mikudagur 16. august 2000síða 4

6 7 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 155 - 16. august 2000 Nr. 155 - 16. august 2000 Umvæla Bíggjar Kirkju EDVARD JOENSEN Bøur: Bíggjar Kirkja verð- ur umvæld. Klædningurin á endavegginum er tikin av Klædningurin á endavegginum í Bíggjar Kirkju var so vánaligur, at hann varð tikin uttan av og verður partvíst skiftur út og verður partvís skiftur út. Hóast kirkjan stendur, um tornini falla, kemur tó fyri, at veggurin verður so vána- ligur, at hann má umvælast. Á Bíggjar Kirkju er enda- veggurin tikin niður, tí tíðarinnar tonn er farin at gera um seg á kirkjuni, sum er frá 1865. Partur av klædninginum er so illa farin, at hann verð- ur skiftur. Okkurt er tó, sum kann brúkast aftur, og tað skal tað so sambært for- skriftum frá friðingarmynd- ugleikunum. Tað er soleiðis, sigur Bjarni Bæk, dómpróstur, sum umsitir kirkjubygning- arnar, at er ein fjøl, sum partvís kann brúkast aftur, verður tann oyðilagdi part- urin tikin av og skoytt verð- ur so upp í aftur. Fornminnissavnið hevur góðkent arbeiðið, sum nú verður gjørt í Bø, sigur Bjarni Bæk. Tá gamalt verður tikið niður, verður ofta komið fram á eitthvørt, sum ikki sást. Soleiðis er eisini í Bíggjar Kirkju. Gamli seymurin er illa farin nógvastaðni, og festi er einki. Tí verður neglt av nýggjum. Onkur planki verður skiftur millum skins og holds, og bjálvað verður við glasull. Útveggurin er meira »umstendiligur« at fáast við. Har skal tað, sum brúk- ast kann aftur, setast aftur í sama stað, har tað var, áðrenn tikið varð niður. Nýggja tilfarið, brúkt verður, er heldur ikki hvat sum helst. Talan er um ser- ligt innflutt timbur úr Noreg, har seintvaksandi trø eru brúkt. Hesi trøini eru helst eini 300 ára gomul. Í fjør varð tornið í Bíggjar Kirkju umvælt eftir somu fyriskriftum, sum klædn- ingurin nú verður. Bjarni Bæk, dómpróstur, sigur, at tað er sera ringt at meta um kostnaðin av slík- um arbeiði, tí tað kemur alla tíðina okkurt aftrat, so hvørt, sum tikið verður uttanav. Tí er hildið best, at arbeiðið verður gjørt fyri rokning. Eisini tí, at tað er at kalla ógjørligt hjá hand- verkarunum at geva eitt tilboð. Teir vita jú ongantíð, hvat kann koma undan. Tað er Heri Jensen, timb- urmaður í Sørvági, sum stendur fyri umvælingini á Bíggjar Kirkju. Nýggj útstykking í Bø EDVARD JOENSEN Bøur: Bíggjarfólk verða fleiri í tali um stutta tíð. Kommunan fer undir nýggja útstykking oman fyri gomlu bygdina í Bø, og har sleppa eina fimm-seks nýggjar familjur at búgva. Tað standa í løtuni tvey hús á økinum, har nýggja út- stykkingum verður. Hon verður so í framhaldi av teimum verandi húsunum. Trý av stykkjunum er longu umbiðin. Av teimum er ein umsókn, sum hevur bíðað eina tíð, sigur Jógvan Heinesen, bygdarráðslimur í Bø. Hann sigur, at ætlandi fer vegagerðin til útstykkingina í gongd í september mánað. Tað búgva í dag knappliga 50 fólk í Bø, so nýggja út- stykkingin fer at merkjast. Bíggjar Kommuna er Bíggjar Komm- una fer undir útstykking til eini fimm-seks nýggj sethús í bygdini. Esini verður nýggj kloakk- skipan løgd um alla bygdina annars hampiliga væl fyri fíggjarliga, sigur Jógvan Heinesen, bygdarráðslimur í Bø. Men nú fara tey at brúka burtur av har úti, sig- ur hann. Bíggjar Kommuna er í løtuni í ferð við at leggja nýggja kloakkskipan um alla bygdina. Gamla kloakkskipanin var vorðin heldur vánalig, og