fríggjadagur 28. januar 2005síða 6

6 Nr. 19 - 28. januar 2005 Ymsar fatanir av lóg- ini um fyritíðarpen- sionistar hevur volt til ósemju millum tingmann Tjóðveldis- floksins, Finn Helms- dal, og landsstýris- mann Javnaðarfloks- ins í almanna- og heilsumálum, Hans Paula Strøm. Málið varð viðgjørt í tingin- um mikudagin PENSIÓNSMÁL Heini í Skorini heini_skorini@yahoo.com Ósemja hevur tikið seg upp um pensiónsupphæddina hjá fyritíðarpensionistum, tvs. hjá borgarum, sum av eini ella aðrari orsøk ikki eru arbeiðsførir og tí eru vorðnir pensionistar áðrenn vanligan pensiónsaldur. Snýttir pensionistar Tingmaður Tjóðveldis- floksins, Finnur Helmsdal, setti fyri stuttum lands- stýrismanninum í almanna- og heilsumálum, Hans Paula Strøm úr Javaðar- flokkinum, ein skrivligan fyrispurning, og undir orðaskifti í tinginum seinnapartin mikudagin svaraði landsstýrismaðurin fyrispurninginum frá ting- manninum. Talan er um eitt fløkt mál, men orsøkin til ósemjuna í málinum er, at Finnur metir fyritíðarpensi- onistar hava verið fyri órætti orsakað av skeivum tulkingum av pensións- lógini. Fyritíðarpensionist- arnir fáa eina skiftisupp- hædd á 10272 krónur um árið. Hetta tí teirra pensión minkaði við somu upp- hædd, tá pensiónslógirnar vórðu broyttar 1. januar 2000. Við lóg er ásett, at grundupphæddin hækkar við fýra prosentum um árið (regulering), men kjarnin í málinum tykist vera, at myndugleikarnir samstund- is hava minkað skiftisupp- hæddina samsvarandi, og tí er talan ikki um nakran reellan bata fyri teir fyri- tíðarpensionistarnar, sum Finnur spyr um. Við øðrum orðum verður ein upphædd økt (grundupphæddin), men sama krónutal verður tikin av aftur á aðrari veit- ing (skiftisupphædd), sum fer til somu fólk. Hesum vil Finnur ikki finna seg í, og hann hartar nú landsstýris- mannin fyri at praktisera lógina á henda hátt. – Lógin varð gjørd fyri at betra um sømdirnar hjá ávísum fyritíðarpensionist- um, og eyka skiftisupp- hæddin varð samtykt við tí endamáli at minka um ávísar óhepnar avleiðingar. Men nú verður skiftisupp- hæddin skerd, so hvørt sum grundupphæddin hækkar, og so er talan jú ikki um nakran bata, sigur Finnur Helmsdal. Embætisverkið Tingmaður Tjóðveldis- floksins var í trivnaðar- nevndini sjálvur ein av arkitektunum handan lóg- ina, tá Tjóðveldisflokkurin sat í samgongu, og hann sigur, at skerjingin í skiftis- upphæddini hjá fyritíðar- pensionistum er í stríð við andan og endamálið hjá teimum, sum tá smíðaðu lógina. Hann krevur nú svar frá avvarðandi landsstýris- manni um, hví skiftisupp- hæddin verður skerd, so illa støddu fyritíðarpensiónist- arnir ikka fáa nakran saml- aðan vinning. – Orsøkin til misskiljing- ina er, at embætisverkið hevur tulkað lógina á ein hátt, sum bert ger sømd- irnar verri hjá avvarðandi at hesi lóg. Hetta er eitt gott dømi um, hvussu ein lands- stýrismaður er í lummanum á embætisfólki hansara. Tað skal sigast, at lógin er ógreið, men vit hava nú undirstrikað, hvat ætlanin var við lógini, tá vit evnaðu hana til, og núverandi støða stríðir ímóti øllum sannfør- ingum og sjónarmiðum um avlamispensionistar. Tá endamálið við øllum er, at upphæddin fyri fyritíðar- pensionistar skal hækka við fýra prosentum um árið, kann tað ikki vera rætt, at myndugleikarnir taka til- svarandi upphædd frá teim- um á viðbótini (skiftisupp- hæddini), sigur Finnur Helmsdal. Greið lóg Mikudagin seinnapartin fekk Finnur svar frá lands- stýrismanninum Hans Paula Strøm, og hann sigur, at talan als ikki er um nakra ósemju. – Vit eru báðir samdir um, at reformar eiga at verða gjørdir á økinum, og eg eri prinsipielt ímóti, at peningur til fyritíðarpensi- onistar verður skerdur. Men samstundis havi eg eina greiða lóg at halda meg til, sum tíverri sigur, at skiftis- upphæddin skal skerjast, so hvørt sum grundupphædd- in hækkar. Eitt stórt em- bætisverk við fleiri instans- um hevur hugt at lógini, og hana má eg fyrihalda meg til, so leingi broytingar ikki eru farnar fram, sigur Hans Pauli Strøm. Landsstýris- maðurin sigur, at talan er um eitt stórmál, tí nógvir føroyingar eru umfataðir av lógini, og reformar á økin- um fara at kosta tíggjutals milliónir. Landsstýrismaðurin met- ir tað vera løgið, at Finnur og onnur einki hava gjørt við trupulleikan øll tey árini, teir sótu í samgongu, og tað, hann nú kemur og sigur, er júst tað, Hans Pauli og hini í andstøðuni vístu á í undanfarnu full- veldissamgongu. – Teir hava samtykt eina lóg, sum eg nú má halda meg til, og hvat teir hava ætlað og havt til endamáls, kann eg ikki nýta til nakað, so leingi lógin talar greitt, slær landsstýrismaðurin fast. Men Hans Pauli Strøm leggur til endan afturat, at hann í framtíðini ætlar sær at fremja broytingar á økin- um, so áðurnevndu trupul- leikar verða rættaðir. Opið stríð um pensiónsveitingar Sjálvinnskriving hjá Atlantsflogi Atlantsflog bjóðar nú ferðafólki sínum sjálvvirkandi innskriving í Kastrup Ferðafólk hjá Atlantsflogi, sum ferðast um floghavnina í Kastrup, kunnu nú skriva seg sjálv inn í innskriving- armaskinunum, sum standa yvir av skrivstovuni hjá felagnum í Temrinal 2 í Kastrup, sigur Atlantsflog í tíð- indaskrivi. Hetta fer at spara ferðafólki væl av tíð í mun til gomlu skipanina, har standast skuldi í bíðirað, viðhvørt rætti- liga leingi, áðrenn avgreiðslan var fingin frá hondini. Nú klara fólk sjálv innskrivingina upp á einar tveir tríggjar minuttir, og kunnu so fara víðari. Hendan tænasta gongur eisini ynski frá fleiri og fleiri ferðafólkum á møti, sigur Kent Christensen, sølu- og marknaðarleiðari hjá Atlantsflog í tíðindaskrivinum. ej Ósemja hevur tikið seg upp millum Hans Paula Strøm, landsstýrismann, og Finn Helmsdal, løgtingsmann, um praktiseringina av pensiónslógini. Finnur finnist at skerjingum í veitingunum hjá fyritíðarpensionistum, meðan Hans Pauli sigur seg noyðast at halda seg til lógina