fríggjadagur 11. februar 2005síða 10

10 Nr. 29 - 11. februar 2005 Ringa støðan í Suðuroynni við arbeiðsloysi og mótloysi hevur fingið politikarar, vinnulívsfólk oo. at koma við hugskotum um, hvussu vit betra støðuna í oynni. Her eru nógv góð hugskot, men spurningurin er, hvussu vit byggja brýr millum hugskotini og veruleikan – gerandisdagin. Og hvussu vit fáa gjørt nakað, ið munar uppá longri sikt. Tað mest umráðandi er, at vit ásanna veruleikan og hava vilja til at vísa á ábøtur og betringar. Eitt er so tað, sum kemur "uttanífrá". Tað mest umráðandi er, at suðuroyingar sjálvir gera nakað ítøkiligt fyri at betra um støðuna. At teir ganga á odda at fáa framt broytingar. Standa saman sum ein maður. Tað vil tí vera ein blandingur av suðriskari ígongdsetan og viljanum hjá øðrum at fáa virksemi í Suðuroynni, ið skal vera drívandi megin í eini Suðuroyar- ætlan, eitt slag av Marshallætlan fyri oynna. Spurningurin er so, hvat kann koyrast í eina slíka ætlan, ið veruliga munar uppá longri sikt. Her eiga vit m.a. at hyggja at eini komandi oljuvinnu og spyrja, um ikki hon kundi verið partur av ætlanini. Men av tí at vit enn ikki hava nakra vissu fyri, at um vit fáa nakra oljuvinnu - og um hon kemur, so liggur hon nøkur ár frammi í tíðini - eiga vit ikki at kalkuera við henni her og nú. Men spurningurin er, um tað ikki er rætt longu nú at gera eina alternativa ætlan fyri Suðuroynna sum oljuoyggj. Væl vitandi at avgjørt var at lata vinnuna sjálva ráða, hvar hon vildi hava eina oljuútgerðarhavn, so ber til at seta út í kortið av nýggjum. Vit eiga at taka spurningin upp, nú tørvur veruliga er á eini loysn fyri Suðuroynna uppá longri sikt, um ikki landið eigur at reka virknan regionalpolitikk nettup á oljuøkinum. So mikið nógv virksemi er í megin- økinum, at tað má bera til landspolititiskt at siga, at Suð- uroyggin skal vera framtíðar oljuoyggin tvs. at virksemi við tilknýti til oljuleiting og seinni vónandi útbygging og loksins framleiðslu, skal stýrast til Suðuroynna. Hóast hetta ikki loysir nakran trupulleika her og nú, kann tað kortini vera við til at halda lív í vónini og verða partur av eini trúgv uppá, at tað fer at bera til. At suðringar, sum útbúgva seg, kunnu síggja ein møguleika at koma heim- aftur. Savnar tú oljuvirksemið til eina ávísa oyggj, so kann hetta skapa nógv beinleiðis men eisini avleidd arbeiðs- pláss. Taka vit Runavíkina, er greitt, at har er gjørd íløga í eina oljuhavn. Taka vit Suðuroynna, so liggur Drelnes eisini nærum klárt til at brúka til oljuhavn. Hví ikki royna at stinga út í kortið av nýggjum. Gerið t.d. Runavíkina til ferðamannahavn, nú tað er vorðið ov trongligt í Havn. Og gerið so Drelnes til oljuhavn. Vit mugu hava dirvi og vilja til at vísa landsplanlegging í verki. Kommunusamanlegging er ein partur av hesum. Vit mugu eisini tora at broyta tiknar avgerðir. Landsins hægsti myndugleiki eigur at seta út í kortið, hvussu og hvar vit menna hetta landið, uttan alla tíðina at skula taka hædd fyri egináhugamálum hjá vinnufyritøkum, komm- unum og plássum. Føroyar hava brúk fyri eini regionalari heildarætlan, har vit t.d. gera greitt, hvar farmaskipini, ferðamannaskipini og oljuskipini skulu halda til í fram- tíðini. Kemur tunnil millum Skálafjørðin og høvuðsstað- arøkið, er tað uppaftur ein grundgeving fyri, at Runavík kann gerast ferðavinnuhavnin. Okkara boð eru tí: hugsið uppá longri sikt, setið út í kortið og gerið Suðuroy til olju- oyggj. DAGSINS MEINING Sosialurin Oljuoyggin Suðuroy! VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Teresa Jensen teresa@sosialurin.fo Hjørdis Gregersen hjordis@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Annfinn Hansen Vísandi til heimatíðindi í Dimmalætting seinasta fríggjadag á blaðsíðu nr. 10 undir yvirskriftini " Rættvísi endaði við eini rokning". Eg skal leggja fylgjandi afturat hesi blaðgrein, sum ikki er komið fram í dag- sins ljós. Bjørg hevur hvørki áðrenn ella eftir tvingsilssøluna hevur skylda P/F Føroya Banka pening, hetta viðgongur bankin fyri fyrstu ferð í 2003. Fyrv. advokatur bankans sum hevði tvingsilssøluna um hendi, hevur sjálvur undir málsviðgerðini boðað frá, at bankin er komin við villleiðandi upplýsingum í sambandi við innheinting og úttøku. "Villeiðandi upplýs- ingar". Hetta kann ikki skiljast annanleiðis enn at hava sagt ósætt, ella lygnir. Nevndu upplýsingar kann eg skjalprógva. Vísandi til nevnda, so hevur