valt varð tí at gera alt av nýggjum. Talan er um eitt arbeiði, sum fer at kosta út móti milliónini, sigur Jógvan Heinesen, sum hevur eftirlit við arbeiðinum fyri Bíggjar Kommunu. Hann sigur, at í hesari milliónini, er út- stykkingin ikki íroknað. Hvat hon fer at kosta, er ikki neyvt uppgjørt enn. Tað verður á komandi fíggjar- ætlan, sigur hann. Umframt trý fjós, eru eingi arbeiðspláss í Bø. Tó er einki arbeiðsloysi millum bíggjarfólk. Jógvan Heine- sen sigur, at bíggjarfólk arbeiða aðrastaðni í oynni. Onkur er til skips. Fleiri yvirmenn. Annars eru tað fólk við fastari inntøku. Framtíð tykist vera í Bø, tí fólkið er ungt. Bøur hevur lægsta meðalaldur í Vágum, sigur Jógvan Heinesen. Hann liggur á 36,1 ári, sigur hann. Skúli er tó eingin í Bø. Bíggjar Kommuna arbeiðir saman við Sørvágs Komm- unu um í fleiri málum, mill- um øðrum skúlamálum. So skúlabørnini í Bø verða koyrd til Sørvágs í skúla. Í Bø verða vegirnir grivnir upp fyri nýggjari kloakkskipan Mynd: Edvard Joensen Byggifelagið J&K Petersen er nú av álvara farið at rigga til at gera vegin í samband við undirsjóvartunnilin undir Vestmannasund EDVARD JOENSEN Á Fútakletti: Gongd er nú av álvara komin á fyrireikingarnar til vegagerðina í samband við fasta sambandið undir Vestmannasund. Gravi- maskinur og onnur am- boð skuldu flytast á Fúta- klett seinnapartin týsdag- in. Eyðfinn Lenvig, byggi- frøðingur hjá byggifelag- num J&K Petersen, sigur, at fyrireikingarnar ganga eftir ætlan. Boriflakin við amboðunum, sum brúkast skulu í samband við vega- gerðina á Vágalandinum, skuldi beint eftir middag týsdagin fara av Gomlu- rætt. Gravimaskina og ann- að, sum brúkast skal, verður sett á land har, vegurin frá sjálvum tunnlinum skal byrja. Onkur skúrur er fluttur vestur og stendur nú við landsvegin millum Oyrar- gjógv og Sandavág, hað- ani arbeitt eisini fer at verða oman móti tunnils- munnanum. Tað er soleiðis, at teir ætla at arbeiða frá báðum endum og so brúka tilfar- ið, sum sprongt verður, til ífyllu undir vegnum. Flyta amboð á Fútaklett Sett verður á at grava oman av, beinanveg kom- ið er vestur við gravi- maskinuni. Kannað verð- ur eftir, hvussu djúpt, er og annað slíkt fyrireik- ingararbeiði verður so gjørt hesa vikuna, sigur Eyðfinn Lenvig. Síðan verður borivogn- urin settur upp, og vænt- andi verður klárt at fara undir boring og spreing- ing fyrst í næstu viku. Byggifelagið J&K Pet- ersen hevur sjálvt maskinur og fólk at passa maskinurnar. Men vanligt er, sigur Eyðfinn Lenvig, at tey royna at brúka so nógva lokala arbeiðsmegi sum gjørligt, har tey ar- beiða. Hvussu verður við til dømis lastbilum í Vágum, dugir hann ikki at siga enn, tí tað verður ikki so aktuelt beinanveg. Sjálvt vegarbeiðið verður ikki meira umfatandi enn so, at teir bilar og gravi- maskinur, felagið sjálvt hevur, helst fara at klára tann allarfyrsta tørvin. Men tá sprongt verður og tilfarið skal koyrast burt- ur, verður kanska ein onn- ur støða, sigur Eyðfinn Lenvig. Klædningurin verður skiftur á galvinum á Bíggjar Kirkju Mynd: Edvard Joensen JAN MÜLLER Í døgunum 22. til 25. august 2000 verður stóra frálanda- vinnuframsýningin ONS 2000 hildin í Stavanger. Tær báðar frálandavinn- uframsýningarnar, ið serliga venda sær til oljuvinnuna Ì Norðsjónum, Offshore Europe og ONS (Offshore Northern Seas) verða hildnar annaðhvørt ár í Aberdeen og annaðhvørt ár í Stavanger. Í