mikudagur 9. august 2000síða 3

RÚNAR REISTRUP Útvarp Føroya og Sjónvarp Føroya eru sum er almennir stovnar undir Undirvísing- ar- og Mentamálastýrinum, men stendur tað til lands- stýrið, so skulu teir báðir almennu loftmiðlarnir skjótast gjørligt loysast frá politiska valdinum. Tað skal gerast við at umskipa stovn- arnar báðar til almennar fyritøkur. Hesum tekur stjórin í Sjónvarpi Føroya, Tróndur Djurhuus, ímóti við opnum ørmun. Ætlanin at gera Útvarpið og Sjónvarpið til almennar fyritøkur hevur sambært landsstýrismanninum við mentamálum, Torbjørni Ja- cobsen, tvey endamál. Ann- að er at fáa stovnarrnar at virka sum sjálvstøðugir stovnar og leggja greiðar linjur fyri hvør hevur ábyrgdina av rakstrinum. Hitt er at loysa miðlarnar frá politiska myndugleik- unum so eingin ivi er um óheftu støðuna, ið miðlarnir hava sum tíðindaberar. Skott til politiska valdið – Høvdu vit verið eitt sindur meira sjálvstøðugir og havt greiðari formellar linjur, so hevði rokið um játtan til SvF ongantíð uppstaðið. So bersøgin er sjónvarps- stjórin, Tróndur Djurhuus, sum longu undir arbeiðin- um at gera uppskot til løg- tingslóg um kringvarp førdi fram, at tað var burturvið at skipa loftmiðlarnar sum al- mennar stovnar, har stjórin stendur við ábyrgd beinleið- is fyri mentamálaráðharr- anum. Soleiðis er støðan í dag. Sambært uppskotinum hjá landsstýrismanninum skulu Útvarpið og Sjón- varpið stjórnast av nevnd- um, ið hava bæði program- politiska og fíggjarliga ábyrgd av fyritøkunum. Verða stovnarnir skipaðir sum almennar fyritøkur, so fer stjórin í fyritøkuni at hava ábyrgd mótvegis nevndini, sum hevur heim- ild bæði at seta stjóran „upp á pláss“ og at siga hann úr starvi og seta nýggjan, um tað gerst neyðugt. Ikki minst rokið um eyka- játtan til SvF, sum fekk stórar avleiðingar fyri Signar á Brúnni, landsstýris- mann, hevur víst á trupul- leikan í at almennu loft- miðlarnir eru stovnar undir landsstýrinum. Tí skulu ÚF og SvF nú umskipast til almennar fyritøkur Loftmiðlarnir verða loystir frá landsstýrinum Á hendan hátt verður eitt skott sett ímillum stovnin og politiska valdið. Eykajáttanarmálið skundaði undir Sum kunnugt hava viður- skiftini millum sjónvarps- stjóran og táverandi lands- stýrismanninum við menta- málum, Signari á Brúnni, fyri stuttum elvt til stórar trupulleikar. Og núverandi menta- málaráðharrin dylir heldur ikki fyri, at málið um eyka- játtanina til Sjónvarp Før- oya hevur skunda undir at fáa greiðari viðurskifti í lag millum almennu fjølmiðl- arnar og landsstýrið. Sjónvarpsstjórin er samd- ur í, at málið um eykajáttanin til Sjónvarp Føroya hevur avdúkað í ríkiligt mát, at brúk er fyri greiðari linjum enn teimum, ið nú galda. Ikki alment partafelag Tróndur Djurhuus sigur, at í arbeiðinum við at gera uppskot til lógina um kringvarp, ið varð samtykt fyri tveimum árum síðan, skeyt hann upp at kanna møguleikan fyri at gera Sjónvarpið og Útvarpið til almenn partafeløg. Men so langt er lands- stýrið ikki sinnað at ganga. – Nú er hetta landið so lítið, at tað er neyðugt at man alment tryggjar, at tað altíð verður í hvussu er ein útvarpsrás og ein sjónvarps- rás á føroyskum hondum, og tá haldi eg ikki at tað er ein góð loysn at gera stovn- arnar um til alemenn parta- feløg, sigur landsstýrismað- urin