tað eydnast P/F Før- oya Banka at fáa Bjørg skrásetta sum skuldari út- tøkudagin 21. mars 1994, sum eisini samsvarar við Fútabókina. Fyri at kunna gjøgnum- føra úttøkuna, hevur tað helst verið neyðugt hjá P/F Føroya Banka at skráseta Bjørg sum skuldara úttøku- dagin, og hetta má sigast hevur eydnast bankanum sera væl. Tá úttøka er gjørd og eftirfylgjandi tinglýst, so er tvingsilssølugrundarlag- ið til staðar. P/F Føroya Banki hevur sambært galdandi lógar- reglur ábyrgdina av at út- tøkugrundarlagið er í lagi, og tað varð tað ikki úttøku- dagin. Undanførsla bankans viðv. úttøkugrundarlagnum skjalprógvan og vitnisfrá- greiðing, sum hevur seink- að málinum síðani 1999, og heilt framm til dómsvið- gerðina í oktober 2004, hjálpti einki nú dømt varð 29. nov. 2004 Dómurin staðfesti at út- tøkan var gjørd av órøttum. Peningaliga tapið og órætturin elvdur av bank- anum harmar Bjørg sera nógv, men stívrenda støða bankans eftirfylgjandi harmar Bjørg minst líka so nógv, her verður hugsað um tað brævaskifti, sum er farið fram, har bankin als ikki vildi hoyra talan um, at hann hevði gjørt Bjørg órætt. Rætturin hevur nú talað. Bankin hevur framt grovan órætt móti Bjørg og elvt til stórt peningatap. Eg skal lata vera við at koma inn á tær ónáðir annars hesin órættur hevur verið at- voldin til havandi í huga, at tvingsilssølan gjørdi familjuna heimleysa, og sum av somu orsøk noydd- ist at flyta av landinum. Rætturin staðfestir, at einans ásetingar um for- eldilsi forðar Bjørg í at krevja ognina aftur frá ver- andi eigara ella krevja bankan eftir endurgjaldi fyri missin. Talan er tí um meira ella minni tilvildar ligar umstøður, sum "bjarga" bankanum undan endurgjaldi. Men hvat við etikkinum og moralinum? Kennir bankin onga skomm av hesum máli? Hvat siga almennu mynd ugleikarnir sum varða av bankanum, til ein banka, sum av órøttum hevur framt eina tvingsilssølu? Hvørjar avleiðingar fær hetta fyri teir persónar, sum í bankanum hava varðað av hesum máli? Vegna vindikatiónskrav og dóm, so hevur bankin neyvan áhuga í at veita fígging, ella hava áhuga í at gerast eigari ognini matr. 20 c í Fuglafirði aftur. Vindikatiónskrav í hes- um sambandi merkir, at um Bankin gerst eigari av ognini aftur, so kann Bjørg við lógini í hondini gera krav uppá ognina aftur. Eg kann í hvussu so er ikki lata vera við at hugsa um núverandi eigaran av ognini, sum hevur keypt sethúsini í góðari trúgv frá Føroya Banka. Hesin fær helst beiskan ráka í munnin av at vera komin til ognar av sethúsunum upp á ein so óetiskan máta. Støðan hereftir er so tann, at viðkomandi stend- ur eftir við einum sethús- um, sum hann neyvan fær selt aftur, tí hvør vil verða eigari av einum sethúsum, sum í veruleikanum kunnu kallast "tjóvagóðs". Sum sæst á dóminum, so hevur bankin brúkt nógva tíð til at prógva hvørju skjøl lógu frammi úttøkudagin 21. mars 1994, og pástand- ur bankans hevur verið, at bæði eitt veðbræv og eitt skaðaloysisbræv lógu frammi í Fútarættinum í Rúnavík úttøkudagin. Dómurin staðfestir, at einans eitt skuldarbræv lá frammi uttan nakra veð- seting, sum Annfinn per- sónliga hefti fyri. Tað er eisini mín meting, at P/F Føroya Banki hevur drigið hetta málið út við vilja, vælvitandi um fyrn- ingarfreistina, og at teir høvdu gjørt nakað ólógligt. Tað sær eisini sera løgið út, at bankin ikki fyrenn næstan 5 ár eru umliðin frá tvingsilssøluni, sendir mál- ið í Fútarættin í Gladsaxe í 1999. Peningakravið móti und- irritaða bleiv sett fram í Fútarættinum í Gladsaxse í 1999, men advokatur bank- ans møtti ikki á rættar- fundinum, og málið bleiv harvið burturvíst. Málið bleiv endursent til Fúta- rættin í Gladsaxe í 2000, men í hesum tíðarskeiðnum er málið fyrnað, sostatt hevur bankin einki rættar- krav ímóti Annfinn Hansen longur. Mær vitandi er ikki loyvt at skráseta skuld í RKI, sum er stovna í Føroyum, hetta gjørdi bankin beinan- vegin, men advokaturin hjá undurritaða fekk hetta strikað. Matr nr. 20c bleiv sam- bært hjúnasáttmála serogn hjá Bjørg í 1983. Føroya Banki bleiv stevndur 14. november 2002, og dómurin fall 29. november 2004. Eg skal til seinast siga, at tað er undirritaði sum frá byrjan av hevur tikið sær av hesum máli, vegna konu mína Bjørg. Faroe Law tók sær av sakarmálinum. Eg kann til seinast ikki lata verða við at hugsa um allar hinar familjurnar, har sethúsini fóru á tvingsils- sølu, er alt farið so rætt fram her? Rættvísi endaði við rokning