leygardagur 11. desember 1999síða 21

22 Kubanskur verksmiðuarbeiðari: Fólk yvirliva av stuldri Nr. 237 — 11. desember 1999 Stuldur frá arbeiðsgevaranum er dagligur kostur á kubanskum verksmiðjum. Tí tað ber heilt einfalt ikki til at yvirliva við erligum arbeiði, sigur verksmiðjuarbeiðarin Fernando Fernándes í Havana, sum opið viðgongur, at hann stjelur partar av ti, familjan livir av + sd I FF í bj | Spaniólar hugdu at verksmiðjuni fyri stuttum. Teir ætlaðu at gera iløgur, men kúvendu, tå teir komu inn í framleidsluhøllina og su standin. Síðan er hvørki frætt orð ella eiður frá teimum. E Edvard Joensen Eini månadarløn upp á umleið 35.- danskar krónur kunnu fýra fólk ikki liva av. Men slíkar eru treytirnar, ein vanligur Kubanskur verksmiðjuarbeiðari livir undir Tí verður dúgliga stolið á flest øllum kubanskum arbeiðspláss- um. - Av teirri einføldu orsøk, at lónin er so lág, at ikki ber til at forsyrgja eini familju við henni, greiðir verksmiðurarbeiðarin Fernando Fernándes frá. Hann stjelur sjálvur ein stóran part av tí, familjan skal liva av, sigur hann. Tó fær hann, umframt lønina í kubanskum pesos, eisini nakrar pakkar av fiskakøku, eitt sindur av shampoo og tannpasta, 10 blikk av ymsum fiskakonserves, eitt kg. av høgguslokki og 10 rækjur aftrat lønini triðja hvønn mánaða. Fernando býr saman við konuni og tveimum børnum í eini íbúð í einum av tyngru byarpørtunum í Havana. Tey hava eina lítla íbúð í veg- hædd, og bæði hurðar og vind- eygu er gyrd við tjúkkum jarn- rimum, so alt líkist einum fongsli. Ein hundur goyr innanfyri, tá vit stíga út úr hýruvogninum, og tulkurin rópar inn um rimarnar og spyr, um nakar er inni. Jú, ein umleið 10 ára gomul smágenta kemur út til rima- portrið, sum er stongt við ketu og hongilási. Í middagshitanum stendur sjálv úthurðin tó opin. Hon letur upp og býður okkum inn. Vit fara inn í eitt rúm, har ein ottoman og eitt sjónvarpstól eru inni umframt tveir stólar og eitt lítið borð. Hetta er helst frægasta rúmið í húsinum. Vit síggja einki annað, men hoyra ein mann siga eitt- hvert heldur illsliga við hundin. Umsett til føroyskt hevði tað ljóðað nakað soleiðis: - Halt kjaft hundur! koma við eini elektriskari viftu, sum verður sett á sjónvarpið. Og tað var rættiliga svalandi. Stuldurin er rættiliga umfatandiá kubaftsku arbeiðs- plássunum. Og tað hóast leiðslurnar gera nógv fyri at kanna arbeiðsfólkið, bæði tá tey koma og fara av arbeiðsplássinum. Tað varð í hvussu er úrslitið. Hundurin steintagdi restina av tíðini, vit vóru inni. Stjala av berari neyð Maðurin kemur inn til okkara, og vit heilsast. Hann er 34 ára gamal, sigur tulkurin mær, men hann sær væl eldri út. Hann sær beinanvegin, at hesin bleiki europearin sveittar heldur illa í øllum hesum hitanum, og hann biður dóttrina Tað er einki uttanumtos, tá Fernando fer at greiða frá. Hann er so opinskáraður, at tulkurin aftan á segði mær, at hann øtadist við, at Fernando tordi at sita soleiðis og siga fremmanda- fólki frá, hvussu hann at kalla livdi av stuldri. - Stuldurin er rættiliga umfat- andi á kubansku arbeiðsplássun- um, sigur Fernando. Og tað hóast leiðslurnar gera nógv fyri at kanna arbeiðsfólkið, bæði tá tey koma og fara av arbeiðs- plássinum. - Hóast revsingin er sera hørð, verður tú avdúkaður, stjala fólk dúgliga, sigur hann. Og tað kostar veruliga, um ein verður tikin fyri eitthvert óreglu- semi á einum kubanskum arbeiðsplássi. Fernando greiðir frá, at fólk arbeiða undir umstødum, sum liggja tætt at mannarættinda- brotum. Í Føroyum høvdu vit ivaleyst hildið, at langt síðan varð farið um tað markið, sum definerar mannarættindi. Tað er soleiðis, at arbeitt verð- ur í sjakki, og allir í sjakkinum verða løntir eftir, hvussu samlaða mánaðarliga urtøkan er. Men Guð náði og troysti tann, sum ger nakað, sum leiðsluni ikki dámar. Er tað so, at onkur verður avdúkaður fyri at gera okkurt óregluligt, missir alt sjakkið