leygardagur 9. oktober 1999síða 24

2 Millum miðgld og modernitet stuttsøgusavnið hjá Williami Heinesen fevnir Jógvan Ísaksen. bokmentafrødingur k og Á S 5 34 ) Blæ k CU k sk k S S. Sk } Nakað } K ht k sø Så vo sig W 1 5 c sk o 5 søg S eV 5 nd Í t stå søg Det i ede De S € oe M N Så y N i vao y i ec I T k N i 1 g eys lan nav ro er nm ti 1 verðini € ot er Jar ungar og ein faðir og n Jurieyvs genta, sum non hevði tikið til sín. kom verjuráðið og tók frá henni Tongl-Anna var í mong ár frilla hjá Janniksen smiði, og tiskil r hon illa dåmd av sømiligum fólki. Sjålvsagt serliga konu Rosu | Eftir at hava bjargað sær og vinkonuni úr leivdunum av húsunum svímar Tongl-Anna og smiðins R } Ani t D y } Ros W } 5 3 OR } veðrið I N fí }. H st seg erð vað Paulusi av SK arð S Nakað s sø ke Í B de m Bøledrenge Laterna Magica" 1985). Hetta báðum fas meðan seg burtur frå r il » ir Paulus seg "lske r fer ut at Sigla 1 Ul den ens Ein moraliserandi visa við m .Syndens Blomster” lagnuna hjå Ein av donsku av „Les Fleur du já Baudelaire eitur nett ur vrkt un lesum Dacun gunum Mal" 1, Og NOast hesar ir valla hava nakað 1ðis Við søguna at skaffa. so er tað tekin um, hvussu William Heinesen spælir sær við nøvnum og hugasambondum inn aftrat, at aðaltema á Baudelaire et USS skjað strembar nen verður drigið el í liga til sjóndar í søgu g hann stuttleikar sær ð at handfara og setningar Í | so er S 1 stuttlig og høvundinur t ð er deyðar lutir vandi | et dyne kom farende. genes alsind, den teede sig Sí strakte en g ink orden inden en ler ligesom i hulkende denskab klamrede sig fast til OK der fr legårds „Sum nesen javnan ata týdningar esarin nóg illa ). Um Tongl-Onnu sigst, at påpin var spani6li, men stutt seinni nevnir fråsøgumadurin hana „denne stivsindede spaniol“. Frá sleyi til William He 1 DrukKar, er at I idurin eisini á hesum oki hevur meira enn UTÍCIK: S { I St lig S( a S stul kap R verð. h & í ÍK HØVUOSSØ »e Kal sø I et lveðrið Vat ) fyriferst Tonel-Or Simeo Ati lesa tt I Náðu ssu tað vek } PD at hava. hvussu var við Janniksen smíði og hví. hvuss ein konslafrúan er o.m. I mong hesum líkist „Storm i skaldsøgu ent eini stuttsøgu. sum í flestu pata r eitt aftrat an set cInstøku um søg am, é etiskir og atrunaðar sum elsini personnøvnini At taka við lagnuni Belsmanden“ er um Kristin hosnami við at selja br n ríkar see unn sum rKar seg upr uvin og vet, at tað e men ikki megnar at lata vera. Hann følir við sjálv um sær, at hann er glataður, at Hlimaður er harri hansara. Kon an, Sum hevur roynt at bjarg r SKEIV honum. umvendir seg fyr ara sakir til Belsabub 1 fylejast inn í n og konan ert partar av ti modernaða samltel agnum. har tað sambært hon undin er lætt at fáa eina un vending og síðani fara upp í kommunupolitikk. Tryrt tú av bæði Du r gryla á hverjum ári Tad in tung lagna, sum tykist 1 ig1ð á monnunum í slektini í oldir. og lønin er ymiskt til matna frá bygdarfólk mum. Grylan er „meget ládden og bærer horn og hale, hun lugter ilde og giver underlige lyde fra sig”, men hvussu hon er vorðin innan. veit eingin, tí „hendes væsen er gådefuldt, for det har rødder i dunkel urtids nat.” Grylan gongur vid einari