mikudagur 10. november 1999síða 10

10 tidindabladid Nr. 214 - 10. NOVEMBER 1999 Tovkussak eftir anesi, Jarl Heinesen, Sørvdgi, Jens i Jesari Jacobsen, sum helt til har veturin 1953/54. Menninir å myndini eru frå Yramik, Hans Niklái Joensen, Sórvági, og Jesar i Búðini Teir tóku land 4 Jógvan Arge hevur givið út enn eina bók í rødini Teir tóku land, sum er um føroyingar í Grønlandi. Hendan bókin viðger fimtiárini og staðfestir tey nógv víðkaðu útróðrarrætt- indini, sum føroyingar fingu í 1959. Tá høvdu føroyingar at kalla mist Suður- landið, tí íslendingar fluttu út á 12 fjórðingar. Inntøkumøguleikamir versnaðu eisini í aðrar mátar í Íslandi, og tí dúvaðu fiskimenn og politikarar upp á rættindi i Gronlandi. Tad eydnaðist væl - m. a. tí, at tann danski vinnulívspolitikkurin í Grønlandi var koll- sigldur, og onkur skuldi avreiða til tey tómu flakavirkini hjá Grønlandshandlinum. Tað var ein treyt fyri víðkaðum rættindum, at 25 føroyskar båtsmanningar avreiddu til KGH. Teir tóku land 4 snýr seg eisini um út- róðrararmenn og fiskimenn i Føroyinga- havnini og Ravnsoynni, um føroyskar land- námsmenn í Sudurgrønlandi og bátaskip á sjálvum Kappanum. Føroyski trolarin »Fiskanes« var illa fyri á Kappanum sam- stundis sum tveir føroyingar gingu burtur vid »Hans Hedtoft« Sjómansheimið í Føroyingahavnini varð flutt inn til Nordafar í 1956, og í 1959 var sjómansheim bygt í Ravnsoynni. Tað bleiv midstødin hjá føroyingum í oynni. Í bókini er yvirlit yvir allar útróðrarmenn og útróðrarbátar í Føroyingahavnini og Ravnsoynni tey slóðbrótandi árini frá 1949 til 1958. Teir tóku land 4 er stívar 200 síður og prýdd við 150 myndum og kortum. Anker Eli Petersen hevur teknað og Hestprent hevur framleitt. Bókin fæst í bókabúðum og handlum. Hon kostar 299 krónur. Brota næsar í Grønlandi Fjórða bókin hjá Jógvani Arge í rødini »Teir tóku land«, sum er um fóroyingar í Grønlandi er komin Teir tóku land 4: rini miðskeiðis í skjótt ikki løgdu í at fara yvirattur Hetta skilst á teirri ndggju bókini hjá Jógvani Arge um føroyingar, sum tóku land í Grønlandi. Hetta er fjórða bókin, sum kemur um evn ið, og hendan er ikki minni áhugaverd enn hinar fyrru. Høvundurin sigur í for- mælinum, at Grønland hev- ur havt so ómetaligan tydn- ing fyri føroyingar, og før- oyingar hava verið so nógv í Grønlandi, at tað er næstan onki mark fyri, hvussu nógv kann skrivast um evnið. Fyrsta árið, L/F Grøn- landsfelagið beyð sær til at hjálpa útróðrarmonnum við farti, mundu teir ikki slopp ið yvir, tí dampararnir vóru ov smáir. Tá felagið skuldi taka móti tí feska fiskinum frá teimum, var orkan á Nordafar ov lítil, og tá salt- fiskurin varð avroknaður á 6lavsøku, hildu menninir seg fáa ov lítlan prís Meginparturin sleit við Grønlandsfelagid og tók samband við tað nystovn aða Samvinnufelag Fiski- manna, har Foroya Fiski mannafelag var ein høvuds- eigari. Samvinnufelagid út enn eina bók í umtóktu rødini "Teir tóku and sum er førovingar ge førovskt rksemi í Grónlandi. Nú KI MM MÆ í ttr armen? seldi fiskin fyri betri pris, men damparin var so seinur yvir, at menninir nærum svøltadu i Føroyingahavn- ini. Summir fóru til Godthåb at keypa mat. Aðrir gingu niðan á Skinderhvalen at skjóta fugl við hjálparmonn- um hjá kontrollørinum í høl- inum, og fekst ikki annað kjøt, so kundi av illum ein revur steikjast og etast. A heimferðini gingu menn á ein sekk av turrum fiski, sum sørvingurin Hans Niklåi Joensen hevði í við- føri. Har var ongin fiskur eftir, tá hann kom til hús. Nordafarbátarnir koma Grønlandsfelagid væntaði ikki nógvar føroyskar bátar yvir til sín í 1955 og strongdi tí á Nordafar at keypa nakrar bátar at avreiða fisk til støðina. Norðmenninir mutaðu ímóti, men játtaðu til endans og skipaðu fyri at