við mentamálum. Enn er málið ikki kannað út í æsir, og tað inniber millum annað, at tað enn ikki er greitt, um tað yvir høvur ber til at gera nakað, sum eitur almenn fyritøka, uttan at gera hesa fyritøku til partafelag. Og vísir tað seg, at hetta ikki ber til, so eru bara tveir møguleikar. Annaðhvørt at lata Útvarpið og Sjónvarpið halda fram sum almennir stovnar, ella at umskipa teir til almenn partafeløg. Og tá hevði landsstýris- maðurin valt tað seinnu loysnina. – Broytingar mugu henda, og ber tað ikki til at gera almennar fyritøkur, so er ikki annað at gera enn at gera loftmiðlastovnarnar um til almenn partafeløg, sigur Torbjørn Jacobsen, landsstýrismaður við menta- málum. RÚNAR REISTRUP Torbjørn Jacobsen er ikki nøgdur við sendiflatuna hjá Sjónvarpi Føroya, og tað skal broytast, soleiðis at Sjónvarp Føroya kann gerast ein verulig mótvekt til tað nógva útlendska til- farið, sum aðrar sjónvarps- rásir hava at bjóða. Landsstýrismaðurin við mentamálum ásannar, at tað er ógvuliga torført at fáa eina dygdargóða føroyska sjónvarpsrás at hvíla í sær sjálvum fíggjarliga, og tí verður í løtuni umhugsað at tryggja eitt betri fíggjarligt støði undir stovninum. – Tað er væl hugsandi at vit fara at taka stig til at tryggja ein nóg stóran før- oyskan part av senditíðini við einum almennum í- skoyti, sigur Torbjørn Ja- cobsen, sum tó leggur dent á, at enn hevur hesin spurn- ingurin als ikki verið við- gjørdur, men bert verið havdur í huganum. Talan verður í slíkum føri ikki um eina játtan á fíggjar- lógini, men um ískoyti til ávísar partar av sjónvarps- arbeiðinum. Alt ov lítið føroyskt Sum er fær Sjónvarp Før- oya onga beinleiðis játtan á Meiri pengar til Sjónvarp Føroya Landsstýrismaðurin við mentamálum, Tor- bjørn Jacobsen, vil sleppa at geva Sjón- varpi Føroya fleiri pengar at arbeiða við, so føroyska tilfarið á rásini kann gerast meira rúgvumikið fíggjarlógini. Ístaðin hevur stovnurin heimild til at krevja inn hyggjaragjald frá øllum, ið eiga sjónvarp, og harumframt sleppur Sjón- varp Føroya at fáa pening inn við lýsingum og eydnu- spæli. Men tað er dýrt at fram- leiða sjónvarpssendingar, og stovnurin hevur ofta ført fram, at hann hevur ov lítið av pengum at arbeiða fyri. Sjónvarpshyggjarar hava eisini lagt til merkis, at umframt Dag Viku eru ikki nógvar føroyskar sendingar á skíggjanum. Og síðan stovnurin kom í fíggjarliga kreppu í fjør, er føroyska tilfarið vorðið enn sjáld- samari. Hetta hevur Torbjørn Jacobsen eisini bitið merki í, og hevur avgjørt at royna at broyta støðuna. – Mín persónliga hugsan er hon, at tann føroyski part- urin av sendingunum hjá Sjónvarpi Føroya er alt ov lítil, og tað ætli eg mær at gera nakað við. Hvat er annars idein við at hava eina føroyska sjónvarpsrás, tá sendingarnar ikki eru før- oyskar, spyr Torbjørn Ja- cobsen, sum í løtuni ikki hevur nakrar ætlanir um eis- ini at stuðla Útvarpi Føroya á sama hátt. 4 5 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 150 - 9. august 2000 Nr. 150 - 9. august 2000 Torbjørn Jacobsen hevur spolerað alt ÁKI BERTHOLDSEN –Vit hava stríðst fyri hesum skúlanum í fimm ár. – Og nú skúlin skal flytast til Suðuroyar, eri eg bangin fyri, at hann aftur hesuferð dettur niðurfyri. Tað kom dátt við hjá for- kvinnuni í Heimahjálpara- felag