fríggjadagur 17. desember 1999síða 8

8 tidindabladid SOS): Nr. 241 - 17. desember 1999 Fara ikki ut fyrrenn kunna flyta í eina eldraíbúð, tá ið „tann tíðin kemur“ Hugsan framyvir? |Vikti búð heima við heimarøkt ska døgnrøkt vid kalliskipan |Vildi búð á ellisheimi Vildi búð á røktarheimi ikk búð á sambýli |Vikii búð I vardari íbúð > h ha - < Æ€ FUN AKI BERTHOLDSEN = Tey gomlu í Havnini vilja helst blíva búgvandi heima Tað vísir tann stóra kann- ingin, sum Tórshavnar By- ráð hevur gjørt um korini hjá teimum eldru Kanningin fevnir um 316 fólk í Tórshavnar Komm- unu, sum eru 70 ár ella eldri. Tað er 25% av ollum fólk- unum í hesum aldurs- bólkinum Kanningin fevnir eisini um 301 fólk í aldursbólkin- um 60-69 ár og tað er eisini 25% av teimum, sum eru í tí aldursbólkinum. Næstan øll í tí eldra ald- ursbólkinum hava svarað spurningunum, men bara gott helvtin av spurnarblød- unum, sum vóru send yngra aldursbólkinum, komu inn- aftur. Samanumtikið er grund- arlagið nóg stórt til at fáa eina góða mynd av, hvat tey gomlu halda. Vilja vera heima Og myndin er púra greið: Tey allarfelstu vilja vera heima sum longst Vit eiga húsini við rubb og stubb og fara ikki út, fyrrenn vit verða borin út, van visir. hvat folk YVI 3 yvir at verða „vit í aldursbólkur aldursbólkur 70-74 GR meer eee — er ikki ein óvanligur hug- burður. Men nógv eru eisini sinn- að at flyta heiman ífrá um tey ikki klára seg sjálvi. Tey fola seg illa tí tey halda, at tey eru ein byrða hjá børnunum. Tó halda tey, at tann besta loysnin er at vera heima sum longst við heimahjálp. Tó vildu mong ynskt, at ein skipan við døgnvakt varð sett á stovn, so at tey kundu fáa hjálp, um okkurt bleiv áfatt. Fleiri tordu ikki upp á wc um náttina, tí tey vóru so illa gongd. Og onkur greiddi frá, at tey vóru dottin og høvdu ligið á gólvinum í meiri enn tríggjar tímar, áðrenn tey fingu hjálp. Tí verður hildið, at tað er neyðugt at fáa ein skipan við døgnvakt, ikki minst ti at nú búgva so mong einsamøll. Kommunulæknar i Havn vísa eisini á, at tað kemur fyri, at fólk verða innløgd av sosialum orsøkum, ti ongin er at passa tey. Tó sigur tann eini, at tað er bæði órímiligt og trupult. Kommunulæknarnir halda eisini, at var døgn- 97% aldursbólkur 80+ > pr $ vakt, hevdi tað eisini slopp- ist undan innleggingum å sjúkrahús. Landssjúkrahúsið hevur eisini upplýst, at tey hava onkuntíð sjúklingar, sum kundi verðið útskrivaðir, um døgnvakt var. Í egnum húsum Yvir 90 av teimum gomlu búgva í egnum húsum. Tað vísir seg, at tey, sum hava hús ímillum 70 og 100 fermetrar í tveimum hædd- um vóru best nøgd við hús- ini. Kortini hildu nógv, at tað fall tungt at halda húsini. Nøkur búgva til leigu og nógv høvdu góðar umstød- ur, antin íbúð, ella stór køm- ur. — Men einstøk hava køm- ur, sum eru undir átta fer- metrar, og tað hildu tey vera ótolandi umstødur at búgva undir, tá ið man er farin um tey 70. Summi høvdu selt børnunum húsini og leigaðu so frá teimum. Men einstøk leigaðu eisini privat, og tey vóru illa fyri um tey vórðu uppsøgd, tí tað er vónleyst at fáa nakað at búgva í. Eitt gott hugskot Hóast tey flestu vilja verða 8 2 — tey verða borin út Tey gomlu í Tórshavnar Kommunu vilja verða heima sum longst. Men nógv halda eisini, at húsini eru tung at halda og tey vilja fegin hava møguleikan at r 70 vilja, tå ið foreikin fer at bila. meiri enn helvtin vil vera heima við heimarøkt. Men ømiti, verða vit nokk noydd at fara á stovn, men tað kemur tíðin a vísa“. Bara 8 #| < 1 a & á teimum 60-69 ára gomlu er eitt sindur ødrvisi. Í ti aldursbólkinum hava 15% onki ímóti at búgva í sambýli i onki ímóti at búgva í vardari eldraíbúð. Men tey allarflestu vilja kortini verða búgvandi heima búgvandi heima, vísur kanningin, at tey allarflestu halda, at tað er eitt gott hug- skot at gera eldraíbúðir. 