fríggjadagur 11. august 2000síða 5

8 9 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 152 - 11. august 2000 Nr. 152 - 11. august 2000 EYÐUN KLAKSTEIN Øldirnar møtast í fløgu- og bókabúðini, Leikalund, í Klaksvík. Á teimum meira enn 100 ára gomlu hillunum standa fløgur framleiddar í nútímans digitalari tøkni. Og á teimum slitnu disk- unum finnur tú bøkur prent- aðar í litum í framkomnum maskinum. Tað er eitt spæl millum eina farna tíð, við eina- handli og avmarkaðum vøruútboð, og eina tíð, tá hillirnar eru á tremur við modernaðum popptónleiki og ein telda hevur funnið sítt pláss úti við vindeygað. Inn at hyggja Edvard Fuglø og Bjarni Ziska Dahl hava seinastu tríggjar mánaðirnar rikið handilin Leiklund í hølun- um hjá gamla einahandlin- um, sum helt til í Klaksvík frá umleið 1840. Og hóast framstigið hevur verið stórt síðani tá, er sjálvt grundarlagið undir nýggja handlinum - høli og innbúgv - gamalt og slitið. Men tað er samstundis tað, sum ger handilin til nakað heilt serligt. - Tað eru ofta fólk koma inn og siga, at tey bara ætla at hyggja eitt sindur, tí tey halda at handilin er so ser- ligur, sigur Bjarni Ziska Dahl. - Og tað er stuttligt at síggja, at tey koma aftur, tí her er nógv at fáa við, sigur hann. Eisini list og hondverk Hann og Edvard Fuglø fingu hugskotið um handil- in beint eftir nýggjár. - Vit hildu, at tað mangl- aði ein veruligur fløguhan- dil í Klaksvík, men tað end- aði við, at handilin eisini kom at umfata bøkur, hand- verk og list, sigur Bjarni. - Størsta sølan er í fløg- um, men vit selja eisini fitt av bókum og hinum vørun- um, sum vit hava. Handilin virkar sum eitt lítið gallarí, tí á veggjunum hongur list hjá ymiskum føroyskum listafólki, og ein partur av hølunum er settur av til føroyskt hondverk og brúkslist. Lokka fólk uttan tilboð At Leikalund heldur til í gomlu handilshúsunum, har Jens Klæmint Isaksen hevði handil fram til 1991, kemst av at Norðoya Fornminna- felag vil hava, at lív er í gomlu húsunum. Forn- minnafelagið heldur sjálvt til aðrastaðni í húsunum. Treytirnar hjá Leikalund fyri at verða í handlinum er, at einki verður broytt uttan í samráði við nevndina í Norðoya Fornminnafelag. Sumt av innbúgvinum er líka gamalt sum handilin, Gamli einahandilin nú sum fløgubúð - Hugskotið hjá okkum var at gera ein handilin, sum kann lokka fólk inn, uttan at tað hongur eitt tilboðsskelti í vindeyganum, sigur Bjarni Ziska Dahl, annar av monnunum aftanfyri forkunnugan handil í Klaksvík meðan annað er eitt sindur nýggjari. Áðrenn handilin lat upp, brúktu Bjarni og Edvard einar tríggjar mánaðir til at gera hølini klár. Tað, sum varð broytt, varð gjørt í upp- runastand, og alt, sum skuldi brúkast til fløgur og bøkur, varð hondgjørt til handilin. - Hugskotið hjá okkum var at gera ein handilin, sum kann lokka fólk inn, uttan at tað hongur eitt tilboðs- skelti í vindeyganum, sigur Bjarni Ziska Dahl. Hvørki sterilt ella hátøkni Hóast ungfólk eru ein týð- andi partur av viðskiftafólk- unum hjá Leiklund, dámar teimum væl gamla stílin í handlinum. - Nógvastaðni verður roynt at gera handlar til ung sterilar og hátøkniligar, men hetta er nakað heilt annað. Her er gamalt innbúgv, slitnir diskar og skeivar hill- ar, men tað dámar teimum væl, sigur Bjarni Ziska Dahl. Konseptið er sjáldsamt og øðrvísi, men tað er ikki altíð so praktiskt. - Tað finst neyvan ein bein hill inni í handlinum, men tað mugu vit taka við, tí hetta er ein gamal handil, sum skal líkjast sær sjálv- um, sigur Bjarni Ziska Dahl. Edvard Fuglø frammanfyri gomlu diskarnar, har modernaður popptónleikur nú heldur til. Mynd: JH