mikudagur 26. januar 2000síða 3

5 tíðindablaðið sosialurin Nr. 17 - 26. januar 2000 4 tíðindablaðið sosialurin Nr. 17 - 26. januar 2000 Nógvar fyrstu viðgerðir Fimm fyrstu viðgerðir vóru á skránni fyri tingfundin í gjár JOHN JOHANNESSEN Ein onnur viðgerð, fimm fyrstu viðgerðir, eitt svar uppá fyrispurning og at enda framløga vóru á skránni fyri tingfund nummar 42 hesa tingset- una, sum varð settur í gjár klokkan hálvgum tvey seinnapartin. Onnur viðgerðin var av tingmáli nummar 26/ 1999, sum er uppskot til løgtingslóg um flyting av veðhaldi fyri lánum hjá Telefonverki Føroya Løg- tings. Hetta er uppskot, sum Finnbogi Arge, landsstýrismaður, 3. des- ember legði fyri tingið vegna landsstýrið. Næst á skránni var fyrsta viðgerðin av ting- máli nummar 36/1999, ið er uppskot til ríkislógar- tilmæli um broyting í ríkislógini fyri Føroyar um rættargang. Hetta er uppskot, sum Katrin Dahl Jakobsen, løgtingskvinna, legði fyri tingið 20. januar í ár. Onnur fyrsta viðgerðin var av tingmáli nummar 44/1999, sum er uppskot til løgtingslóg um broyt- ing í løgtingslóg um áset- ing av skatti. Hetta er uppskot, ið Kristian Magnussen, løgtings- maður, vegna Javnaðar- flokkin legði fyri tingið 20. januar í ár. Triðja fyrsta viðgerðin á skránni var av tingmáli nummar 41/1999, ið er uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um skattligar avskriving- ar við meira. Hetta er uppskot, ið Anfinn Kalls- berg, løgmaður, vegna landsstýrið legði fyri løg- tingið 21. januar í ár. Fjóðra fyrsta viðgerðin var av tingmáli nummar 42/1999, ið er uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um lands- skatt og kommunuskatt. Hetta er uppskot, ið Karsten Hansen, fíggjar- málaráðharri, legði fram vegna landsstýrið 21. jan- uar í ár. Fimta og seinasta fyrsta viðgerðin á skránni fyri løgtingsfundin í gjár var av tingmáli nummar 43/ 1999, sum er uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um skráset- ing av motrakførum við meira. Uppskotið legði Karsten Hansen, fíggjar- málaráðharri, fram vegna landsstýrið 21. januar í ár. Áðrenn tingfundurin endaði við framløgu, skuldi Helena Dam á Neystabø, landsstýris- kvinna í almanna- og heilsmálum, svara fyri- spurningi frá Finni Helmsdal, løgtingsmanni, viðvíkjandi fyribyrging móti tubbaksnýtslu. Fyri- spurningurin var nummar 100-12/1999. Fundurin fríggjadagin Fimm mál vóru á skránni fyri tingfundin seinasta fríggjadag JOHN JOHANNESSEN Tað tók góðar tveir tímar at viðgera tey fimm mál- ini, ið vóru á dagsskránni fyri tingfundin seinasta fríggjadag. Fyrst á skránni var fyrsta viðgerð av tingmáli nummar 15/1999, ið er uppskot til samtyktar um góðkenning av millum- landasáttmála frá fjóðra apríl 1997 um mannarætt- indi og lívlæknafrøði. Viðgerðin gekk skjótt fyri seg, og varð málið beint í uttanlandsnevndina. Næsta málið á dags- skránni var fyrsta viðgerð av tingmáli nummar 39/ 1999, ið er uppskot til løgtingslóg um tær kommunalu fíggjarætlan- irnar, ásetan av kommu- nuskattaprosentunum og kommunalan veðhalds- grunn við meira. Málið varð beint í fíggjarnevnd- ina. Triðja málið, tingmál nummar 40/1999, sum er uppskot til løgtingslóg um kommunalan láns- og veðhaldsgrunn við meira, varð viðgjørt saman við tingmáli nummar 39/ 1999, og varð hetta somu- leiðis beint í fíggjar- nevndina. Næstseinast á skránni var val av navnd sambært grein 25 í tingskipanini til viðgerð av tingmáli nummar 27/1999, sum er uppskot til løgtingslóg um løgtingsins umboðs- mann. Nevndin varð sett við formansskapinum umframt einum umboði fyri hvønn flokk. Nevnd- arlimirnir eru: Finnbogi