ár fara 24 føroyskar fyri- tøkur og fyritøkusamstørv at bjóða seg fram á ONS 2000, nevniliga: Atlantic Airways í Vágum Atlantic Supply Base í Runavík Atlanticon í Tórshavn Eimskip í Føroyum í Tórs- havn El-Service á Skála Faroe Base Support Services í Tórshavn Faroe Ship í Tórshavn Farpack í Tórshavn Føroya Oljurágeving í Fugla- firði Føroya Tele í Tórshavn Injector International í Vági KJ-Hydraulik í Fuglafirði Leif Mohr í Tórshavn Norserv Drelnes á Tvøroyri Poul Hansen í Tórshavn Poul Michelsen í Tórshavn Smyril Line í Tórshavn Thor í Hósvík Tor Shipping í Tórshavn Tórshavnar Skipasmiðja í Tórshavn Tryggingarfelagið Føroyar í Tórshavn Vagar Airport í Vágum Viking Shipping í Sandavági Vónin í Fuglafirði Av hesum fara Atlantic Supply Base, Norserv Drel- nes og Tórshavnar Skipa- smiðja at hava egnan serbás á føroyska felagsbásinum. Herumframt fara fleiri smærri fyritøkur, sum eru tiknar upp í upplýsingartilfa- rinum Faroe Islands Business Environment, at taka lut í framsýningini á føroyska felagsbásinum. Og sjálvsagt verður Oljumálastýrið og Vinnuhúsið við á føroyska felagsbásinum stendur í tíðindaskrivi frá Menningarstovuni. Føroyska luttøkan á ONS 2000 er náttúrliga merkt av vinnuligu áhugamálunum og staðiligu royndunum hjá føroyskum fyritøkum at koma vinnuliga upp í olju- vinnu sum heild og serliga í føroyska økinum. Luttøkan á ONS 2000 kann fáa serligan týdning, stendur í skrivi frá Menningarstovuni, tí beint upp undir framsýningina verða loyvini frá fyrsta leitingar- og útvinning- arumfari givin. Tey oljufeløg, sum ikki fáa loyvi, fara helst at taka seg úr Føroyum, metir Menn- ingarstovan, ið hvussu so er fyri fyrst, meðan tey oljufeløg, sum fáa loyvi, fara Føroysk luttøka á ONS 2000 í Stavanger: Útlendsk oljufeløg eiga at brúka føroyskan ídnað Fleiri av oljufeløgunum, sum hava søkt um lisens við Føroyar, hava kunnleika um føroyskar fyritøkur í oljuhøpi, og summi hava longu havt samband við fyritøkurnar. Men við givnu loyvunum verður tað knappliga álvara, bæði hjá oljufeløgunum og hjá føroysku fyritøkunum, og tí heldur Menningarstovan, sum skipar fyri føroysku luttøkuni á ONS, at tað ræður um at vera sjónligur og smidligur. Hann heldur eisini, at oljufeløgini, sum fáa loyvi, eiga at brúka høvið á ONS at koma í samband við føroyskt vinnulív beinanvegin undir stak umfatandi og nágreiniligu fyrireikingarnar at byrja kostnaðarmiklar leitingar og møguligar boringar longu á sumri 2001. Partur av fyrireikingunum verður at leggja leitingar- og útvinningarvirksemið soleið- is til rættis, at føroyskt vinnulív gerst partur av hes- um virksemi. Hetta er eisini sett sum treyt í útbjóðingini og í loyvunum, sum verða givin. Fleiri av oljufeløgunum hava kunnleika um føroyskar fyritøkur í oljuhøpi, og summi hava longu havt samband við fyritøkurnar. Men við givnu loyvunum verður tað knappliga álvara, bæði hjá oljufeløgunum og hjá føroysku fyritøkunum. Tí heldur Menningarstovan, sum skipar fyri føroysku lut- tøkuni á ONS, at tað ræður um at vera sjónligur og smidligur. At vera sjónligur tryggjar ikki einsamalt vinnuligan part í komandi frálandavinnuni: fyritøkurn- ar eru tí eisini fúsar at taka nýggjar, óvanligar uppgávur upp á seg og laga seg eftir nýggjum virkistreytum. Kjartan Kristiansen, stjóri á Menningarstovuni hevur stórar vónir til føroysku luttøkuna í ár, nettupp tí, at Oljumálastýrið og