Fríggjadagin 11. august kl. 17 Kabarettin »Land í eygsjón« verður sýnd fyri børnum kl. 18–22 Tivoli á Nýggjaveg kl. 19–22 Stevnukioskin opin kl. 20 Kabarettin »Land í eygsjón« verður frumsýnd kl. 20–22.30 Barnadansur í teltinum kl. 23 Dansur í teltinum, Feedback spælir Leygardagin 12. august kl. 14 Una Hansen setur stevnuna í Geilini. Nólsoyar Sangkór luttekur kl. 14.30–01 Stevnukioskin opin kl. 14.30 Kappróður um Nólsoyarfjørð byrjar undir Argjalandinum kl. 15 Stuðulssvimjingin um Nólsoyarfjørð byrjar Yviri við Strond kl. 15–23 Breyðsøla í Avhaldshúsinum kl. 15–24 Tivoli á Nýggjaveg kl. 15 uml. Bátarnir koma á mál á Nólsoyarvík kl. 16 Nólsoyar sterkasti maður á økinum við Nólsoyar Alistøð kl. 16–20 Kapping og spøl fyri børn í skúlanum kl. 16–20 Loppumarknaður og kaffisøla í skúlanum kl. 16.30–18 Svimjararnir koma í land í Nólsoy kl. 17 Kabarettin »Land í eygsjón« í Royndarhúsinum kl. 19 Kabarettin »Land í eygsjón« í Royndarhúsinum kl. 20–22.30 Barnadansur í teltinum kl. 22 Felagssangur undir Mikkjalsveggi kl. 23 Dansur í teltinum, All that Rain spælir Sunnudagin 13. august kl. 12 Gudstænasta við Sverra Steinhólm, presti kl. 14–18 Kapping og spøl fyri børn í skúlanum kl. 14–18 Loppumarknaður og kaffisøla í skúlanum kl. 16–20 Tivoli á Nýggjaveg kl. 16–20 Stevnukioskin opin kl. 18 Kabarettin »Land í eygsjón« í Royndarhúsinum Mánadagin 14. august kl. 20 Kabarettin »Land í eygsjón« í Royndarhúsinum * Alla dagarnar er møguleiki at síggja bátin hjá Ova, »Dianu Victoriu«. Í sambandi við stevnuna siglir M/F Ritan soleiðis: Fríggjadag Leygardag Sunnudag 07.00 09.15 12.00 13.00 10.00 15.00 15.00 15.00 18.00 18.00 18.00 20.00 21.00 19.30 23.00 23.00 20.30 03.00 Siglt verður nevndu tíðir av Bursatanga og úr Nólsoy uml. 20 min. seinni. Stuðulsnevndin fyri svimjihyli í Nólsoy Skrá fyri Skrá fyri Ovastevnu 2000 Løgmansrøðan 2000 prógv- aði enn einaferð, at før- oyska samfelagið hevur lig- ið í andaleypi líka síðani sitandi landsstýri tók við. Fullveldisætlanin hevur havt fyrsta prioritet hjá sam- gonguni, og fyri hesi ætlan má alt annað víkja. Næstan øll úrslitini, sum løgmaður í ólavsøkurøðuni gav sit- andi samgongu heiðurin fyri, vóru í ljósmála, og um at vera loyst, longu tá lands- stýrið varð skipað. Bert tvey av málunum, sum vóru nevnd í ólavsøkurøðuni vóru ikki byrjaði av álvara, tá verandi landsstýri tók við. Hetta kann ikki kallast eitt nøktandi úrslit hjá eini sam- gongu, sum hevur virkað í meira enn tvey ár. Íløguætlanin Landsstýrið arbeiðir í løtuni við eini íløguætlan, sum er soleiðis samansett, at íløgur serliga verða gjørdar í teim- um pørtunum av landinum, har lítið virksemi er. Hetta er skilaleyst, tí landsstýrið kann ikki bara síggja burtur frá tí veruleika, at meira enn ein triðingur av Føroya fólki vil helst búgva í Suður- streymoy. Hví gera íløgur allar aðrar staðir, enn júst har, sum fólk vilja búgva? Búskapurin Búskaparliga gongur væl í Føroyum í løtuni. Hetta kunnu vit øll fegnast um, og eg má geva løgmanni rætt tá hann í ólavsøkurøðuni sigur, at tað er tann góði fiskiskapurin og høgu prís- irnir, sum hava vent dapur- skygni til framfýsni, nógv skjótari enn nakar hevðir roknað við. Men at løgmaður leggur saman yvirskot fyri land og kommunur fyri 1999, og síðani samanber hetta við blokkstuðulin (sum um hann bert var ein viðfáning- ur) tænir honum ikki til rós. Tí hvat hendir tann dagin, tá fiskaprísirnir aftur falla, um Føroyar tá eru fullveldi við ongum blokkstuðuli ? Fullveldið Samráðingarnar við donsku stjórnina um fullveldið hava gingið illa, sigur løgmaður í ólavsøkurøðuni. Serliga hevur tað verið