leygardagur 6. november 1999síða 16

16 ig meini tað Ola Jákup Rólantsson. útvarpsmaður, skrivar: 0-hugsjonarfelagi0! C i i á berði burt > ul g 5 toreld Eg oO % oa egg I £ N 1 5 erK € g ) rt s 1 SK ve € v k k í 3, Cc OW sk 4 Ferðs ve S y að S 996 fvr K Be € eftirsnár | 9 Et hk Ká C e 11 1 5 Si 1998 er skipan 5 at næmingar I KK vørt faa undirvising ) St É nskipad av ved, Løgregluni, Rusdrekka e Ambulansutænastuni. Tá tey rutikovrikort, faa tey ngartilfar frå Ferðslutry og ; } k VIT ið ter skt Og ka k« D 1 es A Í m hesum kemur tað beiðið I reldrafeløg. ítrótt eldg. kommunurnar. landsverkfrað nesstovnurin tryggingarfeløgini rnir og Megin É umframt í fjølmiðlunum. t iyggjarin at kalla álv tur dagsskránna Hóast tað aldri tykist at vera nóg mik- ð, so tykist ikki, sum at frálæra vantar, hóast einki er so sjálv sagt, sum tað at hon kundi verðið betri. Skúlarnir kundu gjørt meira við frálæruna, koyrifrálæran kundi verðið betri, og almenna ferðslan kundi verðið betri - men neyvan bíligari. Og foreldur kundu verið minni líkasæl Ein hálkubreyt - ja, gamaní, men tey vandi halda helst, at vit hava nóg langan vetur til tess at læra myrka- og hálku- koyring. Kappkoyringarbreyt? Flestu aðrastaðni tykjast tey bera ótta fyri, at nýtarar av hesi bera sína siðvenju av r »t ur asc kappkoyringarbreytini út í ferðsluna Náttarbussar? Ju, eitt einastandandi til tak. sum helst hevur bjargað fleiri mannalívum - men gita um tað almenna stuðlar?? Størsti trupulleikin í ferðsluni í dag. laseringin av ábyrgdini. Hvor ein bilførari hevur ábyrgd av sær 1 og øðrum i ferdsluni. Framleið arin av bilinum hevur ábyrgd. Bileftir litið hevur ábyrgd av góðkenningini. eins og bilverkstaðið. sum umvældi bremsurnar ber ábyrgd av sínum arbeiði Brýtur nakar álagdar lógir um ábyrgd. fellur hamarin. Tann stóri trupuleikin er ikki, at revsingin er ov lin - men at hamarin verður liggjandi, og revsingin fellur ov seint, og tí ikki hevur ta fyri byrgjandi åvirkan, hon eigur at hava Hin parturin av sama máli er, at ein stakir partar av ferðsluni eru frítiknir fyri ábyrgd. Undir øllum vanligum um støðum krevja vit av eini framleiðslu, at hon lýkur nøkur krøv, at hon er trygg og at vit fáa eina ávísa garanti”. Men tá vit fáa leverað ein kommunalan ella almennan vegastubba, so klippur onkur velafrakki snórin - og ger so væl! Tá vanligi borgarin seinni ger vart við. at latna framleiðslan ikki svarar trygdar- krøvunum, er svarið altíð tað sama Eingin peningur er játtaður til aðrar nýggjar iløgur! Krøvini um, at broyt- ingar skulu gerast, so at sama vanlukka ikki skal henda aftur á sama stad, drukna umberingum um raðfestar iløgur, sum ikki taka hædd fyri trygdini Og tað er hetta, O-hugsjónin í mestan mun snýr seg um - hetta, at vegakervið skal gerast so trygt, at eingin skal lata lív elta verða ålvarsliga skaddur í ferðsl- uni. Og talan er sanniliga um víðgongd- ar loysnir, hóast tær kunnu tykjast smáar At gera midøksl á ein veg fyri at forða fyri at bilar kunnu renna frontalt saman, ella at gera trongar/slúsur/ferðsluforð- ingar, so ferðin má setast niður. at seta upp bilverjur o.s.fr. - tað kostar sjålv- andi, men kostnaðurin líkasum missir týdningin í samanberingini Nú varð sagt, at mannalív ikki kunnu gerast upp í peningi. Tað kunnu tey. Eitt oyðilagt mannalív eftir norðurlendskum meti kostar samfelagnum umleið 18 miljónir krónur í meðal í 6- og beinleiðis kostnaði. mistari inntøku, mistum livs- virði o.s.fr. (Smb. Transportøkonomisk Institutt) O-hugsjónin snýr seg um, at vit flyta ta ferðslutrygd, vit royna at halda i hevd fyri okkara egnu húsfólk., út á vegirnar. Eru vit øll við í hesum arbeiði, so verður talan um størsta felag nakrantíð móti ferðsludeyða. Í arbeiðsbólkinum, sum fyrireikar aðalorðaskiftið á løgtingi eru Lands- verkfrødingurin, kommunufeløgini, Bil- eftirlitið, løgreglan, Ferðslutrygd, Koyr- ilærarafelagið og Vinnumálastýrið. 