týsdagur 15. februar 2005síða 4

4 Nr. 31 - 15. februar 2005 Søgulig vitjan Forsetin í Serbia-Monte- negro, Boris Tadic, kom sunnudagin á almenna vitjan í Kosovo. Hann er tann fyrsti serbiski ríkisleiðarin, sum vitjar Kosovo, síðani lands- parturin kom undir ST- eftirlit í 1999. Undan borgarakríg- num á Balkan búðu um- leið 200.000 serbar í Kosovo, men í dag eru bara 80.000 eftir, tí teir flestu valdu at búseta seg í Serbia. Teir, sum valdu at verða búgvandi í Kosovo, liva undir ein- ari støðugari hóttan frá tí albanska meiriluitanum, sjálvt um NATO-deild- irnar hava lovað at verja teir ímóti ágangi. Tá hann kom til Ko- sovo sunnudagin, segði Boris Tadic, at hann var komin hagar fyri at minna umheimin á við- urskiftini hjá tí serbiska minnilutanum. Hann gjødi samstundis greitt, at Kosovo er ein partur av Serbia-Montenegro, ikki bara sambært serb- iskum lógum, men eisini sambært altjóða fólka- rættinum. Mugu leggja uppí ST-aðalskrivarin, Kofi Annan, vil hava NATO og ES at leggja uppí fyri at fáa enda á áganginum ímóti sivilfólkinum í sudanska landspartinum Darfur. – Fólk doyggja hvønn einasta dag, tí vit megna ikki at verja tey, og tey hava tørv á verju alt fyri eitt. NATO og ES eru før fyri at taka neyðug stig, og tey eiga tí at umhugsa støðuna, segði Kofi Annan í røðu síni á einari trygdarráðstevnu í Múnchen sunnudagin. Afrikanski Eindarfe- lagsskapurin hevur 1.850 friðarvarðveitandi hermenn í Darfur, og Kofi Annan segði, at teir gera eitt stórt arbeiði. Men teir megna ikki at loysa uppgávuna, og tí mugu felagskapir sum ES og NATO hjálpa teimum, segði hann. Kofi Annan legði aftur- at, at fólk í tíggjutús- undatali hava latið lív í ófriðinum í Darfur, og at 1,6 millión fólk eru rikin frá húsi og heimi. Pávin eigur at fara frá Fyrrverandi brasilski erkabiskuppurin Cardi- nal Paulo Evaristo Arns heldur, at Jóhannes Páll pávi eigur at leggja frá sær. Fyrrverandi erka- biskuppurin vísir á, at pávin hevur verið heilsuveikur í mong ár. Í seinastuni er hann vikn- aður uppaftur meiri, og tí er tíðin nú komin til, at hann eigur at fara frá, sigur Cardinal Paulo Evaristo Arns við tíð- indastovuna AP. – Eg haldi, at hann eigur at fara frá, men ivaleyst ætlar hann sær at verða sitandi, til eftir- maðurin er funnin, sigur fyrrverandi erka- biskuppurin í Sao Paulo. Tann seinasta deyð Í 1917 vildu tríggjar portugisiskar smágentur vera við, at Maria moy hevði víst seg fyri teim- um eina ferð um mánað- in tað árið, og at hon hevði sagt teimum, hvat fór at henda í framtíðini. Nú er tann seinasta av teimum trimum deyð. Tað var nunnan Lucia Marto, sum doyði sunnudagin. Hon var 97 ára gomul. Sum smá- genta vaks hon upp í bygdini Fatima, og í 1917 vildu hon og tvey systkinabørn hennara, tvíburðarnir Jacinta og Francisco, vera við, at tey høvdu sæð Mariu moy tann 13. í hvørjum mánað tað árið, og at hon hevði sagt teimum, hvat fór at henda. Portugisiski forsætis- ráðharrin, Pedro San- tana Lopez, segði sunnudagin, at deyðs- boðini av Lucia Marto vóru eini sera kenslu- borin tíðindi. Vandi var fyri, at tað 110 metrar høga Windsor-háhúsið í Madrid fór at rapa, tá eldur kom í tað á midnátt leygar- kvøldið ELDUR Árni Joensen fartekst@mail.dk Sunnumorgunin lá eitt tjúkt roykskýggj uppi yvir spanska høvuðsstaðnum Madrid, eftir at stór sløkki- lið alla náttina høvdu roynt at fáa tamarhald á eldinum í tí 110 metrar høga háhús- inum. Myndugleikarnir bóru ótta fyri, at húsini fóru at rapa, tí eldurin var so ógvusligur. Tí varð øll ferðsla steðgað, og fólk, sum búðu nærhendis há- húsinum, fingu boð um at fara haðani. Myndugleikarnir siga, at eldurin kyknaði á 21. hædd, og at minst 15 av teimum 32 hæddunum eru full- komiliga oyðilagdar av eld- inum, sum sambært borgar- stjóranum er tann størsti, sum nakrantíð hevur verið í býnum. Windsor-háhúsið hýsti nógvum skrivstovum, men eingin var til arbeiðis, tá eldurin kyknaði, tí bygn- ingurin hevur verið til umvælingar í seinastuni. Myndugleikarnir halda, at eldurin stóðst av einum skammlopi. Amerikanska rúmd- arumsitingin, NASA, roknar við, at árið í ár verður tað heitasta í meiri enn hundrað ár VEÐURLAG Árni Joensen fartekst@mail.dk 1998 var tað heitasta árið á Jørðini í meiri enn hundrað ár, og 2002 og 2003 vóru næstan líka heit. Í fjør var meðalhitin á Jørðini 14 stig, og tað var hálvtannað stig oman fyri meðalhitan miðskeiðis í farnu øld, og 2004 var tískil tað fjórði- heitasta árið síðani endan á 19. øld, sigur NASA. Men árið í ár verður tað heitasta, siga amerikonsku serfrøðingarnir. Orsøkin er økt dálking frá eitt nú bil- um og stórídnaði, sam- stundis kyrrahavsfyribrigd- ið El Nino verður veikt í ár. James Hansen hjá NASA sigur við Reuter, at ein onn- ur orsøk til tann veksandi hitan er, at Jørðin tekur meiri orku frá sólini til sín nú enn fyrr, og tí verður ein minni partur av sólarorkuni sendur út aftur í rúmdina. Tað saman við einum veik- um El Nino ger, at 2005 verður heitari enn tey bæði seinastu árini og kanska eisini heitari enn metárið 1998, sigur James Hansen. Almenna norska olju- felagið hevði eitt sera gott ár í fjør. Tað var ikki minst tí góða oljuprísinum fyri at takka, at Statoil hevði meiri enn 70 milliardir norskar krónur í avlopi í fjør fyri skatt. Til sammetingar kann nevnast, at avlopið í 2003 var 44 milliardir norskar krónur fyri skatt. Rakstrarinntøkurnar í fjør vóru 306 milliardir norskar krónur. UTTAN ÚR HEIMI Háhús oyðilagt av eldi Árið í ár verður tað heitasta Statoil metgott úrslit 15 av teimum 32 hæddunum í háhúsi- num eru oyðilagdar av eldinum Mynd: Reuters