Føroya at frætta, at landsstýrismaðurin í skúla- málum hevði gjørt av at flyta almanna- og heilsu- skúlan suður á Tvøroyri. Annars var ætlanin at skúlan skuldi vera í Havn, og hann skuldi byrja 1. jan- uar. Hann skuldi vera ein deild av Sjúkrasystraskúl- anum og farið varð undir fyrireikingarnar, nú Tor- bjørn Jacobsen brádliga gjørdi av, at skúlin skal vera á Tvøroyri ístaðin. Á skúlanum skuldu tríggjar útbúgvingar vera. Tann stytsta útbúgvingin skuldi vera ein útbúgving fyri heimahjálparar. Hetta var ein útbúgving, sum skuldi taka seks mán- aðir. Afturat hesum, skuldi skúlin eisini útbúgva al- manna og heilsuhjálparar og almanna og heilsurøkt- arar og tær útbúgvingarnar skuldi taka eitt og hálvtann- að ár. Og útbúvingin, sum heimahjálparafelagið hevur størstan áhuga í, er sjálvsagt útbúgvingin av heimahjálp- um. Ása Olsen, forkvinna í heimahjálparafelagnum, sigur, at tað hevur verið sera stórur tørvur á hesi útbúgv- ingini av heimahjálpum. – Hetta er ein útbúgving, sum vit hava stríðst fyri síð- ani í 1995. –PTað hevur fleiri ferðir verið upp á tal at byrja skúl- an men tað hevur verið út- sett hvørja ferð. –POg nú ætlanin loksins var, at skúlin skuldi byrja 1. januar, heldur Ása Olsen, at hann hevði heldur ikki komið nú, um heimahjálp- arafelagið ikki hevði strongt so hart á. Men nú tað er avgjørt at flyta skúlan suður á Tvør- oyri, stúrir forkvinnan í heimahjálparafelagnum, fyri, at útbúgvingin fer at – Spurningurin er um veruliga endamálið er at beina fyri útbúgv- ingini av heimahjálpum, sigur Ása Olsen, forkvinna í heimahjálaparafel- agnum detta niðurfyri einaferð aft- urat. –Og kanska verður hetta enntá mønustingurin hjá hesi útbúgvingini, heldur hon. Spolerað alt Ása Olsen sigur, at tað er ein spurningur um Torbjørn Jacobsen hevur hugsað seg nóg væl um, tá ið hann gjørdi av at flyta skúlan í Suðuroynni. – Ella hinvegin er spurn- ingurin nettupp, um hann ikki hevur hugsað seg sera væl um, og at tað veruliga endamálið júst er, at út- búgvingin skal detta nið- urfyri. – Okkurt má búgva undir, tá ið ein landsstýrismaður- tekur tekur eina so týdning- armikla avgerð eftir eina viku í starvinum. – Tað, sum vit nú spyrja okkum er, um talan ikki alla tíðina hevur verið at blása okkum tórvmold í eyguni, tá ið skúlin brádliga verður fluttur, aftaná at tað er søkt eftir skúlastjóra og deild- arleiðara. Ása Olsen sigur, at heimahjálpirnar, sum skulu undir útbúgving, eru ikki ungdómar, men tilkomnar konur við húsi, manni og børnum – Og at koyra tær suður á Tvøroyri í skúla er so tvør- ligt, at tað fer neyvan at bera til, tí í Suðuroy verða tær noyddar at leiga sær hús. – Var skúlin í Havn, hevði tað ikki verið neyðugt fyri tær allarflestu heimahjálp- irnar. – Eg dugi heldur ikki at síggja, hvussu tað ber til at hava stjóra í Havn fyri ein- um skúla á Tvøroyri. – At leggja skúlan í Suð- uroy er tí næstan tað sama sum at geva honum mønu- stingin. – Við avgerðini at flyta skúlan, hevur Torbjørn Jac- obsen spolerað alt, tí hetta er at taka grundarlagið und- an útbúgvingini av heima- hjálpum. Men Ása Olsen vissar um, at Heimahjálparafelag- ið fer ikki at sita hendur í favn ímeðan øll útbúgving- in verður koyr fyri bakka. Hon sigur, at nevndin í felagnum fer nú at taka málið upp. Ætlanin er