spurningur- in um búskaparligu skiftis- tíðina, sum hevur verið eitt knútapunkt undir samráð- ingunum. Nú sigur nýggjasta hug- skotið, at Føroyar skulu skipa sín egna skiftisgrunn. Vit skulu goyma pengar, sum skulu nýtast í skiftis- tíðini. Men hvaðani skulu pengarnir koma frá? Í hesum sambandi er vert at minna á, at landsstýrið hevur undir samráðingu- num við donsku stjórnina eina ferð boðið seg til at seta eina møguliga oljuvinnu í pant fyri longri skiftistíð. Yvir 80 prosent av føroya fólki søgdu seg vera ímóti hesi ætlan. Eg gangi út frá, at føroya fólk hava somu støðu, tá 1898, til fútin í 1989 gjørdi ætlanir um at byggja nýggja sýsluskrivstovu niðri við Holmsbakka. Henda byggi- ætlan bleiv seinni slept, og man valdi at fáa núverandi sýsluskrivstovu endur- nýggjaða. Alt gott um tað, men hvat kann nærum- hvørvið hjá sýsluni ikki standa fyri missi, um skriv- stovan verður flutt til Havn- ar? Sýsluskrivstovan hevur fleiri ábyrdafullar tænastur liggjandi á sær, so sum báta- skráseting, friðingarmál, grindamál og nógv onnur politimál. Eisini røkir sýslu- skrivstovan nakrar uppgáv- ur fyri dómsvaldið og ríkis- umboðið. Herundir kunnu nevnast fútasakir, deyðs- búgv, giftarmál og hjúna- skilnaðir. Tað fer heilt víst at forverra tænastustøðið, um fútin velur at miðsavna alt í Havn, á Fútaskrivstov- uni, har opið er frá kl. 10 til 15. Haðani verður tú so sendur víðari til onkran ann- an o.s.fr. Harafturat hevur sýslu- maðurin í Vestmanna, eins og tann á Sandi og í Suður- oynni, eina døgntænastu. Hetta merkir, at øll tænasta, t.d. mynstringar við skipum, kann gerast, nær á døgni- num tað skal vera - ein tæn- asta, ið sýslumaðurin ger av sínum eintingum. Færri starvsfólk Talið av starvsfólkum á sýsluskrivstovuni í Vest- manna er tey seinastu árini lækkað, av tí at nýggj fólk hava ikki verið sett í starv, so hvørt sum fólk eru farin úr starvi. Spurningurin er so, um endamálið við hes- um er at »niðurpína« stovn- in fyri at rættvísgera eina niðurlegging. So hvørt sum starvsfólkini gerast færri í tali, megnar stovnurin ikki at røkja allar uppgávurnar. Hetta kann so seinni nýtast sum grundgeving fyri at niðurleggja stovnin. Einki er at ivast í, at brúk er fyri eini sýsluskrivstovu í Norðurstreymoy. Eisini má havast í huga tann søgu- ligi rætturin til at hava henda stovn í bygdini. Tá ið so eingin haldfør grund- geving er fyri at flyta stovn- in, má sigast, at ætlanin bert tænir miðsavningini. Heldur átti man at víst stovninum álit, og flutt hon- um fleiri arbeiðsuppgávur, – og eitt rímiligt tal av starvsfólkum. 9. august 2000 Olav Enomoto Vestmanna Føroyska samfelagið má nú koma víðari Sýsluskrivstovan í Vestmanna niðurleggjast? Heðin Mortensen Norðurstreymoy fer at verða fyri stórum missi, um fútin velur at flyta sýslu- skrivstovuna fyri Streym- oynna úr Vestmanna til Havnar. Alt skal flytast til Havnar, soleiðis er niðurlagi, og tað man ikki vera nøkur bygd, sum kann gera seg til und- antakið longur. Miðsavning hevur verið loysiorðið hjá flestu leiðslum, og Vest- menningar hava merkt hett- ar so dyggiliga, millum ann- að tá ið SEV flutti meiri- lutan av skrivstovuarbeiði- num úr Vestmanna til Havn- ar. Eftir er bert ein symbolsk skrivstova frá tí farnu tíð, tá ið SEV bleiv stovnað. Tænastustøði lækkar Nú ætlar fútin at endurtaka søguna við at flyta sýslu- skrivstovuna til Havnar. Hetta fer at hava við sær, at bygdin og Norðurstreymoy sum heild fer at missa eina søguliga, góða og nærliggj- andi tænastu. Fútin hevur í útvarps- sending sagt, at tað er vegna sparingar, at hann nú vil niðurleggja sýsluskrivstov- una í Norðurstreymoy. Men