mikudagur 2. februar 2005síða 31

Nr. 22 - 2. februar 2005 31 Landsstýrismaðurin í vinnumálum, Bjarni Djurholm, heldur, at óttin fyri útlendskum kapitali er ógrund- aður VINNUPOLITIKKUR Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Eitt av stóru kjakevnunum í samband við virðisbræva- marknaðin hevur verið at- gongdin, sum útlendskir íleggjarar við hesum fáa til føroyskt vinnulív. Skulu vit framhaldandi politiskt syrgja fyri, at talan verður um fyritøkur, sum – í øllum førum meira enn hálvt – eru á føroyskum hondum, ella skal kapitalurin fáa frítt spæl. Eisini landafrøðiliga. Stendur tað til landsstýr- ismannin í vinnumálum, Bjarna Djurholm, so er hann ikki í iva um, hvat rættast er at gera í hesum. Vinnumálaráðið hevur í løtuni ein arbeiðsbólk, sum endurskoðar vinnupolitikk- in, og her tykist ein av niðurstøðunum vera, at forðingarnar hjá vinnulív- inum mugu burturbeinast. Ógrundaður ótti Enn vil Bjarni Djurholm ikki fara í smálutir viðvíkj- andi arbeiðnum hjá bólkin- um. Arbeiðið er enn bara ávegis, og áðrenn farið verður út til almenningin, ynskir hann at fáa konsen- sus fyri ætlaða politikkin- um. Men landsstýrismaðurin er av eini greiðari fatan, tá tosað verður um útlendskan kapital. Føroyingar eiga generelt at gera tað lokk- andi fyri útlendingar at gera íløgur í Føroyum. Vinnuni tørvar vágafúsan kapital, sum hevur við sær millum annað vitan, sum kann stimbra framleidnið - produktivitetin. - Eg haldi, at óttin fyri útlendskum kapitali er ógrundaður, tá tað er lítið hugsandi at íleggjarar gera íløgur við tí endamáli at sjóða virksemið niður. tvørturímóti, staðfestir hann. Víðari sigur hann, at til at røkka hesum máli eigur lógarverkið at verða lagað samsvarandi so at møgu- ligar lógarfestar forðingar verða viðgjørdar og allar- helst avtiknar. - Tí verður ikki bert hugt eftir vinnu-, skatta- og av- gjaldspolitikkinum, men eisini eftir arbeiðsmarknað- inum. Útlendingar hava neyvan hug at gera íløgur í Føroyum, er arbeiðsmarkn- aðurin merktur av aftur- vendandi arbeiðssteðgum, vísir Bjarni Djurholm á. Somuleiðis er støðan greið, tá talan er um leik- lutin hjá tí almenna í vinnu- lívinum. - Tíverri hevur tað verið trupult at fáa semju um einskiljingartilgongd, men nú tykist tíbetur vend at vera komin í, og er tað at frøast um. Uppgávan hjá tí almenna eigur sum megin- regla at vera at veita borg- arum góðar tænastur og skapa greiðar og stabilar vinnukarmar, ikki at reka vinnu. Aðrar vinnur mugu vaksa Bjarni Djurholm vísur á tølini hjá Hagstovuni fyri gjaldsjavnan. Uppgerðin vísir, at fiskaútflutningurin er um 62% av valutainntøk- unum, meðan restin (38%) av inntøkunum til landið, stava frá ferðavinnuni, samferðslu, kt-vinna, lønir til føroyingar, sum arbeiða uttanlands og øðrum veit- ingum. Málið er at økja um tænastu/immateriellu inn- tøkurnar, og eru ábendingar eru um, at her er vøkstur, sigur Bjarni Djurholm. Í sambandi við møgu- ligar vakstrarmøguleikar vísir Bjarni Djurholm eisini á, at arbeiðsbólkur er settur at geva landsstýrismannin- um frágreiðing um møgu- leikarnir fyri m.a. at stovn- seta granskingarapark í Føroyum. Bæði í granna- londum okkara og aðra- staðni eru grankaraparkir og nýskapanarumhvørvi sett í verk. - Hesi umhvørvi, har ið gransking og vinna eru sparringspartnarar, kunnu geva synergi og møguleika fyri spin-off fyritøkum og harvið nýggjum vitunar- tungum vinnum. Ein av fortreytunum fyri tílíkum nýskapanarumhvørvum er, at greitt býti er millum almennu uppgávurnar og virksemið hjá privatu íleggjarunum, sum seta í verk og fíggja kommer- siellar verkætlanir, ið verða framdar á staðnum. Ætl- andi skal arbeiðsbólkurin handa landsstýrismannin- um frágreiðinga í mas mán- aði, soleiðis at henda kann leggjast fyri landsstýrið í apríl mánaði. - Uppskotið til nýggja vinnupolitikkin verður greinað í tveimum ritum, har tað fyrra fer at lýsa bú- skaparfrøðiliga grundar- lagið undir vinnupolitikk- inum, umframt at nýggi vinnupolitikkurin eisini verður orðaður í hesum riti. Í næsta ritinum verða so uppskot til virkisætlanir/ handlingsstrategiir, sum