hósdagur 23. desember 1999síða 24

Nr. 245 - 23. desember 1999 tíðindablaðið 25 Jól í 2.000 metra hædd Ofta verður hugsað um narkobarónar og bandakríggj, tá tosið fellur á fjallalandið, Bolivia, men mitt í óllum hesum er eisini 18 ára gamla Turid Madsen úr Havn. Furid býr í miðastóra by um, Sucre, har tað búgva mleið 200.000 fólk. Hetta ljóðar ikki av so øgiliga nógvum, og heldur ikki er hetta nakað, sum kann loyp hvøkk á 18 ára gomlu havnargentuna Frammanundan hevur hon buleikast í London í hálvt annað ár, so av sonn im kann sigast, at hon er n við at hava nógv fólk undan um seg Eru religiøs Størsti trúarbólkurin í Sucre er uttan iva katolikkarnir, og Furid greiðir okkum frå, at flestu fólkini har á leiðini eru rættuliga religiøs. Koma tey framvið eini kirkju, signa tey seg beinanvegin, og í so máta kann tað kan ska tykjast eitt sindur logið, at lutfalsliga lítið verður gjørt burtur úr jólunum Gamaní hava tey eitt lítið jólatræ, har litaðar perur hanga á plastik greinunum, eins og jólatónleikur er at hoyra. Hinvegin tykist tað ikki, sum talan her verður um sama ruðulleika, sum ofta er at síggja her heima, tá fólk stákast til jóla. Sjálvt jólahaldið verður bert tann eina dagin, tá húskið fær sær eina góða máltíð, eins og tey fara at pakka upp gávur Just slagið av matinum visti hon einki um, men hon væntadi, at talan fór at verða um kalkun ella oksakjøt Annars greiddi hon frá, at tey eta rættuliga nógv oksa kjøt har á leiðini Furid heldur annars, at tað tykist heldur løgið at Skula halda jól í slíkum veð rið. Hóast Sucre liggur í yv ir 2.000 metra hædd. so eru hitastigini eini 28 í tali, og uttanfyri ganga fólk í nið urdeilum og toppum. Ikki júst tað veðri-, sum vit seta í samband við jólini Nógvar lærugreinar Tá talan er um eina AFS ferð, so hoyrir skúlin sjálv andi eisini við, og hóast hetta er eitt sindur strævið við hvort, so letur Turid væl at Skúlagongdin er eitt sindur ødrvisi enn heima í Føroyum. Fyrst og fremst undirvisingarhåtturin, sum i stóran mun fevnir um fram- løgur frá einstøku næming- unum. Eisini er talið av lær- ugreinum rættuliga høgt, og hevur Turid ikki færri enn 13 ymsar lærugreinir. Hetta ger eisini sítt til, at skúladagurin er rættuliga langur, soleiðis at tey eru í skúla til kl. 4 hvønn dag, men hinvegin er dógurða tímin, ella siesta, millum ein og tveir tímar, so tá hevur hon stundir til at fara heim og hvíla seg eitt sindur Trívist væl Furid sigur at kennir seg bara heilt væl har suduri, hóast henni leingist eitt sindur við hvort. Serliga eftir at hon hevði verið har yviri í nakrar mánaðir var longsulin stórur. Í byrjanin var alt jú nýtt og spennandi men at enda var hon komin í eina fasta rútmu, soleiðis at gerandisdagurin var meii a vanligur, og tá leitaðu tankarnir ofta heim Nú hevur hon kortini fingið sær fleiri vinir, sum hon plagar hitta eftir skúla tíð, tá allur ungdómurin vanliga savnast í midby num, so hóast hon gleðir seg til at koma heim, so er ikki tað, sum liggur allar fremst í hugaheimi hennara. Kriminalitetur Sum nevnt í byrjanini, so verða narkobarónar og aðrir brotsmenn ofta nevndir í sama viðfangi, sum tosað verður um Bolivia, og Turid sigur eisini, at nakað er um tosið Kriminaliteturin er nógv ur, og meðan vit práta, hoyr ast báðir sheferahundarnir goyggja, hvørja ferð onkur gongur fram við húsunum, har Turid býr. Víðari greiðir hon frá, at flestu húsini hava rimar fyri vindeygað, og knúst glas ella pikatrød á garðinum, so ikki ber til at klintrað upp um hendan. Sponsk jól í Miðame I landinum, har siglingarrennan styttir farleiðina hjá alskyns siglingarfórum, situr 17 ára gamla Hjørdis Klein, sum í hesum døgum ger seg til reiðar at halda jól Mlo« sigur røddin í hinum endanum, og eftir at blað- maðurin á enskum hevur greitt frá, at eg ætlæaði mær at hitta Hjørdis Klein, sigur røddin aftur »momen« Síðani hoyrast nakrar røddir tosa á, fyri mær, 6 skiljandi sponskum, men alt tykist at vera í lagi, og eftir stuttari løtu havi eg fingið orðið á fryntligu hoyvíks gentuna, sum hetta skúla árið hevur fingið møguleik in at búgva í Puerto Ar muelles í Panama Summarfrí So logi tað ljóðar, so hevur Hjørdis summarfrí, nú flest- u næmingarnir ganga í kav- anum