oljumála- ráðharrin hava gjørt eitt so stórt arbeiði fyri at fáa lisensirnar býttar út undan framsýningini. Hann vónar eisini, at tey feløg, sum fáa loyvi fara at brúka føroysku luttøkuna á ONS sum eitt høvi til at koma í samband við føroyskan ídnað og at tryggja, at hann verður tikin við í komandi útviklingin. - Eg haldi tað er umráðandi fyri framhaldandi succes í Føroyum, at tað føroyska vinnulívið ikki kennir seg vónsvikið av oljufeløgunum, sum nú fáa loyvi. Tí vænta vit, sum fara á ONS okkum nógv burtur úr leggur Menningarstjórin aftrat. Føroysku fyritøkurnar hava annars sett sær fyri at vera væl fyrireikaðar á ONS 2000. Sjálvar vera tær á før- oyska básinum, har tær hava tilfar liggjandi frammi, sum lýsir fyritøkuna og hvat hon hevur og ætlar sær at megna. Tær hava sent kendum og møguligum samstarvs- fyritøkum og oljufeløgum skriv og boðað frá, at tær vera at hitta á ONS 2000. Felagsfaldari, sum lýsir luttakandi fyritøkurnar, liggur eisini frammi saman við fyrrnevnda almenna upplýsingartilfari, Faroe Islands Business Envi- ronment, sum eisini sæst á alnótini, á HYPERLINK http://ms.olivant.fo. Nærri upplýsingar um ONS 2000 fáast annars á HYPERLINK http://www.ons.no Føroyingar hava verið við til fleiri oljumessur í útlandinum Herálvur Joensen, stjóri í Oljumálastýrinum: Bert pláss fyri fýra loyvum í »Gullhorninum« Herálvur Joensen váttar , at tað verða feløg ella samtøk, sum verða vónsvikin av 1. útbjóðing og sum vandi kann vera fyri vilja taka seg heilt úr føroyaøkinum. Blaðið skilur, at talan er kanska um eini fýra feløg, sum einki loyvi fáa. JAN MÜLLER Nú fyrstu loyvini at bora eftir olju og gassi við Føroyar verða latin oljufeløgunum hósdagin verður sjálvandi gitt, hvørji øki tey ymsu oljufeløgini fáa og hvat tey hava bundið seg til at gera afturfyri. Ikki minst út- lendsk oljubløð bera leysatíð- indi, sum ikki fella í so góða jørð í Oljumálastýrinum. Olju- tíðarritið „Energy Today“ skrivar nú um dagarnar, at før- oysku oljumyndugleikar hava roynt at fáa oljufeløgini at yvir- bjóða hvørt annað fyri harvið at fáa eina so munagóða leiting sum tilber. Blaðið skrivar m.a., at „The government is playing an inte- resting gave. It is trying to maximise the work program- mes. Because companies were able to bid for part block, some applications overlap and the government is playing the bidders off against one another to get the most wells drilled. It is a matter of competitions and negatiations, so companies can overbid“ siga keldur við blaðið. Amy McLellan, sum skrivar greinina, vísir í hesum viðfangi á, at føroyingar hava megnað at fáa oljufeløgini til at átaka sær at bora ikki færri enn 20 brunnar í hesum fyrstu rund- uni. Sammett við Falklands- oyggjarnar er hetta sera nógv, tí har bundu feløgini seg bert til at bora seks brunnar. Herálvur Joensen, stjóri í Oljumálastýrinum er ikki so fegin um greinina, sum hann sigur byggir á gitingar. -Grein- in tekur als ikki hædd fyri, hvussu lítið tað økið feløgini vilja bora á føroyska land- grunninum er. Tí verða tað fleiri boringar, sum útiloka hvørja aðra, og tað merkir, at samlaða talið á boringum í fyrstu rundu verður væl lægri enn tær 15- 20, sum blaðið sipar til. Av tí av flestu feløgini vilja bora í sama øki og at øll feløgini ikki kunnu fáa tað, so verða tað ikki so nógvir brunnar boraðir. Sosialurin skilur, at tað verða undir 10 brunnar