hósdagur 11. november 1999síða 10

tíðindablaðið Deytt tos mm; um slatur nevur nug at Fora hest ber til at fanga åhuga g foikini eta tey g fáa bein í hálsin ti tey ikki þyggja matin {ldnan o tå id spøkilsi kemur og vil verja seg tey renna við halanum ímillum beinini so skjótt at eingin kann siga teimum sannleikan og at enda doyggja tey 'rða beinagrindir við beini í hálsinum gø 3 I Eravunum g so verða tey bangin | og ve Nr. 215 - 12. november 1999 Endiliga úr studningsmylnuni — heldur enn 13 milliardir á sjogv Í fleiri ár hevur fiskivinnan bíðað eftir, at poltukararnir a, um hon skuldi at sem 1 skuldu Sl$ nevur ndiligi KK SKI Krøvum a og neyvum eft irliti við. at treytirnar verða hildnar. Og vit skulu tryggja, at útróðrarvinnan, sum hevur stóran týdning fyri økismenningina, ar beidsplåss og stovnsrøkt, fær høvi at menna seg aftur Hetta eru bodini frå lands- styrinum, og í veruleikanum er hetta eitt gjøgnumbrot i føroyskum politikki. Hetta er tann vinnupolitikkur, sum tjóðveldisflokkurin fór til val uppá, og sum er ein uppgerð við tann politikk, sum rendi samfelagið á heysin og kostaði føroyska samfelagnum 13 milliardir krónur bara uppá 10 ár Tilfeingid er ogn Føroya fólks Men vit hoyra sjálvan Hi ovum Treytir til vinnuna Fey. sum fáa loyvi at troyta hetta felags tilfeingið, skulu sjálvandi ganga undir ta høvudstreyt, at tey klára seg og kasta av sær til okkara vælferðarsamfelag. Eins og vit seta oljufeløgum strang- ar treytir, skulu vit eisini fiskivinnuni treytir. Vinnan skal regulera seg sjálva innan hesar treytir og harundir mugu vit eisini geva møguleika fyri umset- iligheit. Men veiðiloyvi, fiskidagar ella kvotur, eru seta undir almennum eftirliti og tað sum ikki verður brúkt, fellur aftur til landið og har kann tað bjóðast øðrum at brúka. Tí er neyðugt at fáa ilt | kvotubanka tbugvins fiskivini ning nnan og ein partur av hesur 10 studnings milliónunum verður settur av til tað. vælsignaðu Samhaldsfesti setur krøv til vinnuna Hesin vinnupolitikkur kann skapa einar sjålvstødugar Føroyar. Og hetta byggir á eitt hugsjónarligt grundar- lag fyri einum samhalds føstum Føroyum. Sam haldsfesti merkir ikki, at vit øll skulu gjalda fyri eitt vinnuliv, sum ikki ber seg og nidurfiskar okkara felags ogn. Men samhaldsfesti merkir, at vinnan skal lata Nei, Óli - Jóannes tvætlar ikki im seinasta r Oli Breck n, har hann ir at verja gsskipanina á New Oli Breckamann jú sum kunnugt stóru yndirnar í Thatcher "agan og nú eisini Ro- ger Douglas og øðrum ultr- akonservativum, og tað er vist í lagi sum fólkafloks- maður Men hann kann fyri tað ikki forða øðrum at visa eina atfinningarsama stóðu, so leingi vit halda okkum til almennar veru- leikar. Hann kann ikki leggja aðrar undir at tvætla, tá teir halda seg til turrar og sannar veruleikar um samfelagsskipanir, sum eru hansara fyrimyndir Eg veit væl, at Oli Breck- mann hevur verið og vitjað á New Zealandi, og eftir myndini at dóma í Dag- blaðnum haldi eg meg síggja, hvønn part av New Zealandi, hann hevur vitj- að. Sjålvur havi eg ikki ver- ið á New Zealandi, men eg havi gjørt mær ómak at finna tilfar og annað fram, sum eru facts og ikki tvætl. VA im atvi rovn nevur Keldur minar hava m.a. verið: + New Zealand from Wel- fare State to Market Soci ety“. Le Monde Diplomat ique, skrivad av Serge Hal imi 1997 * Economic Reform in New Zealand: Comment“, skrivad av Dr. Paul Dalziel, Department of Economics and Marketing, Lincoln University, Canterbury, New Zealand. 1998. * „The Caragata Tax Re- port; a Nail in the Coffin of the Fiscal Contract“, skrivað av Keith Rankin. 1998. * „Reply to Patrick Cara- gata on Taxes“, skrivað av Keith Rankin. 