Ísakson, Eyðun Viderø, Vilhelm Johannesen, Ed- mund Joensen, Annita á Fríðriksmørk, Rúna Siv- ertsen, Hans Pauli Strøm, Alfred Olsen, Sámal Pet- ur í Grund og Jenis av Rana. Seinast á skránni var framløga, og vóru tað málini, ið viðgjørd vórðu á tingfundinum í gjár, ið vórðu løgd fram. Úr Løg- tinginum ÓLAVUR Í BEITI Anfinn Kallsberg, løgmað- ur, hevur vegna landsstýrið lagt fram uppskot at broyta avskrivingarlógina. Í við- merkingunum sigur løg- maður m. a., at ein bólkur, mannaður við embætisfólki og umboðum fyri vinnuna, situr og arbeiðir við at gera tilmæli um ábøtur á vinnu- skattingina, men nú er semja um, at neyðugt er at fremja nakrar broytingar í avskrivingarlógini beinan- vegin. Og ein broyting er so í avskrivingarlógini, at mark- ið fyri avskriving av smá- ognum verður hækkað úr 4.000 kr. ella lægri upp í 20.000 kr. ella lægri. Sam- stundis verður skotið upp viðvíkjandi saldoavskriv- ingum eftir 1. kapitli, at saldo áðrenn inntøkuársins avskriving upp á 20.000 kr. ella lægri kann avskrivast til fulnar. Eisini verður skotið upp at strika verandi av- marking upp á 50.000 kr. fyri smáognir fyrsta og ann- að inntøkuárið hjá nýggjum virkjum. Myndugleiki flytast – Fyri at fáa til vega sam- svar millum roknskaparlig- ar og skattligar avskriv- ingarreglur, verður skotið upp at broyta ta sokallaðu kompletterandi regluna, so tann skattskyldugi framyvir er tvungin at fylgja henni og ikki sum higartil, at tað stendur upp til hansara at gera av, um hann brúkar hesa reglu ella ikki. Peningaliga markið fyri av- skriving av smáognum upp Landsstýrið skjýtur upp at broyta avskrivingarlógina, so peningaliga markið fyri avskriving av smáognum verður hækkað úr 4.000 kr. ella lægri upp í 20.000 kr. ella lægri – Eftir verandi reglum kann landsstýrið, tá heilt serligar umstøður tala fyri tí, leingja freistina fyri javn- ing av negativari saldo. Í verki fylgir landsstýrismað- urin at kalla altíð tilmæli- num hjá Toll-og Skattstov- uni, tá støða verður tikin til slíkar umsóknir. Fyri at minka um arbeiðsbyrðuna og fyri at stytta avgreiðslu- tíðina í slíkum málum skjýt- ur landsstýrið upp, at hesin myndugleiki verður fluttur til Toll- og Skattstovu Før- oya. Flyting av ognarlutum Avskrivingarlógin hevur ikki reglur um, hvussu ognir skulu skattast, tá persónar ella feløg, sum hava rikið vinnuligt virksemi, flyta av landinum við slíkum ogn- um. – Tá tørvur er á slíkum reglum, skjýtur landsstýrið við hesum nýggjar reglur upp, sum javnseta flyting av ognarlutum til nýtslu uttan- lands, sum hava verið nýttir í skattskyldugum virksemi her á landi, við sølu, og at sølupeningurin er handils- virðið um flutningsmundið, sigur løgmaður í viðmerk- ingunum. Og viðvíkjandi fyrisiting- arligum avleiðingum, metir løgmaður, at uppskotið verður ikki mett at hava munandi fyrisitingarligar avleiðingar við sær. Broyt- ingarnar koma at ávirka inn- tøkuskattin nakað. Men væntandi verður nettoskatt- ainntøkan ikki munandi broytt av hesum uppskoti. ÓLAVUR Í BEITI Fíggjarmálaráðharrin, Kar- sten Hansen, hevur lagt uppskot fram vegna lands- stýrið um ymiskar broyting- ar skattalógini. Hetta eru partvíst nágreiningar, sum umsiting av reglunum hevur víst verða neyðugar, og partvíst ein fylgja av broyt- ingum av øðrum lógum, sigur fíggjarmálaráðharrin í viðmerkingunum. Reglurnar um avmarkaða skattskyldu í sambandi við inntøku frá skipi, sum ikki er skrásett í Føroyum, men við ongari manning er leig- að av føroyskum reiðara- virki, skulu nú eisini gerðast greiðari. Vøra til útflutnings – Løntakari, sum arbeiðir hjá føroyskum