týsdagur 21. desember 1999síða 3

Nr. 243 - 21. desember 1999 tíðindablaðið liøgurnar eru ikki nóg stórar Fíggjarlógin ber á rætta borðið, men landsbankastjórin heldur tað vera spell, at tað so at siga bara eru iløgurnar, sum verða brúktar at stýra búskapinum við JÓANNES HANSEN Sigurd Poulsen, landsbank- astjóri, heldur, at høvuds- tølini á fíggjarlógini, sum løgtingid samtykti í gjár, vísa, at tað gongur rætta vegin í føroyska búskapi num. Men hann harmast samstundis um, at politik- arnir framvegis fyrst og fremst brúka íløgurnar at stýra búskapinum við. Tá ráðgevandi nevndin hjá forsætismálaráðharra- num í síðstu viku kom við sínari frágreiðing, mæltu teir til, at landsstýrið ikki fer undir stórri almennar í- løgur, sum fara at skunda undir búskaparliga vøkstur in í samfelagnum. Hetta gjørdu teir samstundis sum teir mæltu til, at farið verður undir nakrar bygnaðar- broytingar, sum skulu hava við sær, at trýstið á føroyska búskapin ikki verður so stórt. — Um tað ikki ber til at stýra upp og niðurgongdini í búskapinum á annan hátt enn við íløgunum, so taki eg undir við donsku nevnd- ini í, at tað verður hildið aftur við íløgunum, men samstundis má eg undir- strika, at eg haldi ikki, at hetta er besti mátin at stýra samfelagsgongdini, soleiðis at sum mest fæst burturúr tí, sum er goymt í búskapi- num. Hetta sigur Sigurd Poul- sen, sum vísir á, at samlaðu íløgurnar í Føroyum fram- vegis eru niðanfyri tað, sum í vesturheiminum verður hildið at vera lægsta markið fyri einari sunnari sam- felags menning: - Í vesturheiminum verð- ur roknað við, at iløgurnar á hvørjum ári skulu vera í minsta lagið 20—25 prosent av bruttotjóðarúrtókuni, og tað verður mett sera óhepp- ið, um iløgurnar fara niður um 15 prosent. I Føroyum hava miðal ílógurnar i sjeyti og áttati árunum verið um- leið 30 prosent í miðal, og fleiri ár í áttati árunum vóru tær umleið 50 prosent. Hetta er óhoyrt í teimum londu- num, sum vit vanliga sam meta okkum við. Samlaðu ílógurnar í Føroyum kom- andi ár fara at vera niðanfyri 15 prosent, og tað er ikki nóg mikið, um sum mest skal fáast burturúr búskapi- num, sigur Sigurd Poulsen, landsbankastjóri. Ein stórur partur av al- mennu íløgunum síggjast í avtaluni millum landsstýrið og kommunurnar og so á løgtingsfiggjarlOgini. Privatu fløgurnar vald ast, hvussu vinnulivid og einstaklingarnir siggja uppå framtíðina. Høgurnar hava higartil ikki verið nóg stórar, og eg rokni heldur ikki við, at tær komandi ár fara at vera so stórar, sum tað heyði verið ynskiligt. Orsøkirnar At rådgevandi nevndin mælir til ikki at økja al- mennu iløgurnar, kemst av at teir síggja fløgurnar sum møguleikan at stýra saml- aða búskapinum. — Tað er ein veruleiki, at íløgurnar eru lættasti måtin at stýra virkseminum uppá, men harvið er ikki sagt, at hetta er besti mátin. At hetta amboðið verður brúkt kemst av, at tað tykist sera torført at fáa politikarnir at gera bygnaðarbroytingar, ið hava við sær, at tað verður bíligari at reka samfelagið. Tað eru seráhugamál av ymsum slagi, sum verja bygnaðir- nar, ið dýrka um raksturin Størri stuðul til strandferðsluna Nógv broytingaruppskot vóru løgd fyri tingið undan 3. og endaligu viðgerðini av fíggjarlógini fyri ár 2000 JÓANNES HANSEN Login fyri inntøkurnar og útreiðslurnar hjá lands- kassanum í ár 2000 var til 3. og endaligu viðgerð í løgtinginum seinnapartin í gjár. Málið stóð á dags- skránni fyri tingfundin klokkan tíggju fyrrapartin, men tá var so nógv annað á skránni, at tað varð ikki komið til fíggjarlógina, áðrenn tingmenn fóru til dógurða. Tingfundur var aftur seinnapartin klokkan hálvgum tvey, og tá var fíggjarlógin á skránni. Málið var ikki endaliga avgreitt, tá blaðið fór til prentingar. Teir báðir stóru and- støduflokkarnir, javnaðar- flokkurin og sambands- flokkurin, skutu upp, at hækka játtanina til Lands- sjúkrahúsið við 4,5 milli- ónum, og tað skuldi eisini atkvødast um eitt uppskot um at hækka játtanina til Suðuroyar Sjúkrahús við 1,9 millión. Andstøduflokkarnir skutu upp at jåtta Lands- verkfróðinginum fimm milliónir til arbeiði og fyr- ireikingararbeiði