fríggjadagur 25. februar 2005síða 7

Tá ið kommunurnar fáa eldraøkið at um- sita, kunnu tær vænta sær stórar rokningar frá Landssjúkrahús- inum, hvørja ferð ein sjúklingur verður noyddur at liggja óneyðuga leingi á sjúkrahúsinum ELDRAØKIÐ Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Verður eldraøkið lagt undir kommunurnar, skulu tær kommunur, sum ikki røkja sínar skyldur á økinum, vænta sær stórar rokningar frá Landssjúkrahúsinum. Tað er ein støðugur trupulleiki, at fólk noyðast at verða innløgd á Lands- sjúkrahúsinum tí at tey kunnu ikki útskrivast av tí at ongin er at taka sær av teimum. Men hesa tænastuna ætl- ar Landssjúkrahúsið sær ikki at veita ókeypis í fram- tíðini, sigur Jóan Petur Da- vidsen, leiðandi yvirlækni á skurðdeildini á Lands- sjúkrahúsinum. Hann sigur, at á skurð- deildunum á Landssjúkra- húsinum er nakrar av sengrunum altíð upptiknar av røktarsjúklingum, sum eru liðugt viðgjørdur, men sum ikki kunnu útskrivast, tí at ongin er at taka sær av teimum. – Talan er sostatt er ein rættiliga stórur partur av sengrunum upptiknar av fólki, sum als ikki hoyra heima á Landssjúkrahúsin- um, men sum antin eiga at sleppa á stovn, ella eiga at koma undir heimarøktina. Í summum førum er talan um røktarsjúklingar, sum hava ligið á Landssjúkra- húsinum í fleiri mánaðir, men sum ikki kunnu út- skrivast, tí ongin er at taka sær av teimum, hvørki stovnur ella heimarøkt Støðan er akkurát tann sama á medisinsku deild. Jóan Petur Davidsen sig- ur, at sostatt eru tað fleiri sengur, sum vit ikki fáa brúkt til tað, sum tær eru ætlaðar til, nevniliga til sjúklingar, sum hava brúk fyri viðgerð. Jóan Petur Davidsen sig- ur, at avleiðingin av hesum her, at í summum førum noyðast sjúklingar, sum hava brúk fyri viðgerð, at bíða óneyðuga leingi eftir at sleppa framat at fáa við- gerð. – Hinvegin fáa vit illa út- skriva sjúklingar, sum búgva heima, uttan at hava trygd fyri, at heimarøktin er til reiðar at taka sær av teimum. – Hetta eru skattaborgar- ar, sum hava goldið skatt alt lívið, men nú tey veruliga hava brúk fyri at fáa nakað afturfyri, verða tey slept upp á fjall. Landssjúkrahúsið situr við Svartaperi Jóan Petur Davidsen sigur, at hetta er ein trupulleiki, sum Landssjúkrahúsið hugsar ógvuliga nógv um, men ikki fær gjørt so nógv um. – Hetta órógvar arbeiðs- gongdina á Landssjúkra- húsinum rættiliga illa, tí tað leggur hald á so nógv av okkara arbeiðsorku. – Men støðan í dag er tann, at Landssjúkrahúsið situr við Svartaperi og ikki fær røkt sína skyldu til fulnar, tí at politikarar og heimarøkt svíkja sínar skyldur so grovliga, sum teir gera á eldraøkinum. Jóan Petur Davidsen sig- ur, at samstundis verður tað væntað og beinleiðis kravt av Landssjúkrahúsinum, at tað fæst sum mest burturúr teirri játtan, sum Lands- sjúkrahúsið fær. – Men so leingi ein fittur partur av sengrunum eru upptiknar av røktarsjúk- lingum, fáa vit ikki røkt okkara arbeiðið so væl, sum tað verður væntað og kravt av okkum. – Hetta eru skattaborg- arans pening og vit hava ábyrgd fyri, at vit fáa sum mest fyri hann. Og leiðandi yvirlæknin vísur samstundis á, at ein sjúkrahússong er dýr. – Tað er ein rættiliga dýr loysn at hava røktarsjúk- lingar á Landsjúkrahúsin- um. Tað kostar fleiri ferðir tað, sum eitt pláss á einum røktarheimi kostar. Eitt pláss í eini sjúkrahús song kostar kanska 3.500 krónur um dagin. – Sostatt kundu nógv stovnspláss á røktarheim- um ella í heimarøktini fing- ist fyri tað upphæddina, sum tað kostar Lands- sjúkrahúsinum at hava røktarsjúklingar liggjandi – Tað, sum hendir, er at politikarar og heimarøktin turka trupulleikarnar upp í Landssjúkrahúsið. Men samfelagsbúskapar- liga er tað sera dýrt at lata sjúkrahúsini hanga uppá hesar útreiðslurnar, sum ellisheim, røktarheim og heimarøkt áttu at havt. Jóan Petur Davidsen minnir á leiðarin í heima- røktini á sinni fekk ávar- ingar, tí hann kláraði ikki at halda játtanina. – Tað er nógv fyri at hoyra heimarøktina at kalla breggja sær av, at hon klárar at halda játtanina. Einasta orsøk til at heima- røktin klárar at halda sína játtan, er, at hon rætt og slætt sýtur fyri at taka fleiri brúkarar uppí heimarøkt- ina. – Tá ið vit søkja Heima- røktina um at taka taka ábyrgdina av røktarsjúk- lingum á Landssjúkrahús- inum, kemur meiri enn so fyri, at heimarøktin bein- leiðis noktar at taka fleiri fólk í skipanina, tí peningur er ikki til taks. - – Undir slíkum umstøð- um er gamaní at halda játt- anina, tí