leygardagur 11. desember 1999síða 22

Nr. 237 — 11. desember 1999 Havana helvtina av mánaðarlønini umframt teir síðuvinningarnar, sum triðja hvønn mánaða verða býttir út. Tað ger sjálvandi, at bólka- trýstið er øgiligt. Eingin vil verða tann, sum er orsøkin til, at allir missa tilverugrundarlagið so at siga. Gomul útgerð Fernando arbeiðir á einum virki, sum ger lidnar rættir. Fiskaburg- arar, rækjur í portiónum, og vidhvørt verður lagt um til at friturukóka høsnarungar. Høvudsdenturin verður tó lagdur á fiskavørur, og virkið verður roknað sum eitt fiska- - Hóast revsingin er sera hørd, verður tú avðúkaður, stjala fólk dúgliga Men hetta heldur tó ikki fólki frá at skava til sín, sigur Fernando. Stødan er so vónleys hjá teimum flestu, at tey taka kjansin. Hann reisir seg og fer út úr stovuni, men er skjótur aftur við einum posa í hondini. Upp úr posanum tekur hann einar øgiliga stórar cowboybuksur, einar súkklubuksur og eina rullu av breiðum, brúnum klistribandi. - Hetta havi eg gjørt iløgu í, greiðir Fernando frá. Hetta kostaði mær eina månadarløn, men eg brúki tað, tá eg skal taka mær okkurt við heim av verk- smiðjuni. Fyrst klistrar hann tað, hann tekur, inn at kroppinum. Vanliga innanlærs. So fer hann í súkklu- buksurnar og síðan tær víðu cowboybuksurnar uttaná. Tá sæst ikki so væl, hvussu tjúkk lørini eru vorðin, sigur hann. - Men eg vildi nógv heldur fingið eina ordiliga løn fyri tað, eg geri. Fekk eg eina løn, tað bar til at liva av, hevði eg ikki gjørt hetta her, sigur Fernando. virki, sigur Fernando. Fyrr kom råvøran vanliga frå kubanska fiskiflotanum. Men nú er so lítið eftir av hesum flota, at neyðugt er við innfluttari råvøru. - I løtuni hava vit ein såttmåla vid Columbia, hadani vit inn- flyta råvøru, sum vit vidgera og flyta út aftur sum lidnar døgurdarættir, greiðir Fernando frå. Hann sigur, at hann arbeidir å nåttarvakt. Teir eru triggir, sum arbeiða saman frá klokkan 23 til 06 á morgni. Fimm nætur um vikuna. Og tá vaktin er endað, skulu maskinurnar reinsast. Tað skulu teir tríggir eisini gera. Tað eru vánalig viðurskifti, teir arbeiða undir, sigur Fernando. Maskinurnar eru gamlar og illa viðlíkahildnar. Í grundini skuldu tær havt verið skiftar út fyri fleiri árum síðan. Men tað eru pengarnir ikki til. Urslitid er millum annað, at verksmiðjan mátti lata aftur einaferð í vár, tí alt steðgaði upp. Tá vórðu - av berari neyð - nakrar fáa åbøtur gjørdar, sum skuldu verðið gjørdar fyri fleiri árum síðan, greiðir Fernando frá. Sum dómi um, hvussu ringum standi alt er í, sigur Fernando, at nakrir spaniólar vóru og hugdu at verksmiðjuni fyri stuttum. Teir ætlaðu at gera nakrar íløgur, men kúvendu, tá teir komu inn í framleidsluhøllina og s6u standin. Síðan er hvorki frætt orð ella eiður frá teimum. Og Fernando hevur einki frætt um, at nakar annar stendur klárur við pengum, at seta í kubansku vinnuna. - Tað er vandamikið at arbeiða við slíkum maskinum, sigur Fernando. Tær flestu eru umleið 20 ára gamlar og langt frá tí stødi, sum er aðrastaðni. Kortini eru tey sloppin sjáld- sama væl frá álvarsligum arbeiðsvanlukkum, sigur Fer- nando. Ein fingur reyk nú ein dagin, greiðir hann frá. Men maðurin er longu aftur við somu maskinu, sigur hann. Og Fernando sjálvur er ikki bangin fyri at arbeiða við síni gomlu maskinu. Hann sigur, at hann hevur havt vandamikil arbeiði fyrr, og heldur, at hann dugir at fara við maskinuni, hann nú passar. Onkur vinnur pening Hóast Fernando ikki dugir at siga nágreiniliga, hvussu stórur umsetningurin á virkinum er, vil hann vera við, at eitt einasta tons av lidnari, útfluttari vøru klárar at rinda alla arbeidslønina til arbeiðsfólkið. Restin fer til virkisleiðsluna, sum fær ein part, meðan >onkur annar< fer við tí sóra partinum. Og >onkur annar<, leggur hann aftrat, er stjórnin. Hann tekur um høkuna og strýkur hondini gjøgnum luftina, sum streyk hann sær um skeggið. Ein sera beinleiðis ábending til Fidel Castro. Og tað er vanligt mannatos á Kuba, at Fidel Castro persónliga er millum teir 100 ríkastu per- | sónarnar í Amerika yvirhøvur. I felag við monnum sum Rocke- Feller og Bill Gates. - Sjálvandi fer nakað av inn- tøkuni til skúlar, sjúkrahúsverk og so framvegis, sigur Fernando. Men verri enn so alt, heldur hann uppá. 23 Tað er ringt at eftirkanna slíkt páhald á Kuba, tí ikki ber til at sleppa til nøkur almenn hagtøl. Fernando greiðir frá, at ar- beiðsfólkið fær at eta á arbeiðs- plássinum. Og tað er sera bíligt, sigur hann. - Men tað er einki serliga góður matur, vit fáa, vil hann vera við. Tað, sum fólk annars skulu liva av, fáa tey á skamtanarkorti. Skamtaðu vørurnar skulu keyp- ast í almennu handlunum fyri kubanskar pesos. Hevur tú hin- vegin dollarar ber til at fara í sonevndu dollara-forrætning- arnar og keypa tað. tå hevur hug til. Har fæst at kalla hvat sum helst. Men tað er fyri europe iskar prísir, og tað hevur vanligt fólk ikki ráð til Skamtaðu ingar at fáa hendur á. ti trot « vørurnar eru ofta at kalla ollum Fernando rópar á dóttrina. og hon kemur inn í stovuna við emum konservesblikki. Ein makrel er avmyn 3 itlar blikkinum. Eitt kk av n stødd. sum frensurir I Før« i n fæ cin w% dagl a Try slík blikk er mánaðarlis skamtanin av fiskavørum hjá eini kubanskari familju við fýra fólkum. greiðir Fernand - Jú. Vit eru eitt fátækt fólk og vit kunnu akkurát tað sama viðganga tað, sigur Fernando Fernándes. Eftir ynski og fyri ikki at koma keldum okkara í trupulleikar heima á Kuba, eru oll nøvn i greinini broytt. Blaðmaðurin kennir tó samleikan hjá persónunum og kann vátta rættleikan í greinini.