boraðir í hesi fyrstu útbjóðingini, og tað held- ur Herálvur Joensen eisini vera gott. Hann vil einki upplýsa, hvør fær lisensir, men Sosialurin skilur, at talað á loyvum verður millum 5 og 10. Eitt loyvi er givið inni á sjálvum basaltin- um, har tað eru tvey feløg, sum hava søkt um tað sama og sum tí eru sligin saman. Hetta er sambart reglunum fyri 9 ára loyvi, at feløg í fyrstu syftu vilja gera seismiskar kanningar og ikki bora. Eftir trimum árum skulu feløgini so gera av, um tey vilja fara undir boring á hesum øki út sum eitt seksára loyvi ella tey vilja lata økið aftur. Herálvur Joensen vil siga so mikið, at allar borgingarnar liggja niðri í landssynnings- horninum í lutvíst fáum teigum. Oljufyrisitingin hevur roynt at fáa eina so góða leiting sum tilber men hevur sjálvandi eis- ini roynt at gingið umsøkjar- unum á møti so langt tað hevur verið mett rætt og gjørligt. Tað skilst, at fýra oljusamtøk fáa loyvi í tí sokallaða „Gullhorn- inum“. Við øðrum orðum verða tað tvey samtøk, sum møguliga einki loyvi fáa í heila tikið. Skeivir upplýsingar Hvat viðvíkur gitingunum sum teimum í Energy Day so er Herálvur Joensen sera vón- svikin av, at slíkar meldingar koma út, tí tær eru beinleiðis skeivar. -At vit hava spælt oljufeløgini út móti hvørjum øðrum fyri at fáa tey at bjóða yvir, er beinleiðis skeivt. Tað hava vit nettupp umgingið, tí vit vildu ikki hava talið av bor- ingum í hvørjum einstøkum øki at vera størri enn tað, sum jarðfrøðin í økinum rættvísger. Vit hava sagt, at vit vildu ikki hava boringar, sum feløg bara hava kastað inn til okkara fyri at fáa eitt øki, fyri síðani at koma aftur til okkara at sam- ráða seg burtur úr teimum. Vit vildu hava tað talið av boring- um, sum jarðfrøðin kravdi fyri at man kann siga, at man hevur kannað tilfeingispotentialið í økinum. Herálvur sigur annars, at endamálið við at hava eina kapping um økini, er sjálvandi tann, at hon skal virka til okk- ara fyrimun. -Vit vilja sjálv- andi hava mesta talið av bor- ingum á tí lítla økinum, sum feløgini eru sinnað at bora í. Men fer kanska at síggja best aftur út frá tí máta, sum vit hava skorið loyvisøkini til uppá. Roynt hevur verið at skera økini soleiðis, at vit fáa tað maksimala talið av boring- um. Men vit hava annars hildið feløgunum aftur til ikki at fara inn og bara bjóða boringar omaná fyri at standa seg betur í kappingini. Onkur verður vónsvikin Herálvur Joensen váttar ann- ars, at tað verða feløg ella sam- tøk, sum verða vónsvikin og sum vandi kann vera fyri vilja taka seg úr føroyaøkinum. Blaðið skilur, at talan er kanska um eini fýra feløg, sum einki loyvi fáa. -Vit hava tó tikið hædd fyri at fáa flestu av umsøkjarunum loyvi. Vit kundu endað við, at uppaftur fleiri feløg vóru vón- svikin. Men okkara trupulleiki hevur verið, at økið, sum øll vilja hava, er so lítið og vit hava mett, at tað sunnasta hornið av landgrunninum, har boringar skulu gerast, kann ikki bera meira enn fýra loyvi. Aftrat hesum koma so nøkur loyvi aðrastaðni. Uppá fyrispurning um feløg, sum einki loyvi fáa nú, hava møguleika at „hekta“ seg uppá loyvini hjá øðrum sigur Her- álvur Joensen, at tað vil so verða viðgjørt uppá ein vanliga máta. Er okkurt felag, sum hevur fingið loyvi og er áhugað at minka um sín part og selja út til onkran annan, so er tað eisini ein møguleiki, men sum tó skal góðkennast av Olju- málastýrinum.