fríggjadagur 1. oktober 1999síða 11

Nr 186 + 1: oktober 1999 -" tidindabladid S DSV if Allan Skaalum, stjóri á ALS: - lkki misnytsla at brúka skipanina Hóast stjórin á ALS vil hava greiðar reglur fyri hvussu arbeiðast skal við fiskavirkisskipanini, so vil hann ikki fara so langt sum at siga, at skipanin verður misnýtt. — Fólk fara so langt sum tey hava loyvið til, og í allar- flestu fórum virkar skipanin eftir ætlan, sigur hann SVEINUR TRÓNDARSON Tá skipanin varð gjørd, varð avgjørt, at soleiðis skuldi skipanin virka, og tað er soleiðis hon verður brúkt. Og fólk skulu vera greið yvir, at í allarflestu fórum verður skipanin brúkt á rættan hátt, sigur stjórin á Arbeiðsloysisskipanini, All- an Skaalum. Leiðslan fyri ALS hevur, saman við stýrinum fyri stovnin, í longri tíð arbeitt við eini kunngerð, sum greitt skal áseta reglurnar fyri hvussu fiskavirkisskip- anin hjá ALS skal virka og handfarast av teimum sum brúka hana, og serliga hjá teimum sum umsita hana. — Í hesum sambandi eru vit komin eftir, at tað eru vidurskiftir, sum ikki eiga at virka sum tey gera í dag, sigur hann. Stjórin á ALS sigur, at millum annað er fráboðanin ein trupulleiki, sum hevur við sær, at upplýsingar kunnu detta niður ímillum. Urslitið av hesum er, at onk- ur fær pening, sum ikki hev- ur rætt til tað, og tað er m. a. hesum ALS vil byrgja upp fyri. — Vit skulu minnast til, at fiskavirkisskipanin hjá ALS varð = uppfunnin meðan landið var í svárari kreppu, og tí var hon skrúvað saman sum hon er. Varð ein kunn- gerð gjørd tá, hevði hon neyvan sæð út sum okkara uppskot til kunngerð, sigur Allan Skaalum. Viku fyri viku Sum nevnt á síðuni framm- anfyri og f bladnum Skyråk hjá ALS, so verður spurn- artekin sett við hvussu fiskavirkisskipanin virkar, tí fólk, sum hava eina høga inntøku eisini fáa stuðul frá ALS. Hetta t. d. av tí, at tey arbeiða aðru hvørja viku og hava frí aðru hvørja viku. — Tað kunnu vit ikki gera nakað við. Tá skipanin varð gjørd, var avgjørt, at tað skuldi gerast upp viku fyri viku, og tad hevur vid sær at fólk, sum ikki hava ar- beiði eina viku fáa stuðul fyri tað vikuna, sigur stjórin og leggur afturat, at tað ikki er ólógligt at gera á tann hátt. Tað er heilt í samsvar við lógina, men spurning- urin er bara, um tað var ætl- anin tá skipanin varð gjørd. Tað er m. a. tí tey hava eftirlýst eini kunngerð, sum ásetur hetta. — ALS hevur ongar trup- ulleikar yvirhøvur av at um- sita skipanina å tann hått, um nidurstødan verður at tað er soleiðis tað skal verða, men vit biðja um at fáa tað ásett í eini kunngerð, sum sigur at soleiðis verður farið fram, sigur stjórin á ALS. Tí er tað at spurningurin um broytingar í fiskavirk- isskipanini er til viðgerðar. Allan Skaalum vísir eisini á, at tað í grundini ikki er ein spurningur um inntøku, hvussu stór ella lítil hon er, tí tá ein sjómaður sum legst uppi ikki fær arbeiði, so fær hann útgoldið frá ALS fyri tað tíðarskeiði tå hann ikki hevur arbeiði. — Men á fiskavirkjunum er tað so, at tú kanst hava arbeiði eina viku og vera heima eina viku. Tað vikuna tú ert heima, ert tú skrá- settur sum arbeiðsleysur, hóast tú í grundini hevur eitt rættiliga fast tilknýti til ar- beiðsmarknaðin. Við reglu- ligum arbeiði, aðru hverja viku, t. d. hjá sama arbeiðs- gevara. Men skipanin loyvir hasum, ti hon tekur stødi i A 5 — Fólk hava møguleika at standa skrásett sum arbeiðsleys í eina viku og so arbeiða eina aðra viku, og tann møguleikan brúka tey. Spurningurin er so bara, um tað er ætlanin við skipanini. Er tað ætlanin, so vilja vit hava at vita, hvussu vit skulu umsita tað, og tað er í grundini ætlanin við kunngerðini, sigur Allan Skaalum,stjóri á ALS vikuavrokning, sigur Allan Skaalum. Mugu ansa væl eftir Tí heldur stjórin, at tað er neyðugt at ansa ótrúliga væl eftir um ein velur at broyta fiskavirkisskipanina. Hann heldur, at tað altíð er ein vandi fyri at skipanin kann toyggjast, uttan tó at verða brotin, og tí skal tað sum møguliga verður sett í staðin vera púra greitt. — ALS hevur bara ein part av umsitingini av fiskavirk- isskipanini, sum hon er i dag, ti ein ståru partur av umsitingini