veldugari stong, og søgn er, at hon veitir fruktagødsku á øllum økjum Ein dømandi missionerur vil gera gryluberan Dunald til Antikrist, men oll vita, uttan at vilja vera vid tad, at hann er Anti-Deyðin. Tey vita eisini. at Grýlan ikki er Gudi til tokka: „Gud og Grylen er uforenelige, kan ikke rummes í samme tanke. de to magter er som ild og vand, det syder og sortner hvor de mødes. og der holdes de strengt adskilt fra hinanden” Her er tann kristna dualisman á loft, eins og i , Moder Syv stjerne”, og sum í hesari Kor myndir frå havsins bot | Ørminni um máttin hjá Gryluni í fyrndini er í blóðinum son bundfisk í dybe vande”, og tá ið øsandi sjónir leika inn an I hon um, er tað sum .hullede trold sole og søanemoner” Reinsan gjøgnum synd Fólk halda gleim føstulåvints månadag, og sum í spølni rætti tey litlafingur út ímóti I manni, og „Det er ikke til at at fullgera reinsanina gjøenum synd gongur Grýlan tysdag, tá ið fólk eru móð upp á bæði kropp og sål, og lllimaður telur lítla fingrar Kona Dunald, Signa. dámar ikki. at hann gongur grýla, og tað er kanska ikki logið. men okkurt meira er sum bilar. Tá ið tíðin nærkast, leggur hon fyri við at gráta, so ger hon seg sum ís. og hon tosar ikki við hann í vikur aftan á føstulåvint. Tað er eingin ivi um, at grýlugongan er bæði syndig og ein stór skomm. men hon útvegar húskinum mat, og Signa má hava kent korini, tá ið hon giftist Dunaldi. Hví er hon so syrgin og fúkandi? Svarið er ivaleyst, at Signa er sjalu og ill um at blíva svikin. Hvort ár, tá ið Dunaldur hevur verið Grýlan, fer hann til Ísan - sum eisini eitur Elisabeth - og verður tváaður, og síðani gerast tey eitt í seingini hjá henni. Tvs. hár at grundgevingin hjá Dunaldi at ganga grýla ikki bara er traditi on, men eisini ein persónlig trongd Tidin hjá Gryluni er við at Aðrastaðni hava tey fyri langari tíð síðani slept henni, og Dunaldur eigur bara døtur, so eisini her hómast ein endi. Tá ið traditiónir ikki longur eru eyð sæddar, gerast tær ofta tilvildar ligar. Harumframt flokist alt tað persónliga hjá Dunaldi uppii. og er lesarin eftirskettin, varnast hann. at Ísan hevur verið einkja í fimtan ár, og Dunaldur hevur gingið grýla í fjúrtan. Hvat er atvold. og hvat er avleiding? Tað er væl av tí upprunaligu Gryluni í gonguni hjá Dunaldi - hesum borgar søgan fyri - men her í endaskeiðnum hevur tað per eisini fittan týdning Pinslasøgan hjá Dunaldi, so heiðin hon er, líkist einum kristnum mynstri: fyrst verður tær so mangt fyri, og síðani sleppur tú í paradís! Tvídrátturin í sóguni snýr seg kortini ikka bara um sálina mótvegis likam inum, har kropsins djýpstu lystir ein dag í árinum sleppa at vísa seg í einum elligomlum. reins andi dansi. Persónligar grundir skapa nýggjar spenningar og gera eina fláaskipan av motiv- um, sum á annan bógvin spegla ta fúnandi traditiónina og á hin bógvin modernitetin í søguni. vera að EL de sónliga Napoleonskríggini „Ulvetid“ fer fram undir krign- um og minnir í mongum um „Den sorte Gryde”. Napoleon Adriensen sakførari liggur at doyggja, og tann sekteriski beiggin, Bliicher, plágar lívið av honum at lata allar ognir til tey fåtæku, so hann skal sleppa inn i