til iløgur kring landið. Teir skutu eisini upp, at Strandferðsl- an skuldi fáa 490 túsund krónur eyka, soleiðis at Smyril komandi ár kann sigla tveir túrar til Suður- oyar mánadag. Nógv av hesum upp- skotunum varð roknað við fóru ikki at fáa nóg stóra undirtøku í tinginum. Harafturímóti varð mett sannlíkt, at eitt uppskot um at hækka játtanina til av samfelagnum, og tað krevst nógv av politikaru- num at broyta hesar bygn- aðir. Og so leingi, sum bygnaðirnir ikki eru broytt- ir, so er neyðugt at brúka fløgurnar at stýra við, og tað er ikki besta amboðið, stað festir Sigurs Poulsen. Sum dómi um áhugamál, ið verja bygnaðir, sum gera tað dýrari enn neyðugt at reka føroyska samfelagið, nevnir Sigur Poulsen, fak- feløgini (landsbankastjórin heldur hesi åhugamålini ikki vera so sterk i Føroyum, sum tey eru aðra stadni i vesturheiminum), kommun urnar og lokal áhugamál av øðrum slagi. I fólkaræðinum er tað sjálvsagt, at politikarnir lurta eftir fólkinum og tí, sum borgararnir ynskja. Takið hjá politikarunum er at taka avgerðir, sum tæna heildini, og tá kemst ikki uttanum, at politikarnir vid- hvert koma uppá tvørs av seráhugamálum. Alitsskapan tekur tíð Landsbankastjórin heldur, at politikararnir hava ein stóran møguleika at syrgja fyri fyritreytum, sum kunnu hava við sær, at íløgurnar í føroyska samfelagnum fara at koma upp á tað stødid, sum verður mett at vera skil- agott í vesturheiminum: — Avtalan um kommunalu fløgurnar er eitt stig á vegn- um. Eg vóni, at avtalan fer at verða útbygt, soleiðis at hon eisini fer at fevna um raksturin. Málið má vera, at landið og kommunurnar gera avtalur um, hvussu stórur partur av øllum bú- skapinum skal vera almenn- ur ella við øðrum orðum, hvussu stórar samlaðu iløg- urnar og samlaði raksturin Strandferðsluna við 10,4 milliónum krónum fór at verða samtykt. Uppskotið kom fyri tingið, tí uppskot- ið um at hækka ferdasedl- agjaldið við strandferðsl- uskipunum ikki hevur undirtøku f tinginum. Undir 2. viðgerð bodadu samgongutingmenn, t.d. Hergeir Nielsen og J6- hannis Nielsen, frå, at teir tóku ikki undir við at hækka ferðaseðlaprísin. Um løgtingid seinnapartin í gjár samstykti uppskotið um at veita Strandferðsl- uni 10,4 milliónir meiri, enn tað frammanundan var ætlað, so var tað fyri fram- vegis at halda prísirnar fyri at ferðast á tí stødinum, sum teir higartil hava verið á. hjá landinum og komm- ununi skulu vera. Sigurd Poulsen heldur elsini, at privatu íløgurnar eru nógv tengdar at leiklut- inum hjá politikarunum: Hóast talan hevur verið um stóran vøkstur nógvum vinnurgreinum, so hevur tað ikki gingið so skjótt at fáa glid á iløgurnar. I nógvum fórum er hetta neyvan, tí vinnulívið — í framleidsluvinnuni, fiskivinnuni og alivinnuni - ikki hevur hug at gera íløgur. Heldur er orsøkin, at vinnulívið bidar eftir, hvørjar treytirnar fara at vera Sigurd Poulsen vísir á, at politiski myndugleikin síðstu tíðina hevur tikið stig, sum áttu at skunda undir fløguhugin hjá vinn- uni, t.d. tá partafelagsskatt- urin varð lækkaður. Men landsbankastjórin undrast ikki á, at vinnulívið fram- vegis er varðið: Tað tekur tíð at byggja álit upp. Ein nýggjur hug- burður skal seyra út í samfelagið, og tað tekur sína tíð. Summi vinnulívs- fólk hava bíðað eftir, hvussu tað fór at verða við vinnu- lívsstuðlinum. Nú er tann spurnginurin avgreiddur, og Sigurð Poulsen, landsbankastj óri, roknar ikki við, at vit sleppa heilt undan einari búskaparligari niðurgongd tað fer at hava við sær, at onkur fer at gera iløgur. Men tað er ikki vist, at hetta fer at síggjast so ógvuliga væl beinanvegin. Tað eru tey, sum spyrja, hvussu pol- itikararnir fara at reagera, tá búskapurin fer at koma í eitt nos. Eg rokni ikki við tí niðurgongdini, sum var fyrst í nitiårunum, men vit sleppa ikki óskalað, og so er spurningurin, um politi- kararnir fara at geva eftir fyri tí trýstinum, sum tá fer at verða lagt á teir frá summum í vinnuni, um at fáa stuðulin aftur. Tá verður tað, at politikararnir fáa høvi at vísa, hvat teir ætla og vilja Fjølbroytt úrval Handilskjarnanum — 4 | i 225 av skóm Få |