leygardagur 2. oktober 1999síða 6

(0) tíðindablaðið Pallborðsluttakararnir Hanna Joensen, Karl Johansen, Hans Marius Joens Orðstýrari var Poula Christiansen. Mynd: Jens Kristian Vang en, Elin Johannesen og Helena Nattestad. Nr. Vit gomlu eru databas- in hja samfelagnum - Hóast vit hava rokkið pensjónsaldur, eiga vit at gera okkum sjónlig, tí vit eru eisini samfelagið. Vísa vit áhuga fyri samfelagsviðurskiftum, hevur samfelagið eisini áhuga fyri okkum. Tað er illa arbeitt, um vit ikki verða brúkt til fulnar; segði Hanna Joensen á pallborðsfundinum í Norðurlandahúsinum hósdagin TURIÐ KJOLBRO Framtíðina skalt tú fyrireika væl, tí tað er har, tú skalt liva restina av lívinum, segði Mark Twain á sinni Tað er uttan iva eisini tað tey flestu gomlu í Føroyum ynskja, men tað er nú eina ferð soleiðis, at tey ikki einsamell gera av, hvat framtíðin hevur at bjóða Pensjónir, bústaðarmegu leikar, og leiklutur teirra gomlu í Føroyum eru við- urskifti. politikararnir seta i dagsskránna. Hesi viður SK n í ta dd søg gi DOTOS f Nordurland s y ht in - I i y 9909 Nak D( k bætisfólk og fl innan raðkið lýddu á ordaskift hj H 3 borðs 6/ ar hvat Við borðið sótu Helena Elin Johannesen, ius Joensen, Karl Hans Mc Johanser og Hanna Joen sen. Sum tað skiltist á pall r samfelagið ikki brúk ngur. Frá at hava rbeiðs ark ðinur verður tú O veit, hvat er best fyri teg, men málsviðgerðarar á Al- mannastovuni. Og tað er greitt, at hetta er niðurger- andi og vanvirðandi. - Nógv kann gerast fyri, at tað verður betri at liva í Føroyum. Tað snýr seg bert um raðfesting. Eitt vælferð- arsamfelag er eitt samfelag, har alt fólkið hevur tað gott og har vidurskiftini eru í lagi. Føroyar eru eitt væl- ferðarsamfelag bert fyri summi. Tosað verður um stórar fløgur sum tunnlar, skip, bilar, bussar og annað. meðan tey gomlu hava ván aligar umstødur og ikki nóg mikið at liva av. Fólkið á brunni tosar í stórum stav um, vit gomlu verða ikk spurd eftir. Bara tá ið peng atrot er, eru boð eftir tær og tínum, segði Elin Johanne sen, ið fyri einum ári fór frá fyri aldur I NOgV ar starvast á SKIN stovuni í Studentaskúlanum í Hoydølum Elin vísti á raðfestingina Tørshavnar byråd, sum Valt at brúka I nogvar pengar í ein altjóða ítróttar- vøll, í hi Lítla fólkapensjónin og vånaligu bústaðarmegu- leikarnir hjá gomlum í Føroyum upptók flest fólk á pallborðsfund- inum Mynd: Jens Kristian Vang smáu stovnspláss - Tosað verður um betri tíðir. Tí átti ætlanin um eldr- aíbúðir á Skålatrød at verðið gjøgnumførd nú. Tað hevði verið ein góð loysn hjá nógvum, sum ikki klára at sita í ov stórum og dýrum húsum Einki samstarv Ert tú í almennum starvi, verður tú sagdur úr starvi, tá ið tú verður 67 ár. Men av sær sjálvum fært tú ikki fólkapensjón. Fyrst skulu tíni fíggjarligu og persón- ligu viðurskifti kannast og metast, áðrenn upphæddin verður ásett. Á pallborðs- fundinum vórðu nógv dómi nevnd um, hvussu mann- minkandi tað mangan er at fara til tað almenna og biða um hjálp, antin tað er í- skoyti til nýggjar brillur, tenn ella annað. - Einki samstarv er mill- um ymsu almennu stovnar- nar, ið taka sær av fólki. Eingin stuðul ella vegleið ing er at heinta nakra staðni frá, segði Hans Marius Jo- ensen, fiskimaður Í innleggi