1998 * „The Economist“. Her má eg arga teg eitt sindur Oli. Politiski bú- skaparfrødingurin Keith Rankin kallar Caragata Tax Report fyri ein seym í lik- kistuna. Men hvat er tað so, sum eg havi tvætlað um í Kros- skasti hetta kvøldið? Fyst av øllum havi eg sagt, at eg ikki haldi, at Caragata-álitið er vísinda- ligt, men heldur eitt hug- sjónarligt álit. Grundin er, at teir halda seg til loysnir og modellir av hugsjónar- ligum ávum, meðan ein vísindarlig framløga neyv- an hevdi avskorið aðrar møguleikar. Caragata held- ur seg sita inni vid einasta sannleikanum. Caragata heldur seg til vekur bú- skaparlig lyklatøl uttan at kaga eftir ssamfelagsligu avleiðingunum. Rætt er, at liberaliser- ingsátakið byrjaði undir Labour í 1984. Men tá fevndi Labour rættiliga breitt og var einasta altern- ativið til konservativu Mul- doon-stjórnina. Sjálvt Ro- ger Douglas, sum tá var fíggjarmálaráðharri, og sum Óli so vakurt er av- myndaður saman við, rúmtist í Labour. Í dag er hann komin í rætta flokk sín - tann høgravenda Act -flokkin. Tó skal sigast, at Labour-stjórnin, hóast hon gjørdi nógvar ólukkur frá 1984 til 1990, ikki rørdi fakfelagsbygnaðin ella løn- arlagið. Tað hava teir kon- servativu síðan tikið sær av. Nøkur av teimum facts, sum eg førdi fram í Kross- kasti, vóru hesi: Privatiseringin førdi við sær, at * telefyritøkan og jarn- breytirnar vórðu seldar til amerikanarar. * skógbrúksvinnan varð seld til amerikanarar og japanesarar * bankarnir vórðu seldir til australiarar * tryggingin varð seld til bretar. * flogfeløgini vórðu seld til australiarar. * Frá januar til juli í ár fluttu 22.500 nýsælending- ar til Australia fyri at leita sær arbeiði. Fólkatalið er um 3.6 mill. fólk, so um gongdin heldur fram, so svarar tað til uml. 1%. * Uttanlandsskuldin hækk- aði vid 30%, målt av BTU, frå mars 1984 til mars 1995. * Talið av húsarhaldum undir fátækramarkinum fór frá 4,3% til 10,8% frå mars 1984 til mars 1994. + 17,8% av nýsælending- um livdu undir fåtækra- markinum i 1991. * Fakfelagsrørslan er syndrað sundur. * Alt samfelagið byggir á individualismuna. * Einasti almenni vøkst- urin er løgreglan, dómstól- arnir og fongsilsverkið. New Zealand hevur skar- að framúr við at hava stór- an vøkstur i 6javna seinastu árini. Fyri fyrstu ferð i nýggjari tíð hava teir fingið ein undirklassa, tá umfat- andi liberaliseringarnar vórðu framdar. Arbeiðs loysið vaks, samstundis sum almannaveitingarnar minkaðu, og harvið gjørd- ist ein stórur partur av fólk- inum sera illa fyri. Gaman í, ein partur av fólkinum gjørdist nógv meira múgv- andi av somu liberaliser- ing. Her er talan um at geva seg fult og heilt yvir til kar- ráðu marknaðarkreftirnar, meðan vælferðin verður avmonterað. Eg síggi tað sum Javn- aðarfloksins uppgávu at á- vara ímóti Caragata-ætlan- unum so frægt, sum vit kunna. Annars kann man nú freistast til at kalla Cara- gata-álitið fyri eitt fram- hald av Hvítubók. Semjan um umsetiligheitina í fisk- ivinnuni er gott prógv um tad. , Forrestin Oli, tú ert við at fáa eitt kompleks av hes- um velduga almenna sek- torinum, sum tú sigur, vit hava í Føroyum í dag. Men álvaratos, spar okkum fyri hasi krokudillutárini, tí tað, sum vit higartil hava sæð til henda sektor, meðan tú og Fólkaflokkurin hava im polttiskar hug Vit sjonir. YKRI innu t.d. Spyrja, um oljupolitikkurin er ósol idariskur, tá vit loyva fel øgum at troyta úr undir grundini? Men alternativid kenna vit. Tað er bara aftur at brúka almennar pengar, sum skuldu farið til almann- averk, heilsuverk og út- búgving, til eitt vinnulív, sum aftur koyrir okkum á heysin. Seinast kostaði tað okkum 13 — milliardir. Hvussu nógv skuldi tað kosta hesaferð at beina fyri okkara felags ogn? Høgni Hoydal landsstyrismadur "—— sitið við valdið síðan 1996, er, at hann framhaldandi veksur. Tá er so hóast alt munur á tykkum og tykk- ara nýsælendsku stravs- brødrum. Eg gav partamanni tínum tey ráð, at hann kom í ting- ið við Caragata, so vit kunnu fáa eina ideologiska uppgerð fyri einaferð skyld. Tú kanst minna hann á tað. Fleiri ferðir eri eg komin fram á, í tí tilfari eg havi funnið fram, orðini: „There is no real evidence to con- nect tax cuts to growth“ - tað er einki veruligt prógv fyri, at samband er millum lágan skatt og búskapar- vøkstur. Men tad er kanska eisini spurningur um politiska trúgv, ella kanska er tað eis- ini tvætl? Jóannes Eidesgaard