mikudagur 29. desember 1999síða 9

Nr. 248 - 29. desember 1999 tíðindablaðið Næstan 300 mió meira í lónum Fyrstu ellivu mánaðirnar av 1999 vóru samlaðu lónútgjaldingarnar knappar fýra milliardir krónur. Hetta er næstan 300 mió. krónur meira enn sama tíð- arskeið í fjór. Men tað er ikki í óllum vinnum, at meiri verður goldið út í løn- um. Størsti bólkurin, fiskiskapur, er minkaður við 65 mió. krónum SVEINUR TRÓNDARSON Tað verður goldið meira út í lónum í 1999 enn tað var í 1998. Tað er nidurstødan av talvuni, sum Hagstova Før- oya prentar í Hagtíðindum nr. 7, sum júst er komið á gøtuna. Nidurstødan er bygt å talvuna fyri teir fyrstu ellivu mánaðirnar av hesum árin- um sammett við vanligu gongdina undanfarnu árini. Tann gongdin hevur verið tann, at desember er ein ser- stakliga >góður< lønarmån- aði, og brúka vit desember í fjør, sum dómi, so vera lónarútgjaldingarnar í år uml. 300 milliónir stórri enn tær vóru í 1998. Sammett við onnur ár verða lønaritgjaldingarnar fyri 1999 eisini hægri enn tær eitt nú vóru í 1990 tá tær vóru upp á góðar 4,2 mia. krónur. Fiskivinnan haltar Tað áhugaverda við talvuni yvir lónarútgjaldingarnar er, at tað í øllum fórum uttan einum er talan um vøkstur sammett við árið í fjør. Ahugavert, tí einasta vinnugrein, sum ikki hevur stórri lønarutgjaldingar í ár, er fiskivinnan, og tað kann í grundini gerast ein trupul- leiki, um so er, at tann gongdin heldur fram. Um tað verður so ella ikki er sjálvandi torført at úttala seg um, tí sum øllum kunn- ugt, so hevur tað nógv við fiskanøgd og fiskaprisir at gera. Og av tí at hesir báðir lutir ikki er nakað sum føroying- ar hava nakra ávirkan á yv- irhøvur, er vónleyst at siga nakað um niðurgongdin í fiskivinnuni fer at halda á, ella ikki. Higartil í ár eru útgoldnar 65 mió. krónur færri í løn- um enn tað vóru sama tíðar- skeið í fjør. Gongur illa hjá teimum, sum veiða fiskin, so gongur betri í fiskavøruidnadinum. Góðar tríati milliónir fleiri er útgoldið í lónum í hesi vinnugrein, og frá- greiðingin til tað er uttan iva, at meira fæst fyri vør- una, sum verður framleidd. Byggivinnan enn einaferð Tann Vinnan, sum tó mann hava havt størstu fram- gongdina tá samanumkem- ur, er byggivinnan. Byggivinnan steðgaði fullkomiliga upp í teimum ringastu = kreppuárunum, men síðani tá er gongd av Lonargjaldingar í vinnugreinum og %-vís broyting, 1990 — okt. '99 í mió. kr. a ———ø——————iGWiøl"F"ððøðølmm—ik€ø—IMUAAi Vinnugrein 1 Landbúnaður 2 Fiskiskapur 3 Ali- og kryvjivirki 5 Råevnisvinna 6 Fiskavøruidnadur 7 Skipasmiðjur, smidjur 8 Ídnaður annars 9a Alm.byggiv.(landsv.fr) 9b Annað byggivirksemi 10 Orkuveiting 11 Handil og umvæling 12 Gistihús og matstovur 13 Sjóflutningur 14 Flutningur annars 15 Postur og fjarskifti 16 Figging og trygging 17 Vinnuligar tænastur 18 Hushaldstænastur 19 Almenn fyrisiting v.m. 20 Undirvising 21 Heilsu & almannaverk 22 Felagsskapir, mentan 23 Otilskilad vinna 1-23 Ti ilsamans Í hevuðsbólkum: 1-8: Framleiðsluvinnur 9 -18: Bygging, handil, flutn. o.a. tænastur 19-22; Almennar tænastur o.t. Lonargjaldingar, í mió. kr. Jan. Jan. Prosentvís broyting Jan.