er lagdur út á virkini, sigur stjórin. Hann leggur kortini aft- urat, at skulu >holini< dekk- ast, so er neyðugt t. d. at tryggja at tað verður eitt ella annað slag av fráboðanar- skyldu, sum kann fylgjast frá tí arbeiðsleysa til ALS, tí so er einki at kjakast um. Arbeiðsloysi minkað nógv Tað er í hvussu er ein veru- leiki, at tað er ein »løgin« gongd tá tosað verður um arbeiðsloysi innan fiska virkisskipanina. Vanliga arbeiðsloysi er, sambært tølum frá ALS lækkað við umleið 70 pro- sentum. Í 1993 vórðu út- goldnar um 250 mió. krónur úr ALS. Í 1998 var hetta talið komið niður á 75 mió. krónur. I sama tíðarskeiði er út- gjaldið i fiskavirkisskipan- ini fallid vid umleid 30 pro- sentum. Okkurt åri hevur utgjaldid verid uppi å 30 mió krónum i fiskavirkis- skipanini. I år væntar stjór- in, at tað fer at liggja á uml. 20 mió. krónum Sama tíðarskeið er tað »vanliga« arbeiðsloysi fall- ið so nógv, at tað nú er upp á 4 prosent (bara ALS-tøl I fiskavirkisskipanini er tal- ið av teimum arbeiðsleysu farið eitt kvinki uppeftir. Og tað er ein trupul- leiki, tá summi virkir als ikki fáa folk, staðfestir stjór- in á ALS Tað gongur stúkandi hjá F 'øroya Tele: Inntøkurnar øktar við 25 prosentum Vit tosa í telefon sum ongantíð fyrr, og tað sæst aftur á roknskapinum hjá Føroya Tele, sum fyrra hálvár 1999 hevði eitt avlop upp á 10,8 mió. krónur aftan á at sett var av til skatt og konsessiónsgjald SVEINUR TRÓNDARSON Ikki kann sigast annað enn at Føroya Tele hevur fingið eina sera góða byrjan. Roknskapurin fyri fyrra hálvár 1999 vísti eitt avlop upp á knappar 11 mió. krón- ur aftaná at góðar 6 mió. krónur vórðu settar av til konsessiónsgjald og til skatt. Sammett við árið fyri er hetta ein rættiliga stór fram- gongd, tí úrslitið fyrstu seks mánaðirnar í ár er heili 16 prosent betri enn úrslitið fyri sama tíðarskeið í fjør. Tað, sum mest av øllum er vert at leggja sær í geyma er, at inntøkurnar hjá Før- oya Tele eru vaksnar vid heili 25 prosentum. Fyrra hålvår i fjør hevði Føroya Tele umleid 85 mi6. krénur, men i år er hetta talid økt vid ikki minni enn 21 mi6. krénum. Hetta er ein rættiliga 6gv- uslig hækking, sum gevur greidar åbendingar um, at føroyingar brúka telefonina rættiliga nógv. Sambært tíðindasrkivi frá Føroya Tele, so skal orsøkin til hækkingina finnast å fyra konti - fartelefoni, internet, fastnetstelefoni og vøru- sølu. Tað er vert at bíta merki í, at tað er innan fartelefoni, at stóri vøksturin m. a. er. Tað er minni enn eitt ár síðani at vit fingu GSM far- telefonskipanina setta til her á landi, og sambært upplýs- ingum frá Føroya Tele, so verða einir 20 nýggir brúk- arar settir til hesa skipan hvønn dag. Kostnaðurin fyri hesa skipan var, eisini sambært upplýsingum frá Føroya Tele, væl minni enn upp- runaliga vænta, men hóat tað, so er eindarprísurin fyri nýtslu av GSM fartelefon væl hægri í Føroyum enn hann er í okkara granna- londum. Tí er tað kanska ikki so løgid, at inntøkurnar hjá Føroya Tele hækka. Internetið veksur enn Eitt annað øki, sum bæði gevur Foroya Tele gleðir og sorgir er internetið. Síðani føroyingar av fyrstan tíð vóru knýttir upp í hetta heimsumfatandi net eru alsamt fleiri brúkarar lagstir afturat. Tað er tí heldur ikki uttan trupulleikar, og einu tíðina gekk heilt av skriðuni, tí Føroya Tele hevði mett skeivt tá mett varð um vøksturin í tali av brúkarum av internettænastu felags- ins. Hetta royndu teir at bøta uppá, og tað skal sigast til teirra verju, at sambandið við internetið og >nýtslu- fridurin« - um vit kunnu kalla tað so, tá vit sleppa at brúka netið uttan at verða tveittur av - er eisini vorðin nógv betri. Sambært hálvársrokn- skapinum fyri fyrra hálvár í ár er økist talið av int- ernetbrúkarum alsamt, tí tað er eisini har Føroya Tele hevur skrásett ein vøkstur. Vit royndu at fáa eina viðmerking frá leiðsluni á Foroya Tele, men av tí at teir vóru upptiknir á fundi bar tað ikki til. Vit rokna við at fáa fatur á teimum til blaðið í morgin. Tað gongur við tí rúkandi ferð framá hjá Føroya Tele, sum fyrra hálvár i ár kann staðfesta ein vøkstur í inn- tókunum upp á ikki minni enn 25 prosent