einki verður tó sagt um, hvat er bíligari við at gera arbeiðið í Havn. Søguliga hevur verandi skrivstova virkað líka síðani Í dag lata Jákup Fuglø og Ann Fuglø upp for- vitnisliga málningafram- sýning í List-gallarínum Fríðriksvág í Vágsbotni í Havn. Jacob Fuglø, sum er ættaður úr Klaksvík, fór at mála um 1968 meðan hann var í Grønlandi. Síðani kom hann heim og býr nú í Hvalvík, men hevur aldrin slept pensli- num og hansara myndir hanga víða hvar. Serliga hevur hann Listafram- sýning sýnt fram í Grønlandi, men hevur eisini verið við á mongum framsýn- ingum í Føroyum, og nú hava tey, ið eru í Havn frá 11. til 18. august, møguleika fyri at síggja myndir hansara. Dóttir hansara Ann, sum býr í Klaksvík, er eisini við á hesi framsýn- ing. Opið er gerandisdagar frá 16 til 17.30 og leyg- ardag frá 10.30 til 12. kontoin eitur skiftisgrunnur, sum tá hon eitur pant. Vit skulu víðari Spurningurin er, hvussu leingi føroyska samfelagið kann liggja í andaleypi, meðan bíða verður eftir, at samráðingarnar við donsku stjórnina skulu verða lidnar. Tíðin má nú vera komin, hvar ið samgongan sleppir fullveldisætlanini, so at før- oyska samfelagið kann koma víðari. Sambandsflokkurin al- mannakunngjørdi fyri ein- um ári síðani eitt nýskipan- aruppskot, sum er eitt greitt alternativ til fullveldisupp- skotið. Hetta uppskot fer at geva føroyingum ótaldar møguleikar, uttan at skapa tann ótryggleika, sum full- veldisuppskotið gevur. Tíðin er nú komin, hvar ið hetta uppskot eigur at Viðmerking: koma til sín rætt. Vit kunnu ikki longur lata eitt heilt samfelag liggja niðurbund- ið, bara tí at nakrir politik- arar hava veruleikafjarðar dreymar. Heðin Mortensen Ovastevna um vikuskiftið Eins og undanfarin ár verð- ur Ovastevna hildin í Nólsoy. Stevnan verður hesaferð vikuskiftið 11.-13. august. Seinastu tvey árini hevur verið skipað fyri stuðuls- sveimjing um Nólsoyar- fjørð, og so verður eisini í ár. Tað er aftur Erlendur Simonsen, sum skipar fyri »praktiska« partinum av svimjingini. Hini bæði árini hevur ver- ið heitt á fyritøkur um at stuðla hesi svimjing, men í ár verður gjørt øðrvísi. Í ár verður møguleiki hjá van- ligum fólki at stuðla. Hetta verður gjørt við at vedda um tíðina, skjótasti svimjarin brúkar um fjørðin. Veddað verður á serligum girokortum, ið eru løgd út á útvald posthús í landinum. Hesi eru í Vági, á Tvøroyri, í Hvalba, Havn, Nólsoy, Saltangará og Klaksvík. Umframt at stuðla verður samstundis kappast um ein vinning, sum er ein ferð til Hetlands við Norrønu mánadag, yvirnátting á ho- telli í Lerwick við morgun- mati og heimaftur týsnátt. Við í vinninginum er eisini stóra kalda borðið umborð. Tann, ið er nærmastur vinn- aratíðini hjá svimjarunum, vinnur ferðina. 10 tey næstu fáa eina Ovamynt. Kappróður og onnur tiltøk Onkuntíð hevur eisini verið skipað fyri kappróðri á Ova- stevnu og verður hetta tiltak tikið uppaftur í ár. Róðurin verður tó skipaður øðrvísi enn fyrr. Teinurin verður nevniliga einar 5000 metrar - frá Argjalandinum og á Nólsoyarvík. Flestu 10-mannaførini fara at luttaka, nýggi og gamli Nólsoyingur, Havnar- báturin, Eysturoyingur og Vestmenningur. Spennandi verður at síggja, hvussu manningarnar fara at hildn- ast á so longum teini. Sum vant verða onnur til- tøk á stevnuni. Nevnast kunnu kabarettin, sum er eitt sera væl umtókt tiltak, tivoli, kapping og spøl fyri børn, Nólsoyar sterkasti maður og so sjálvandi dans- ur. Fríggjakvøldið spæla lokalu Feedback, meðan kenda All that Rain spæla leygarkvøldið. Ongum nýtist at ganga svangur á stevnuni, tí bæði breyð og pylsur verða at fáa. BLÓÐ BANKIN Tlf. 311397