-nov. -Nnov. -NOV. '95 '96 '97 '98 1990 1994 1995 1996 1997 1998 1998 1999 -86 97 -g8 -99 5 3 3 4 4 5 4 5 13 -1 23 15 675 498 536 607 686 809 727 662 13 13 18 -9 82 58 56 69 75 82 72 96 24 9 9 33 6 5 7 8 8 9 8 10 13 -5 17 23 362 230 231 255 40 272 246 279 10 -6 13 14 90 58 74 82 82 88 80 82 11 -1 7 3 151 87 94 106 114 124 110 191 12 8 9 19 63 33 34 35 36 33 31 31 1 3 -7 2 233 69 64 77 115 152 135 162 20 48 32 20 46 34 35 37 37 37 33 34 7 1 -1 2 450 300 310 335 360 387 345 387 8 7 8 12 38 23 25 30 34 39 35 41 18 13 16 18 148 121 129 136 134 144 132 150 5 -1 8 14 61 43 46 54 59 76 66 75 16 10 28 13 124 100 100 105 111 120 109 114 5 6 8 4 218 204 193 189 203 207 186 202 -2 7 2 9 126 70 78 85 101 102 91 99 8 19 1 9 30 18 20 21 21 23 20 23 5 4 7 13 583 511 509 548 584 626 568 574 8 6 7 1 248 198 203 210 216 226 204 245 3 3 5 20 451 406 413 436 461 481 440 476 5 6 4 8 57 55 58 60 67 70 63 82 5 12 5 31 2 1 1 4 18 28 24 24 . . . . = 4.248 3.125 3.221 3.491 3.766 4.138 3.728 3.985 8 8 10 7 1.371 939 1.002 1.131 1.209 1.388 1.246 1.264 13 7 15 1 1.537 1.015 1.035 1.102 1.210 1.320 1.183 1.319 7 10 9 12 1.339 1.171 1.183 1.253 1.328 1.402 1.275 1.378 6 6 6 8 Lonargjaldingar tilsamans, mánaðarliga jan. 1986 — nov. 1999, í mió. kr. 450 250 t 150 Jan 86 Jan87 Jan88 Jan89 Jan90 Jan91 mánaðarliga 6-mán. miðal 12-mán. miðal Jan92 Jan93 Jan94 Jan95 Jan96 Jang7 Jang8 Jang9 Stór óking er framhaldandi í byggivinnuni. Higartil í ár eru knappar tríati milliónir fleiri útgoldnar í lónum enn tað vóru í fjør. Tað svarar til eina øking upp á 20 pros- ent álvara komin á aftur. Hiugartil í ár eru 162 mió. krónur útgoldnar í lónum í byggivinnuni, og tað er tíggju milliónir meir enn útgoldið var alt árið 1998. Havandi tað í hugað, sum sagt var um desember mánaða omanfyri, so er ikki óhugsandi, at samanløgdu lónarútgjaldingarnar = fyri 1999 fara at nærkast 180 milliónum. Orsøkin til vøksturin í byggivinnuni er sjálvsagt at finna í tí veruleika, at tað sum heild gongur betri í landinum yvirhøvur. Hetta ger, at meira verður boðið fyri sethús - serliga í Havn, og tá húsini gerast ov dýr at keypa, loysir tað seg ofta at byggja sjálvur ístaðin. Almennu lønirnar økjast eisini Tað er nú ikki bara í privatu vinnuni at lønirnar økjas, tí landskassin fylgir væl vid i so måta. Kortini er tad serliga inn- an heilsu- og almannaverk- Tad verdur framvegis goldid munandi meira i lónum enn tað varð i fjør, og á strikumyndini nið- anfyri sæst, at tad i år verður goldið meira í lónum enn tað eitt nú var í 1990. Talva og mynd úr Hagtíðindum savnsmynd ið og innan skúlaverkið, at meira verður útgoldið i løn- um og ikki í sjálvari fyrisit- ingini. Sambært talvuni hjå Hag- stovuni eru 41 milliónir meiri útgoldið í lónum i undirvísingarverkinum, meðan 36 milliónir meira eru goldnar í heilsuverkin- um. Í almennu fyrisitingini økjast lønarutreidslurnar kortini ikki so skjøtt, ti her er »bert« talan um ein vøkstur upp á seks milliónir, og tað svarar til einans eitt prosent. Vøkstur í øllum høvudsbolkum Sum sagt, so er tad bara i fiskivinnuni á sjónum, at tad er ein afturgongd, og tå høvudsbølkarnir eru sam- antaldir innanhysis, er fram- gongd at siggja i øllum trimum høvudsbélkum. Framleidsluvinnan økist við 18 mió. krónum upp i 1,264 mia. krónur og tað svarar til ein vøkstur upp á Í prosent. Byggivinnan, handil, flutningur og aðrar tænastur ger eitt rættuligt lop úr 1,183 mia. krónur upp i 1,319 mia. krónur, og tað svarar til eina hækking upp á 12 prosent. Tað er eisini staðfest ein øking í lønanitgjaldingini hjå ti almenna. Fyrstu ellivu mánaðirnar í ár eru úgoldnar 1,378 mia. krónur í lónum, meðan tað, sama tidarskeid, í fjør, vórðu útgoldnar 1,275 mia. krónur. Hetta svarar til eina øking upp á 8 prosent.