70% av teimum yvir 70 ár halda, at tað er eitt gott hugskot. Og 15% kundu hugsa sær eina sjálvi. Og fleiri av teimum halda, at tað er bráðneyðugt, at tær verða gjørdar. Tað eru umleið líka nógv, sum vilja leiga, sum tey, ið vilja eina eina slíka íbúð. Hava tað gott saman Annars sigur kanningin, at tað tykist tað sum um sam- bandið ímillum ættarliðini er gott. Nógvar familjur hava tað, at tey hava fastar dagar, har tey eta døgverad saman, kanska eini trý ætt- arlið. Men nógv hildu eisini, at tey yngru máttu sleppa at vera fyri seg sjálvi, eins væl og teimum eldru eisini dámdi at hava dagin fyri seg sjálvan. Nógv hava kenslu av, at samskiftið við almennar stovnar er ov vánaligt og tey halda, at ein pensjónista- skrivstova skuldi verið sett á stovn. Les meiri á síðu 4. Politiskur málsetningur a eldragkinum Hetta eru teir politisku málsetning- arnir, sum eldrabólkurin skjýtur upp, at Tórshavnar Kommuna setir sær á eldraøkinum Tórshavnar kommuna setir sær sum mál: — at arbeiða fyri, at tey gomlu í kommununi skulu hava eitt virðiligt lív, har lívsgleði og trivnaður er í hásæti. — at byggja brýr millum ættarlið til gagns bæði fyri gomul og ung. — at hava fjølbroytt trivnaðartilboð bæði handaliga og andaliga. — at tey gomlu fáa neyðuga hjálp, soleiðis at tey kunnu verða búgvandi í egnum heimi sum longst, ella so leingi tey ynskja tað. — at bistadarmøguleikarnir verða lagaðar eftir tørvi og ynskjum hjá tí einstaka. — at skapa møguleikar fyri at flyta í eldraíbúð, tað veri seg eigara- ella leiguíbúð. — at bíðitíðin til róktarheims-, ellisheims- ella sam- býlispláss ikki verður longri enn einar 6 mánaðir. — at samskipa upptøkureglurnar til røktarheims-, ellisheims- og sambylisplåssini i kommununi, soleið- is at ávísingin til tey ymisku tilboðini verður lagað eftir tørvi. — at kunna komandi og verandi fólkapensiónistar um rættindi, møguleikar og viðurskifti teirra. — at sett verður á stovn eldraráð í kommununi, sum skal vera ráðgevandi í eldrapolitiskum spurningum. Tilmæli um tiltøk å eldragkinum Í samsvari við politiska málsetningin omanfyri, mælir eldrabólkurin bý- ráðnum til at fara undir hesi tiltók Arbeiðsbólkurin mælir býráðnum til, sambært fyri- liggjandi tilfari, at: — samtykkja orðingina til politiska málsetningin fyri eldragkið í kommununi. — raðfesta ætlanirnar og gera langtíðar fløguætlan á eldragkinum. — fyrireika bygging av nýggjum røktarheimi, møgu- liga sum uppíbygging til Lágargarð, og — fyrireika bygging av sambýlum, soleiðis at tørv- urin, sum lýstur er í kanningini, kann verða nøktadur. — fyrireika bygging av íbúðum til rórslutarnað. — víðka um umlættingarplássini í kommununi, eis- ini soleiðis at møguleiki verður fyri umlætting í longri tíð. — fyrireika bygging av eldraíbúðum bæði sum leigu- og eigaraíbúðir. — víðka um hølismøguleikarnar hjá Tilhaldinum í Térsgøtu. — fyrireika dag- og døgnumlætting fyri senil dement. — fyrireika sambyli serliga ætlad eldri alkoholik- arum. — mæla landsmyndugleikunum til at serlækni í ger- ontologi ( eldrasjúkum) verður settur — samskipa upptøkuna til ellisheims-, røktarheims- og sambýlisplássini í kommununi or ra fyri at døgnrøkt við tilkalliskipan verður sett í verk. — virka fyri at eldraøkid sum skjótast verður lagt út til kommununa at umsita. — fyrireika og seta í verk fyribyrgjandi heimavitjanir. — fyrireika tannarøkt til pensiónistar. — fylgja tilmælinum frá Pleygudeildini á Lands- sjúkrahúsinum og mæla til at fyrireika ein uppvenj- ingarstovn til sjúklingar, sum eru liðugt vidgjørdir av lækna, men framvegis hava tørv å uppvenjing, og av ymiskum orsøkum ikki beinleiðis kunnu fara heim í egnan bústað.