eisini at taka upp samband við landsstýrismannin fyri at vita, hvat hann ætlar við útbúgvingini. – Vit fara ikki at sita hendur í favn ímeðan Torbjørn Jacobsen koyrir alt fyri bakka, sigur Ása Olsen, sum er forkvinna í Heimahjálparafelag Føroya Hetta hóvar mær illa ÁKI BERTHOLDSEN – At almanna- og heilsu- skúlin brádliga er fluttur til Suðuroyar, avdúkar, hvussu lítið skil er í. Tað heldur Joan Ziska- son, forkvinna í Sjúkra- systrafelag Føroya. Eisini hon varð tikin á bóli, tá ið Torbjørn Jacob- sem, óvæntað kunngjørdi, at hann hevði gjørt av, at flyta almanna og heilsu- skúlan úr Havn, og suður á Tvøroyri. Hon sigur, at tað er ør- kymlandi, tá ið politiski myndugleikin arbeiðir á hendan hátt, og hon heldur, at hetta vísir, hvussu lítið skil er í. –Skuldi tað hent, at tað aftur kemur ein nýggjur landsstýrismaður í skúla- málum, kunnu vit so vænta, at skúlin verður fluttur eina- ferð afturat. –Soleiðis ber ikki til at arbeiða, heldur Joan Ziska- son. Nógvar spurningar Joan Ziskason sigur, at av- gerðin um at flyta skúlan, reisir nógvar spurningar, sum hon væntar at Sjúkra- systrafelagið vil hava greiði á. Sjúkrasystrafelagið hevur málastýrið um lønarviður- skiftini hjá teimum, sum skulu manna leiðsluna í nýggja skúlanum. – Avgjørt varð, at sjúkra- systraskúlin og og almanna og heilsuskúlin skuldi leggjast saman. Og skúlar- nir skuldu vera í Havn. – Søkt hevur verið eftir skúlastjóra, umframt einum deildarleiðara til sjúkra- systraskúlan og einum til almanna- og heilsuskúlan. Men Joan Ziskason sigur, at tey hava gjørt avtalu um starvsviðurskiftini hjá hes- um fólkum útfrá teirri for- treyt, at skúlin skuldi vera í Havn. –Men nú hann er fluttur, er tað ein spurningur, um vit ikki hava gjørt avtaluna útfrá skeivum fortreytum, tí tað er munur á, at arbeiða í Havn og at arbeiða á Tvør- oyri. –Eitt nú er tað ein spurn- ingur um fakliga grundar- lagið er í lagi á Tvøroyri, sigur hon. Hon vísir m.a. til, at sjúkrasystraskúlin er í Havn og har er bókasavnið, útgerðin og tøknin til skúl- an. –PSkal skúlin leggjast á Tvøroyri mugu tey viður- skiftini koma í rættlag. Hon sigur, at hon sat sjálvt í nevndini, sum gjørdi tilmæli um, hvar skúlin skuldi vera. – Vit kannaðu málið rættiliga gjølla, men tað varð ongin ivi um, at skúlin skuldi vera í Havn, tí har var tað rætta umhvørvi til hann og har verður raksturin bíligari, sigur Joan Ziska- son. Hon heldur eisini, at tað skúlin fer at liggja óhøgliga fyri á Tvøroyri, tí talan er um tilkomið fólk, sum gongur á hann og tað kann verða trupult hjá teimum at flyta til Suðuroyar á skúlan. – Avgerðin at flyta almanna heilsu- skúlin til Suðuroyar, er ørkymlandi, heldur Joan Ziskason, forkvinna í Sjúkrasystrafelag Føroya ikki viðgjørt støðuna. Men hon væntar, at fel- agið fer uttan iva at umrøða málið og hon væntar eisini at tey fara at royna at fáa fund við landsstýrismannin fyri at vita, hvat hann ætlar. Men hon vísir á, at tað er ikki vist, at Sjúkrasystra- felagið fer at góðtaka tað uttan víðari, at skúlin veðrur fluttur. – Vit hava brúkt tíð uppá at samráðast við fíggjar- – Verður skúlin fluttur, kann tað vera, at vit koma til ta niðurstøðu, at vit hava samráðst við landsstýrið undir skeivum fortreytum, sigur Joan Ziskason, forkvinna í Sjúkrasystrafelag Føroya