fara at nágreina uppskot til politisk stig um lógarbroyt- ingar og tillagingar annars. Seinna ritið verður sostatt at meta sum handbók við uppskotum til politiska myndugleikan at virka eftir, staðfestir Bjarni Djurholm, sum væntar, at fyrstu úr- slitini av hesum fara at síggjast í lógaruppskotum eftir ólavsøku. tað mesta av forarbeiðinum til eina børsnotering. Tað vil so siga, at vit eru til reiðar at gera eitt prospekt, tá virðisbrævamarknaðurin kemur upp at koyra. Í øðr- um førum eru tað ikki vit einsamallir, sum gera tað av. Standa vit t.d. við 20% av partapeninginum í ein- um felag, so nyttar okkum lítið at senda hetta á markn- aðin, um tey 80% eru ímóti tí. Tað eru jú eigararnir, sum gera av, hvørt eitt felag verður skrásett ella ikki, og sum minnilutapartaeigarar mugu vit sjálvandi laga okkum eftir tí. Krevur tilvenjing Spurdur, hvørt ein fram- tíðar notering á einum virðisbrævamarknaði kann hugsast at gerast ein treyt, tá verkætlanir framyvir verða lagdar fyri grunnin, sigur stjórin, at tað dugur hann illa at ímynda sær. - Tað er jú ikki altíð, at tað er hóskandi til virkið. Hartil er tað eisini gjarna so, at um eitt virkið gongur væl, so verður tað neyvan nakar trupulleiki at sleppa av við okkara íløgu. Tað vil jú altíð vera ein spurningur um avkast. - Og so má eg eisini siga, at hetta við virðisbræva- marknaðinum er nakað, sum kemur at taka tíð. Tað krevst ein umfatandi hug- burðsbroyting til, og hon verður ikki gjørd frá degi til dags. Tað krevur sína til- venjing, um føroysk virki til dømis skulu venja seg við tað gjøgnumkygni, sum eigur at vera á einum slík- um marknaði, so at rokna við nakrari kollvelting her og nú, haldi eg ikki vera rætt. Hinvegin er føroyska samfelagið somikið lítið, at tað eisini ber til at hava gjøgnumskygni, uttan at hetta beinleiðis skal vera á einum partabrævamark- naði, staðfestir stjórin fyri Framtaksgrunnin at enda. ímóti. Fyrst og fremst, tí vit í løtuni ikki standa við nøkrum serligum peninga- tørvi. Við einum gjaldførislut- falli upp á 360, er helst eisini nakað um tosið hjá stjóranum, men tað hevur áður verið víst á, at skal felagið gera íløgur i nýggj flogfør, gerst talan helst um eina útreiðslu, sum er størri enn tað, sum felagið kann bera her og nú. - Tað er sjálvandi rætt, men til ta tíð, tá hetta verð- ur aktuelt, mugu vit so hyggja at, hvørjar møgu- leikar vit hava. Tað ber jú til bæði at leasa flogfør ella læna pening, og so er ný- tekning av partapeningi sjálvandi eisini ein møgu- leiki. Men tað er so ein spurningur, sum vit ikki fáa tikið støðu til her og nú, staðfestir stjórin. - Og spurningurin er eisini, í hvønn mun vit kundu drigið útlendskar investorar, um vit skuldu valt at gjørt sum eitt nú Faroe Petroleum. Teir eru í high-risk endanum av skalanum, har tað finnast fleiri investorar, sum hava ráð at satsa nakrar milliónir í eitt slíkt felag. Sjálvsagt við møguleikanum fyri jackpot, um t.d. ein stór oljukelda verður funnin. Hinvegin hava teir so eisini ráð at tapa, um allir brunn- arnir vísa seg at vera tómir. Hjá okkum er vágin nakað minni, men úrtøkan er so eisini tilsvarandi lægri, og tá gerst talan helst ikki um eina eins áhugaverda íløgu, tá talan er um eitt virki av okkara stødd. Treytir fylgja við Og so heldur stjórin eisini, at tað umframt hetta eru onnur viðurskifti, sum í løtuni tala ímóti eini børs- notering. - Skulu vit út, so kann motivið í løtuni helst bara vera tað, at vit vilja skaffa kapital. Men tú skalt so eisini minnast til, at tað eru forpliktilsir, sum fylgja við eini notering. Hartil er fyri- reikingararbeiðið í eini børsnotering av slíkari stødd, at tað allar helst vil seinka tí arbeiðnum fram móti eini einsskiljing, sum nú er byrjað. Mín sann- føring er í øllum førum, at ein einsskiljing má koma fyrst, og at tað síðani verð- ur gjørt av, hvørt parta- brøvini skulu skrásetast á einum marknaði ella ikki.. Tørvur á vágafúsum kapitali - Útlendingar hava neyvan hug at gera íløgur í Føroyum, er arbeiðsmarknaðurin merktur av afturvendandi arbeiðssteðgum, vísir Bjarni Djurholm á.