virki, sum framleiðir vørur til útflutn- ings, fær møguleika fyri at fáa frádrátt fyri meirút- reiðslur í sambandi við ar- beiði uttanlands. Teir per- sónar, sum her verður hugs- að um, eru slíkir, sum ar- beiða hjá framleiðsluvirkj- um, har meginparturin av arbeiðinum verður gjørt í Føroyum til útflutnings. Tann parturin av arbeiði- num, sum fer fram uttan- lands við m.a. at seta upp tað í Føroyum gjørdu fram- leiðslu, varir ofta ikki longri enn 2 til 3 vikur. – Føroysk virki fáa tí nakrar eykaútreiðslur í mun til t. d. danskar fyritøkur, har løntakarin hevur møgu- leika fyri at fáa frádrátt. Hesin frádráttur kundi verið við til at betra um kapping- arføri hjá føroyskum fyri- tøkum, sum virka vørur til útflutnings. Fiskidagar – Í sambandi við, at fiski- dagar eru vorðnir umseti- ligir, hevur spurningurin um skatting av søluinntøkuni tikið seg upp. Sum skatta- lógin er orðað í dag, er høv- uðsreglan, at søla av fiski- døgum ikki skal roknast við í skattskyldugu inntøkana. Skotið verður upp, at inn- tøkan frá sølu av fiskidøg- um verður gjørd skattskyld- ug í øllum førum. Hinvegin kann keyparin útreiðsluføra útveganarpeningin sum rakstrarkostnað útveganar- árið, sigur fíggjarmálaráð- harrin. – Fiskidagar verða mettir at vera eitt aktiv, og søla av hesum er skattafrí. Til tess at skatta søluna av fiskidøg- um krevst, at skattgjaldarin Inntøkan frá sølu av fiski- døgum skattskyldug Skotið verður upp, at inntøkan frá sølu av fiskidøgum verður gjørd skatt- skyldug í øllum førum. Hinvegin kann keyparin útreiðsluføra útveganarpen- ingin sum rakstrarkostnað útveganarárið hevur sum vinnu at selja fiskidagar, ella at hann hev- ur útvegað sær fiskidagar- nar til at selja aftur við vinn- ingi. Karsten Hansen, fíggjarmálaráðharri Anfinn Kallsberg hevur vegna landsstýrið lagt fram uppskot um at broyta avskrivingarlógina Andersen - ikki Hansen Í greinini um politihundin Pedro í blaðnum leygardagin hevur hundaførarin fingið skeivt eftirnavn. Rætta eftirnavnið er Andersen og ikki Hansen, sum skrivað stóð. Vit biðaja Carsten Andersen og lesararnar halda okkum til góðar. Blaðm. Kirkjugarðurin á Skála útbyggjast Kirkjugarðurin á Skála er um at vera fullur og tí er neyð- ugt at útbyggja hann. Bygdaráðið er farið undir at fyri- reika útbyggingina, sum eftir ætlan skal vera liðug tá summarið er av SVEINUR TRÓNDARSON Um ikki so langa tíð, verður arbeiði at vaksa um kirkju- garðin á Skála boðið út, og eftir ætlan skal tað vera lið- ugt, tá summarið er av. Hetta sigur Símun Pauli Berg, bygdarráðsformaður á Skála. Fleiri hava havt á orði, at kirkjugarðurin fór at fyllast heilt skjótt var ikki okkurt munagott gjørt, og tað hev- ur bygdaráðið eisini stað- fest. – Vit hava havt ætlanir um at fara undir arbeiði í eina tíð, men hava av fíggj- arligum ávum valt at bíða. Nú eru vit so farin undir arbeiði og tað skal eftir ætl- an vera liðugt í summar, sig- ur bygdaráðsformaðurin, sum enn ikki veit, hvussu nógv tað fer at kosta. Útbyggingin av kirkju- garðinum á Skála verður gjørd á tann hátt, at verandi garður verður longdur í beinari linju úteftir. Økið er keypt, men í fyrsta umfari verður ikki alt brúkt. – Vit longja hann fimtan metrar í fyrsta umfari, og tað skuldi verið nóg mikið í eina rúma tíð. Vanliga verður sagt, at ein kirkjugarður skal liggja í eitt ár ella tvey fyri at mold- in fær tíð at seta seg, men um tað fer at bera til á Skála er ikki vist. – Tað eru bert fá pláss eftir í verandi garði, m. a. av tí, at fleiri pláss eru bí- løgd. Men vit vóna at tað fer at bera til at bíða eitt ár kortini, sigur