tað, sum heima- røktin ger, er at turka trupulleikar, sum tey eiga, upp í Landssjúkrahúsið, sigur Jóan Petur Davidsen. – Eg haldi ikki at tað er rætt, at játtanin hjá Lands- sjúkrahúsinum skal rakast so hart, bara fyri at heima- røktin skal klára at halda sína játtan, leggur hann afturat. Kunnu vænta sær rokning Leiðandi yvirlæknin sigur, at sum støðan er nú, er eldraøkið eitt landsmál, men tosað hevur verið um at leggja eldraøkið út til kommunurnar. Í Danmark er eldraøkið kommunal ábyrgd. Og í Ålborg hevur sjúkrahúsið gjørt bart og hevur sent kommununi rokning fyri hvørja song, sum er upp- tikin av røktarsjúklingum, sum av røttum ikki átti at ligið á sjúkrahúsi, men sum sjúkrahúsið ikki fær út- skrivað, tí ongin er at taka sær av teimum. – Kunnu vit so vænta, at Landsjúkrahúsið fer at gera tað sama, tá ið eldraøkið í Føroyum verður kommu- nalt, soleiðis sum talan er um. – Ja, tað verður tað.Vit hava sæð fram til, at eldraøkið verður lagt undir kommunurnar, so at Lands- sjúkrahúsið kann senda kommununum rokningar- nar fyri teir røktarsjúkling- ar, sum liggja á lands- sjúkrahúsinum. Jóan Petur Davidsen sigur, at hvør sjúkrasong er so dýr, at ein rokning til kommunurnar fyri hesar útreiðslurnar, kundi kanska skunda undir kommunal- politikarar at byggja eldra- økið út, so at tað nøktar tørvin. Á heimarøktini er ongin viðmerking at fáa. Leiðar- in, Mary í Garði, er burtur- stødd og økisleiðarin í Havn, sum hevur nógv teir størstu trupulleikarnir, er ikki at hitta. Nr. 39 - 25. februar 2005 7 TRÚBOÐARI Tíðindaskriv Mánadagin fer Lív Poul- sen í Porkeri úr Føroyum til Senegal í vestur Afrika at virka sum trú- boðari við trúboðarafe- lagsskapinum New Trib- es Mission. Lív er dóttur Daniel og Sigrid Poulsen í Skemmuni í Porkeri. Eftir lokna skúlagongd í Vági fór hon á stu- dentaskúla í Hoydølum og tók prógv haðani í 1993. Eftir hetta fór hon á sjúkrasystraskúla í Havnini og tók próg haðani í 1998. Heilt frá ungum av hevur Lív havt ynski um á onkran hátt at verða við í andaligum arbeiði. Fyrst var hugsan henn- ara at verða við á ein- hvønn praktiskan hátt, og var hetta ein orsøk til, at hon fór at læra til sjúkrasystir. Eftir at hava tikið hesa útbúgving, fór hon í 1999 saman við einari vinkonu til Gambia í vestur Afrika við krist- num felgasskapi, sum eitur WEC international. Har arbeiddi hon á ein- um sjúkrahúsi í 14 mán- aðir. Hesa tíðina fekk hon staðfest, at kall hennara var at arbeiða sum trúboðari burtur av. Afturkomin úr Afrika fór Lív til North Cotes í Onglandi á bíbiuskúla hjá New Tribes Mission í tvey ár. Hetta var í 2001. Fyrra árið er bíbliuskúli, har frálæra verður givin í teimum grundleggjandi sann- leikunum í skriftini. Seinna árið er venjingar- skúli. Endamálið við venjingarskúlanum er at fyrireika næmingin bæði handaliga og andaliga at bera gleðiboðskapin til ein ættarbólk, sum ong- antíð hevur hoyrt hann fyrr. Tá Lív var liðug við skúlan hjá NTM, fór hon á málskúla í Albertville í Fraklandi. Har fekk hon frálæru í fronskum í úti við 1 ár. Neyðugt er at duga franskt, tí tað er handilsmálið í Senegal. Trúboðarafelagsskap- urin NTM, ið Lív fer at arbeiða við, var stovnað- ur fyri yvir 50 árðum síðan og er endamálið at boða evangeliið fyri ætt- arbólkum, íð ongantíð hava hoyrt tað fyrr, at umseta bíbliuna til móð- urmál teirra og seta sam- komur á stovn, ið kunnu klára seg sjálvar. Felagsskapurin er eitt amboð at hjálpa sam- komum at senda trúboð- arar út. Samkomur úr yvir 25 londum hava sent sent yvir 3000 trú- boðarar út við NTM. Teir virka í uml. 30 ymiskum londum. Av hesum eru uml. 25 úr Føroyum, og virka hesir í 7 ymiskum londum. Í samband við, at Lív fer av stað fyrst í kom- andi viku, verður skipað fyri fráferðarsamkomu í Betania í Porkeri leygar- kvøldið 26. februar kl. 20. Skráin hetta kvøldið verður fjølbroytt. Leið- arin fyri NTM í Føroy- um, Símun í Túni kemur at tala. Heilsanir verða bornar fram og kórið syngur. Eisini verður ein hugnaløta aftanná við drekkamunni, og eru øll hjartaliga vælkomin at verða við. Føroyskur trúboðari til Senegal Kommunurnar kunnu vænta stórar rokningar frá Landssjúkrahúsinum – Vit bíða bara eftir, at eldraøkið verður lagt undir kommun- urnar, so at Landsjúkrahúsið kann senda kommununum rokning uppá 3.500 krónur um dagin fyri hvønn røktar- sjúkling, sum verður noyddur at liggja á Landssjúkrahúsin- um, tí at ongin er at taka sær av teimum, sigur Jóan Petur Davidsen, leiðandi yvirlækni