1 Nr. 212 6. november 1999 Kvinnan aftan fyri valsin - Hóast søgan fer fram seinast í farnu øld, kunnu vit læra av henni í dag, heldur Jane Aamund, ið hevur skrivað skaldsøguna „Klinkevalsen“, sum er gjørdur til film Turið Kjølbro Fyri eini viku síðani varð nýggi danski filmurin „Klinkevalsen“ frumsýndur í Danmark og Føroyum. At filmurin hevur fingið mis- javna undirtøku, onkur um mælari metir hann beinleið- is vera miseydnaðan, fara vit ikki at hefta okkum við í hesum umfari, men heldur við kvinnuna aftan fyri filmin. Kendu Jane Aam und, sum hevur skrivað skaldsøguna „Klinkevalsen“ er um ommu Jane Aamund, sum æt Juliane, og liv hennara seinast í farnu eld. At tað gjørdist Mette Lisby, ið er Oroynd sjónleikarkvinna og kend sum stand-up-skemt- art, sum fekk uppgávuna at spæla Juliane, undraði nógv. Eisini Jane Aamund í byrjanini Tá ið eg skrivi mínar søgur, skulu tær geva lesar- unum nakrar myndir. Tað hvorki vil ella kann eg gera nakað við. A sama hátt er tað galdandi, nú bókin er gjørd til film. Leikstjórin og sjónleikararnir máttu gera sær sínar egnu myndir og tulka tær, sum tey sjálvi vilja. Eg kann ikki ganga í hølunum á teimum og royna at ávirka tey, sigur Jane Aamund Ein týdningarmikil sega Aðrenn upptøkurnar fóru í gongd. beyð Jane Aamund sjónleikarunum við teim størstu leiklutunum, inn á gólvið. Eg hevði hug at greiða teimum frå um persónarnar, tey skulu spæla í filminum. Tað, sum eg hevði upp á hjarta, kundu tey gera við. sum tey vildu. Eg vildi ikki seta forðingar fyri nøkrum. Stórur partur av ritverki Jane Aamunds er sjálvævi- síga, antin tað byggir á hennara egna lív ella á lívið hjá limum í hennara nærm- astu familju. Uppá spurn- ingin, hví hon heldur, at tað er áhugavert hjá øðrum at hoyra um hennara familju, sigur hon. - Søgan er umrådandi í dag, tí Danmark er eitt so lítið og trongt land. Vit skulu varðveita okkara ser- eyðkenni og ikki geva okk- um yvir til streymin av amerikonskum sjónvarps- røðum, sum floyma inn yvir okkum. Hon heldur, at tað er um- ráðandi at vita, hvaðani vit stava, og at kenna sterku persónarnar í familjuni. - Flestu danir stava frá sterkum bóndafólki og ar- beiðarum. Og er tað nakað, okkum tørvar í dag, er tað lívsdugnalig fólk, sum megna strongd, lív og deyða, sigur hon. Somuleiðis heldur Jane Aamund, at fleiri viður- skifti, ið vóru galdandi í danska samfelagnum sein- ast í farnu øld, kunnu sam- anberast við støðuna í dag. - Tá var tað eitt vinnara- og taparasamfelag. Og hó- ast vit av øllum alvi hava roynt at javna út síðani tå, eru vit aftur har. Ghetto- búseting og sosiali arvurin Tað er trupult at klíva upp eftir sosiala stiganum, um tú ert fødd skeivu megin hegnið, tá eins og tað er í dag. Sterka omman Juliane, sum bókin „Klinke- vals“ er um, var ein sterk kvinna. Um hon hevði kent seg aftur í filminum, sigur Jane Aamund. - Av tí, at hon var frá tíðini áðrenn aldaskiftið, hevði henni ivaleyst ikki dámt, at eg havi lýst kynslívið, men hon hevði verið glað fyri leiklutin hjá Mette Lisby Kvinnan, hon lýsir. liggur tætt upp at kvinnuni, hon var. Einstaklingurin, sum skuldi klára seg sjálv. hóast maður hennara doyði 30 ára gamal og hon sat eftir við fimm børnum. Jane Aamund leggur tó afturat, at ikki øll í familju hennara eru fegin um at síggja lívið hjá Juliane lýst á filmi. Serliga tey elstu í familjuni hava mutað ímóti Tey eiga í staðin at vera errin av, at familjusøgan er søgd. Nøkur eru særd um, at umhvørvi teirra er lyst, sum tað var. Fátækt. Tey duga ikki at vera errin av teirra bakgrund Limir í mini familju hava livað sum persónar fyri meg, tá ið eg havi skriv- að. Tey hava ávirkað meg og restina av míni familju, og vit tosa um tey hvønn dag. Tey eru ógvuliga nær- verandi í okkara lívi í dag. Nakrar familjur hava sterk gen, onnur sermerkt. Men eg haldi, at tey sum klára seg best, eru tey, sum halda saman, sigur Jane Aamund. Leysliga eftir grein í Aktuelt 30. okt. Tíðindablaðið Sosialurin. Postadressa: Postboks 19. 110 Tórshavn. Telefon: 311820. Telefax: 314720. Email til 2'aran: turid &sosialurin.fo. Abyrgdarbladstjøri: Jan Miiller. Bladstjørn: Turid Kjølbro. Layout og uppseting: Tíðindablaðið Sosialurin.