og rigga til jólahaldið her heima. Summarfrítíðin byrjaði longu seinast í november mánaði, og ikki fyrr á vári, í mars mánaði, byrjar skúla- gongdin aftur. Hjørdis tykist eisini fegin um hetta, tí, sum hon sigur, so eru tað ikki øll, sum hava summarfrí tvær ferðir um árið. Annars dámar henni bara heilt væl í skúlanum, har tey eru gott og væl 30 næm- ingar í flokkinum,sum øll ganga í eins ílatin, og eru tey í skúlanum frá klokkan 7 til á middegi. Annars ber eisint til at skúla seinnapartin, men Hjørdis hevur so valt at vera har um morgunin Iriggjar linjur eru at velja imilllum, og av hesum hes ganga 1 ur hon valt at taka >science ella fróði. Møguleiki var innars at velja frødis-, handils-, ella mállinju Verður ødrvisi Sjálv heldur Hjørdis, at tað fer at verða nakað oðrvísi at halda jól somikið langt heiman ífrá, men hon leggur tó afturat, at familjan, sum hon býr hjá, er øgiliga fitt og hjálpsom í allar mátar, so longsulin heim hevur enn ikki verið alt ov stórur Akkurát hvussu tey fóru at halda jólini visti hon ikki frá at siga, men allar helst fara hesi at verða hildin heima hjá familjuni. Flestu fólk har á leiðini eru katolikkar, og flestu teirra eru eisini rættuliga religiøs. Har Hjørdis býr, er tað so- leiðis, at pápin og beiggin eru javnan í kirkju, meðan mamman ikki tykist at leggja so nógv í hetta Annars rættuliga nógv gjørt við at pynta og stákast har á leiðini. hóast tað sjálv verður andi ikki er sami útlitini fyri kava eru somikið vánalig Kavin er eisini nakað av tí sum Hjørdis serliga saknar har vesturi, men hóast hetta. jólahýrur so man lagið vera á eini leið JOlatrøini vórðu longu pynt að í byrjanini av mánað inum, og harumframt eru flestu húsini pyntað við lit tum ljósperum, so á sín hátt gera tey so sanniliga nógv fyri, at høgtidin skal gerast so hugnalig sum gjørligt Litil byur Ofta verdur havt å munni, hvussu tað kennist hjá før- oyingum at skula seta búgv í stórbýunum, men í so máta hevur Hjørdis ikki havt nak- rar trupulleikar. Einans 20.000 fólk búgva í Puerto Armuelles, men hó- ast hetta, so kann býurin als ikki sammetast við Hoyvik- ina ella Havnina. Stórur stættarmunur er, og sonevnt slumkvarter eru eisini at síggja í býnum. hennara hava tó roynt at sagt henni frá, hvar tað er trygt at vera, og hvar man helst ikki skal fara. s yvirhøvur hevur hon ikki merkt so nógv til hetta Foreldur Tó hevur hon verið onk ran túr í Panama City, og har varð skjótt sjón søen, at kriminalit rættuligur trupulleiki. Tað var nevnliga meðan tær koyrdu inni í bynum, sat ein genta soleiðis. at DUSS við arminum út gjøgnu vindeyga. Brådliga medan tey koyrdu, royndi ein drongur at taka ur hennara av arminum, men lukkutíð eydnadis hetta ikki. Eisini hevur hon verið nakrar ferðir í Cherokee. sum er størsti byurin har á leiðini, men her er stødan tó ikki heilt so ring sum í Panama City, men hóast tað, er talan um rættuligan stór- bý, um samanborið verður við lítla høvudsstad okkara. Nýtt mál Sum tað framgongur av om- anfyristandandi, so er málið í Panama spanskt, og sjálv- andi voldi hetta eitt sindur av trupulleikum í byrjanini. Hetta ræðir tó ikki ungu havnargentuna, sum altso Sigur seg trívast rættulig: væl í fjarskotna fjallaland inum At enda biðjur Turid okk um heilsa øllum har heima, og ynskja teimum eini gleð- ilig jól og eitt gott nýggjár Eisini letur hon eina heilsu føroysku AFS'ararnar, sum í hesum til allar teir døgum skulu halda jól ym rika Trupulleikar eru tó til fyri at verða loystir, og í dag er líkt til, at Hjørdis ikki hevur stórvegis trupulleikar av málinum Annars er enskt ein av vanligu lærugreinunum í skúlunum, men sambært Hjørdis, so hevur hetta ikki við sær, at næmingarnir duga at málbera seg á ensk um. Vit takka Hjordis fyri prátið, men áðrenn hon sig- ur farvæl, bidjur hon okkum sastaðni í heiminum, og við hesum er heilsanin latin víðari heilsa øllum teimum kæru har heima, og nevnir hon í hesum viðfangi Bjørg Elisabeth, Annbritt, Barb aru, Beintu, Ingrid, Búgva. Jan, Armfinn, Rånnvå, Rúnu, Alice, Beintu og Kat rin i Danmark, Hedin vid Familju og so sjálvandi báð- um ommunum, abbanum eins og hon sendir eina heil- san til foreldrini og eitt størt klemm til systir sina, Krist ionnu