politisku pólarnir eins og teir naut isku Suður- og Norðpólurin eru hentir at stýra eftir, men kaldir at búgva á, mest ping- vinir og kópar halda til har Okkara politisku pingvinir og kópar kunnu ikki loyva sær bara at sita uppá stás á hvor sínum póli og krevja. Teir mugu kava og svimja ímóti hvørjum øðrum fyri at finna eina heildarloysn við breiðum fólkavilja aft anfyri (íslendska modellið) Í dag er mangt sum bendir á, at ein slík heildarloysn er at finna innanfyri verandi ríkisfelagsskapskarmar við øktum sjálvsavgerðarrætti Samráðingar og atkveðureglugerð Tað er fáfongd, at lata Høgna Hoydal, landsstyris- mann i loysingarmálum, fara nidur til Danmarkar fyri at vita hvussu nógv hann kann fáa niður í bidd- araposan og síðan koma heimaftur sum ein annar jólamaður. Helst á gosi við einum »tekniskum Høgna sjålvstyri«, (vit valda - danir gjalda). Slik framferð er ikki virðiligt fyri okkum føroyingar. Tí eiga vit, áðr- enn nakar føroyskur polit- ikari fer til Danmarkar at samráðast, at fáa Føroya Løgting at staðfesta, at vit skulu hava somu atkvødu reglugerð galdandi fyri ein komandi »Samstarvssått- mála<, sum var galdandi til íslendsku folkaatkvøduna í 1944. Tástani kann Føroya fólk og Danska Stjórnin hava álit á teimum sum samrådast, at tey umboða annað enn seg sjálvan, nevniliga Føroya fólk Just utkomna »Svarta bók< gevur ábending um kommunistiskt hugrák hjá okkara víðgongdu loysing Á arfólkum í 60 árunum. Um tey tå høvdu makt, sum tey hildu seg hava akt, vóru vit kanska eitt kommunistiskt útsker í dag og ikki eitt trygt og vælrikið NATO-øki Spurningurin er um harð- renda framferðin hjá okkara landsstýrismanni í loysing- armálum, er ein spíri frá tí tíðini? Hansara framferð er ikki sambærilig við okkara fólkaræðis siðvenju og er eisini í andsøgn við tað, sum hansara íslendsku rådgevi, Sigurður Líndal, professari, stendur fyri. Høgni Hoydal landsstýrismaður í loysing armálum. tykist at i fólkaræði kvalif iseraðu folkaatkvødum? Eystanfyri hevði ein slik framferð verið men vit liva ræðast við tess naturiis í Føroyum! Regin Eikhólm Snildisligur framferðarháttur Aftaná at hava lisið ein tíð- indastubba í Sosialinum tann 23. september 1999 har greitt verður frå, at Jo-han- nes Brandal hevur keypt bygning og opnað møbil- handil, føli eg meg noyddan at koma við nøkrum við- merkingum og iskoyti. Bygningin åtti Sp/f Mangt og Hvat í eitt stutt tíðarskeið, meðan hann frammanundan var ogn hjá P/f Johannes úr Hvalvik, Møbilhandil, sum gjørdist partafelag i 1960, har pápi min var stjóri til vit máttu lata aftur í 1996 vegna krepputíðirnar, ið tá høvdu verið í nógv ár. (Eg var sjålv partaeigari í felagnum). Annars hevur pápi mín ver- ið í fyritøkuni síðan 1942. Upprunaliga var tað pápi mín sum í 1956 keyptu grundøki undir hesum byg- ningi, sum abbi og pápi lótu byggja til pakkhús í 1957 við tað, at teir í 1955 høvdu fingið D.F.D.S. at sigla uppá Klaksvík, og høvdu teir av- greiðsluna um hendi til 1963, tá møblasølan hevði tikið seg so mikið fram, at teir høvdu nóg mikið at gera við tað. Eftir hetta yvirtók P/f Hugo Gardar avgreiðsl- una og komu teir at húsast í sama bygningi. At vit máttu lata aftur í 1996 var ein dyggur smeitur, og tá vit ongar sømdir fingu frá Norðoya Sparikassa, meðan Føroya Banki vísti vælvild, so var onki at gera, hóast maður mín og eg samrádd- ust við Sparikassan, so longu í 1996 visti sparikass- in at vit vóru áhugaði. Hava nýtt Norðoya Sparikassa í yvir 50 ár og ongantíð verið afturút við gjaldingum. All- ir, ja allir hinir kreditorarnir vóru vit á jour við. Kanska er hetta eindømi. Sama vikuskifti, sum Jo- hannes Brandal var farin í byin eitt ørindi og heimaft- urkomin sigur hann seg hava keypt bygningin hjá abba, tá var eg sjálv eisini áhuga saman við øðrum og tað visti bæði Henning Jensen, ráð- gevi hjá Sp/f Mangt og Hvat og Norðoya Sparikassi. So hettar var eitt ógvuliga stórt sjokk fyri meg. I samrødu vid Henning Jensen, sunnu- kvøldið 17. januar sigur hann, at Alvur Klakk, næst- formaður í umsjónarráðnum hjá Norðoya Sparikassa heyði ringt til sin og sigur, at hann hevði ein keypara til bygningin og tað var Jo- hannes Brandal, tí sparikass- in tímdi ikki at hanga uppá handan bygningin longur, hóast Sp/f Mangt og Hvat hevði røkt sínar skyldir til dato. Hetta má kallast ein lógin og óvanlig sela, har valla nakar annar í umsjón- arráðnum hevur vitað av. Tí månamorgunin 18. januar sigur sparikassastjórin seg einki vita. Enn meira logið. Hendan sama morgun verð- ur skeytið tinglisid. Men fleiri mánaðir seinni er fram- vegis ongin fígging givin til Johannes Brandal. Agnar á Dul, sum fyrr hevur verið ráðgevi hjá Jo- hannes Brandal, man eisini hesaferð hava verið góður í ráðum vita hvat advokatfel- ag var best at nýta í hesum fóri. Tá hesin advokatur segði seg vera inhabilan sum bústjóra, var ein annar vald- ur frá øðrum advokatfelag. sum samstundis umboðar Norðoya Sparikassa. Er hett- ar ikki inhabilitetur. Alvur Klakk og Johannes Brandal sigast vera vin- menn. Eiga stuttleikabát saman. At Johannes Brandal skal hava verið noyddur at gjalda 200.000 kr. aftrat fyri frið skild og fáa lagt lok á mál- ið, so eru 500.000 kr. væl meira og kundi verið enn hægri, tá hetta ikki var okk- ara seinasta boð, men vit hoyrdu ongantíð nakað aftur, fyrr enn endalig avgerð var tikin. Um kvøldið tann 18. janu- ar ringir Henning Jensen og sigur. Nú havi eg góð tíð- indi, og tað er, at hasin hand- ilin kemur ikki at ganga, tí har eru so nógv krøv Havi síðani fingið at vita, at kravið bert frá Toll- og Skatt var meira enn I milli- ón kr. Er hettar ikki ein lusk- utur framferðarháttur Birgith Johannesen | | i Vågsbotnur - tlf. 31 62 06