mikudagur 2. februar 2005síða 29

Nr. 22 - 2. februar 2005 29 Týdningurin av teimum smáu íleggjarunum er sera stórur, fyri at marknaðarkreft- irnar sleppa at at ráa, heldur Frank Moxon VIRÐISBRÆVA- MARKNAðUR Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Umframt at geva gjøg- numskygni, so er virðis- brævamarknaðurin eisini ein marknaður, sum gev- ur smærri íleggjarum møguleika at sleppa framat marknaðinum. T.v.s., at tær nýtist ikki neyðturvuliga at leggja milliónir á borðið, skalt tú verða medeigari av eini stórari fyritøku. Í veruleikanum kanst tú keypa eittans partabræv í virkjum, um ráðini ikki eru til meira, og júst hesar smáu íleggjarar legði Frank Moxon sera stóran dent á. - Tað er ofta so, at ein eigaraskarði í einum noteraðum virki er skip- aður so, at stórur partur av partabrøvunum verða keypt av nøkrum stórum keyparum. Hesir hava ofta ein tíðarhorisont upp á eini 3-5 ár, og tí er av- markað, hvussu nógv hesi partabrøv verða handlað. - Hinvegin eru so nakrir smáir, sum gjarna keypa og selja nógv. Fyri prísáseting og fínjuster- ing av virðisbrøvunum, eru hesir smærri handl- arnir ómetaliga týdn- ingarmiklir, staðfesti Moxon. Júst tann parturin kann kanska gerast ein trupul- leiki í einum avmarkað- um føroyskum virðis- brævamarknaði, men íløgustjórin í Kaupthing, Jan Otto S. Holm, tykist ikki vera heilt so sann- førdur um, at smærru íleggjararnir hava so stóran týdning, sum bretin leggur upp til. - Tað veldst sjálvandi um støðuna í og skipan- ina av einum eigara- skara. Tað týdningar- mesta er, at tað er gongd í virðisbrævahandlinum. Um íleggjaranir so eru stórir ella smáir, er fyri sovítt líkamikið. - Hinvegin kann tað sjálvandi verða ein vandi, um nakrir fáir stórir íleggjarar keypa stórar klumpar, og at hesir so bara liggja passivt eftir einum avkasti. Tað er ein støða, sum kann forða fyri prísdannilsi, men tað er nokk meira ein hypotet- iskur spurningur, heldur Jan Otto S. Holm. Teir smáu eru avgerandi Við einum skrásett- um marknaði eru flestu bindingar ella avmarkingar fyri ognarpartar burt- urbeindar VIRÐISBRÆVA- MARKNAÐUR Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Alt tos um at forða út- lendskum uppkeypum, fer helst at hvørva, um talan verður um ein veruliga aktivan føroysk- an virðisbrævamarknað. Hóast talan verður um ein føroyskan marknað, so kann eingin forða fyri, at útlendingar sýna hes- um áhuga.. Kapitalur kennir ikki landamørk, verður ofta tikið til, og síggja útlendskir íleggj- arar áhugaverdar íløgur á einum føroyskum mark- naði, so kann handil eis- ini skapast tann vegin. Tað ber tó til at forða fyri, at øll partabrøvini verða seld einum og sama íleggjarar. Eitt nú kann ein avmarking ger- ast í viðtøkunum, har tað verður staðfest, at eingin eigari skal hava meira enn 20% av partapening- inum. Men tað vil so verða ein spurningur, sum verður upp til tað einstaka felagið, tá ein føroyskur virðisbræva- marknaður er komin upp at koyra. Tí ein slíkur kemur. Tað man lítil ivi vera um. Spurningurin er so, í hvønn mun hesin kann virka til at skapa eitt meira dynamiskt før- oyskt vinnulív, har gróð- rarlíkindini hjá einstøku virkjunum kunnu betrast. Tann parturin, sum hevur verið mest frammi í hesum sambandi, er uttan iva einsskiljing av almennu partafeløgun- um. Her vil ein virðis- brævamarknaður vera ein upplagdur møguleiki, tá sleppast skal av við tær størru fyritøkurnar. Tað eru í øllum førum fáir íleggjarar, sum her og nú kunnu leggja fleiri hundrað milliónir á borð- ið fyri partabrøv í t.d. Føroya Banka, og her er ein virðisbrævamarkn- aður upplagdur møgu- leiki. Ikki minst tí út- lendskur kapitalstreymur eisini fær atgongd. Bæði til at sleppa av við parta- brøvini, at spjaða eigara- skaran, og at tryggja gjøgnumskygni í handlinum. Hartil er ein marknað- ur jú eisini háttaður so- leiðis, at partabræva- handlar eftirfylgjandi vilja fara fram til tað, sum partabrøvini eru verd. Sjálvsagt ræður framvegis um hjá íleggjarum at síggja fyri- munir, vansar, vakstrar- møguleikar við meira í einstøku íløgunum, men í kraft av, at talan er um útboð kontra eftirspurn- ing, so vil prísurin á marknaðinum altíð vera tann, sum marknaðurin er sinnaður at rinda. Marknaðurin ræður Eftirfylgjandi kundi Gra- ham Stuart so staðfesta, at í teirra føri hevði arbeiðið við at skráseta fyritøkuna í London kostað um 10 mió kr. Ein upphædd, sum tó væl og virðiliga fekst aftur við teimum hálvt annað hundrað milliónunum, sum tekningin gav. Hartil verða eisini krøv sett til eina skrásetta fyri- tøku. Eitt nú skal ein ávísur opinleiki vera í fyritøkuni, og bara hetta kann krevja eina stóra hugburðsbroyt- ing hjá føroyskum virkis- leiðarum. Informatións- støði skal eisini í flestu førum lyftast væl og virði- liga, tí eigararnir skulu hava boð, hvørja ferð virkið er fyri týdningarmiklum hendingum, sum kunnu ávirka kursin. Ikki júst gerandiskostur í einum føroyskum vinnu- lívi, har høvuðsreglan hjá smærru virkjum tykist vera, at grein 25 í ársrokn- skaparlógini skal nýtast til at fjala upplýsingar. Ein hugburður, sum eisini tyk- ist vera galdandi hjá nógv- um av størru virkjunum, har tað oftani verður roynt at siga sum minst við árs- roknskapinum, heldur enn at nýta tað samskiftisam- boðið, sum ein ársfrágreið- ing eisini kann vera Tí er einki at ivast í, at tað samanlagt eru fleiri við- urskifti, sum tala bæði fyri og ímóti, áðrenn ein avgerð um møguliga skráseting kann umsetast til veruleika. Fyrst og fremst, so er hetta ein spurningur um, hvørt ein notering hóskar til virkisætlanina – stra- tegi’ina – hjá virkinum.