Símun Pauli Berg Kirkjugarðurin á Skála er farin at fyllast, men loysn er á veg. Hann verður útbygdur suðureftir savnsmynd Skipasmiðjan hev- ur úr at gera Á Skála hava teir havt úr at gera síðani hálvan november, men nú er meira vanligt aftur. Kortini er ríkiligt at tríva í hjá teimum áttati monnunum, sum tann næsta mánaðin skulu arbeiða umborð á Kiliutaq, sum er gamli Ango SVEINUR TRÓNDARSON Teir hava havt ríkiligt at tríva í á Skipasmiðjuni á Skála í seinastuni. Vanliga er nógv virksemi á Skipasmiðjuni um árs- skiftið, tí skipini liggja inni allíkavæl. Tí kann tíðin eins væl brúkast skilagott, og tað sæst eisini á ordrabókunum á skipasmiðjunum kring landið. Jón Danielsen, stjóri á Skipasmiðjuni á Skála letur eisini rímuliga væl at, tá vit hitta hann í telefonini. – Vit eru nøgdir við gongdina fyri árið í fjør, og eisini at vit hava havt ar- beiði til allar teir80 menn- inar, sum eru knýttir at skip- asmiðjuni, sigur hann Jón leggur afturat, at einu tíðina var so nógv at takast við, at neyðugt var hjá monnunum at arbeiða nógv yvir, og hóast tað var tað ikki nóg mikið. Gamli Ango klassast Hóast tað nú er heldur minni arbeiði á skipasmiðj- uni, so er kortini ríkiligt at tríva í tann næsta mánaðin ella so. Skipasmiðjan á Skála vann í kapping við íslendsk- ar og danskar skipasmiðjur, lisitatiónina upp á klassing- ina av Kiliutaq, sum er gamli Ango, og tann ordrin hevur við sær, at tað er arb- eiði til allar hendur fram til hálvan februar. Jón Danielsen sigur, at eftir tað er ikki so nógv, sum er, men at tað man fara at koma so hvørt. – Tað ræður í hvussu er um, at finna arbeiði so at vit kunnu halda allar 80 menninar í arbeiði, tí vit mugu fyri alt í verðini ikki missa burturav fólkinum. Tað er so torført at fáa teir aftur, sigur hann Arbeiðið upp á Kiliutaq fer sum sagt at taka umleið ein mánað, og tá tað er lið- ugt er motorurin høvuðsum- vældur, aksil, róður, verk- smiðja og frystarí eisini høvuðsumvælt. Bjóða uttanlands Sum sagt, so fekk Skipa- smiðjan ordran fyri nøsini á donskum og íslendskum skipasmiðjum. Vit spurdu tí Jón, um teir vanliga bjóða upp á útl- endskar uppgávur. – Ja, vit royna. Vit hava givið tilboð upp á eini tríggjar íslendsk skip, men tey eru torfør at fáa henda- vegin, tí kappingin er sera hørð. Hann sigur, at teir í ávís- um førum hava kappast við spanskar, litaviskar og polskar skipasmiðjur, og hann leggur afturat, at tá er torført at fáa ordran. – Lønarlagið í teimum londunum er so nógv lægri enn okkara og tað ger, at teir kunnu bjóða lægri. Men hóast tað, so hevur skipasmiðjan ikki altíð ver- ið í tí dýrara endanum. – Í onkrum føri hava pol- akkar boðið hægri enn vit, og vit eru tann bíligasta norðurlendska skipasmiðj- an, sigur Jón Sandoyarferjan áveg Sum kunnugt skal nýggja Sandoyarferjan gerast inni á Skála. Arbeiði at gera skrokkin verður gjørt á polskari skip- asmiðju og skal vera liðugt um 20. apríl, sigur Jón Dan- ielsen. – So kemur túrurin til okkara, sigur Jón Daniel- sen. Skipasmiðjan á Skála skal gera restina av arbeið- inum til Sandoyarferjan er klár at handa Strandferðsl- uni um ársskiftið ´00-´01. Hetta var góður ordri at fáa hjá Skipasmiðjuni á Skála, sum sostatt fer at lata fyrsta nýbygningin av hondum í nógv harrans ár. Tað er aftur rættuligt lív í skipasmiðjuni á Skála. Sambært Vinnuhúsinum, so nógv lív, at skálafólk eru á einum fimtaplássi tá tað um yvirskot pr. íbúgva umræður savnsmynd Til leigu Bygningurin í Vágsbotni THE HOUSE OF LEI er til leigu við ella uttan handil um hóskandi boð fæst Spf. Jensen • Tel. 31 47 40 Sosialurin - 311820