sínum greiddi hann frá, tá ið mamma hans ara fyri nøkrum árum síðani gjørdist sjúk og eftir sjúkraleguna ikki kundi verða einsamøll Tað kom sera dátt við, at so lítil hjálp var at heinta frá sjúkrahúsverkinum. Tí var tað ein stór avbjóðing hjá okkum, sum máttu taka sær av henni. Eg sakni ein dialog millum heimarøktina og sjúkrahúsverkið. Alla staðni, har vit vendu okk- um, fingu vit at vita, at einki pláss var fyri mammu. Vistu vit hetta framman undan, kundu vit spart okkum stríð- ið at søkt, segði Hans Mar- ius Joensen. Osjónlig í fjølmidlunum Uttan iva er tad ikki einki um, at fjølmidlarnir gera ov lítið við tey eldru. Um hetta evnið hugleiddi Hanna Jo- ensen, ið fyri nókrum árum síðani fór frá fyri aldur sum skrivari í Tinganesi. Men hon gav kortini ikki fjøl- miðlunum alla skuldina. - Vit eru ov fridarlig og ov tigandi. Vit eiga sjálvi at gera okkum sjónlig, vera virkin í samfelagskjakinum, skriva viðmerkingar og greinar í bløðunum, og bjóða okkum fram. Tí vísa vit áhuga fyri samfelagsvið- urskiftum, hevur samfelag- ið eisini áhuga fyri okkum. Vit eiga at gera øllum greitt, at hóast vit røkka pensjóns- aldur, eru vit ikki ein við- gerðarbólkur. Fjølmiðlarnir eiga eina skyldu at spyrja okkum eftir, og tað er okk- ara uppgáva ikki at avbyrgja okkum, vórðu skilagóðu ráðini frá Honnu Joensen. Eisini Hanna nam við støðuna fólk koma í, tá ið tey gerast pensjónistar. - Fólkapensjónin er ikki ein rættur, men ein veiting. Fyrisitingin er alt ov tung, oll viðurskifti skulu enda- vendast á Almannastovuni, og tí er tað mín áheitan á myndugleikarnar um at gera reglurnar greiðari og ein- 187 - 2. oktober 1999 faldari. Vit gomlu mugu sjálvi krevja broytingar pensjónisturin veit hvat er best fyri ein sjálvan og vit skulu minnast til, at uttan klientar, er eingin Al mannastova. best Vera livandi hvønn dag Hjå négvum er tad ein hvøkkur at gerast pensjón istur og knappliga hava góða tíð til alt. Umráðandi er tá ikki at steðga upp, men at takast við ymiskt av á huga. - Tá ið tú fert úr starvi, er tað í fyrstuni ein saknur og eitt tómrúm. Men tað er lítil dugur í at setast hendur í favn. Gott er at ganga túrar, tað setur góðar tankar í gongd. Í Tilhaldinum í Havn er nógv gott at fara til, handaligt og mentunar- ligt, og har knýtast nógv vinabond, segði Helena Nattestad, sum fyri nøkrum árum síðani fór úr starvi sum sjúkrasystir. Hesum tók Hanna Joen- sen undir við. - Eg ætli mær ikki bert at liva, men at vera livandi hvønn dag, eg havi eftir á lívi. Ti er ikki at seta seg at bína og lata seg stýra av øðrum. Vit gomlu eru eisini samfelagið. Vit eru databas- in hjá samfelagnum, og tað er illa arbeitt, um vit ikki verða brúkt til fulnar. Fyrimynd Formaðurin í Havnar Ar- beiðsmannafelag, Karl Jo- hansen, greiddi í sínum inn- leggi frá, hvussu pensjóns- grunnurin hjá felagnum varð vorðin til. Hvussu mótstøðan frá arbeidsgev- arunum i fyrstuni køvdi ætl- anini, og hvørji stig sidani vórðu tikin, soleiðis, at hann gjørdist veruleiki. Í dag eigur grunnurin 50 mió. krónur og gott og væl 100 mans fáa pensjón úr grunninum hvønn mánað. Teir sum fáa mest, fáa 3500 krónur = um mánaðin. Framrokningar vísa, at talið á teimum, ið fáa úr grunninum, er komið í eina fasta legu nú.