leygardagur 26. februar 2005síða 17

George W. Bush og Vladimir Putin eru á einum máli um, at Iran og Norðurkorea eiga ikki at hava kjarnorkuvápn TOPPFUNDUR Árni Joensen fartekst@mail.dk Tað vóru kortini ikki kjarn- orkuvápn, sum stóðu ovast á dagsskránni, tá forsetar- nir Bush og Putin hittust í slovakiska høvuðsstaðnum Bratislava. Amerikanskir embætismenn høvdu undan fundinum gjørt greitt, at Bush fór at fýlast á tey demokratisku viðurskiftini í Russlandi. Hetta kom eis- ini fram á tíðindafundinum, sum teir báðir høvdu aft- aná, men har legði Putin dent á, at eftir hansara tykki er Russland eitt demokrat- iskt land. Hann minti sam- stundis tíðindafólkini á, at tann demokratiska til- gongdin í Russlandi er ikki so gomul sum í nógvum øðrum londum. Á toppfundinum samdust teir báðir forsetarnir um at menna samstarvið ímóti kjarnorkuútbreiðslu. Sam- bært tíðindastovuni AP vóru teir samdir um, at Iran og Norðurkorea eiga ikki at hava kjarnorkuvápn. Tað er ikki greitt, hvat hendan semjan ber í sær, tí higartil hevur Russland hjálpt iran- um at byggja ein kjarn- orkureaktor, sum ætlandi verður tikin í nýtslu um stutta tíð. Bush og Putin vóru eisini á einum máli um, at tað er neyðugt at forða fyri, at yvirgangsmenn fáa fatur á vandamiklum vápnum so sum rakettum. Í tí sam- bandi skrivaðu uttanríkis- ráðharrarnir Condoleezza Rice og Sergeij Ivanov undir ein sáttmála, sum sigur, at USA og Russland skulu forða fyri, at yvir- gangsmenn fáa slík vápn. Londini skulu eisini forða fyri, at menningarlond fá fatur á brennievni, sum kann brúkast til kjarnorku- reaktorar, skrivar AP. Nr. 40 - 26. februar 2005 17 Tað var ein samansvørjing Í einari bók, sum Jó- hannes Páll pávi júst hevur givið út, skrivar hann, at turkiski álops- maðurin Ali Agca var ikki einsamallur, tá hann royndi at myrða seg fyri 24 árum síðani. Ali Agca skeyt og særdi pávan á Pæturs- torginum í Rom í 1981. Hann varð tikin alt fyri eitt og fekk seinni lív- langt fongsul. Men Jóhannes Páll pávi skrivar, at Ali Acga var ikki einsamallur um drápsroyndina. Í nýggju bókini skrivar pávin, at Ali Agca var kendur sum leigudrápsmaður, og tí ivast hann ikki í, at onkur hevði goldið hon- um pening fyri at myrða katólska kirkjuleiðaran. Í bókini greiðir pávin frá, hvussu hann hevði tað, tá hann bleiv fluttur á sjúkrahús beint aftan á drápsroyndina. Hetta er tann fimta bókin, sum Jóhannes Páll pávi hevur skrivað. Í fyrsta umfari kemur hon út í 330.000 eintøk- um á 14 málum. Færri kvinnur í nevndum Ein kanning í Danmark vísir, at í dag eru færri kvinnur í nevndunum hjá teimum donsku fyri- tøkunum enn fyri átta árum síðani. Í 1996 vóru 12 prosent av nevndar- limunum kvinnur, men í dag er parturin 10 pro- sent, og verða tær, ið eru har sum starvsfólka- umboð, drignar frá, er parturin bara átta pro- sent. Steen Hildebrandt, professari á Handilshá- skúlanum í Århus, sigur við Politiken, at tað er harmiligt, at kvinnurnar fækka í nevndunum, og hann ivast ikki í, at tað hevði gagnað fyritøk- unum at havt fleiri kvinnur í nevndunum. Hann heldur, at tey, sum leita eftir fólki til nevndir ella onnur leið- andi størv, hyggja seg ikki nóg væl um. Christian Flig, sum starvast á lærda háskúl- anum í Aalborg, sigur við Politiken, at tað er neyðugt at kanna, hvussu vinnulívsleiðarar hugsa, tá nýggir nevnd- arlimir skulu veljast. Sjálvur heldur hann, at leiðararnir ofta hava lyndi til at velja fólk, sum líkjast teimum sjálvum í hugsunarhátti. Skyldmaður gjørdi kvetti William H. T. Bush, sum er pápabeiggi ameri- kanska forsetan, gjørdi kvetti, tá hann herfyri seldi partabrøv, sum hann átti í fyritøkuni ESSI í býnum St. Louis, skrivar tíðindastovan AP. Sjálvur situr hann í nevndini hjá felagnum. Herfyri kunngjørdi ESSI, at tað hevði ging- ið sera væl hjá felagnum ta seinastu tíðina. Frá november til januar var avlopið um 120 milli- ónir krónur, ogn tað var góð 30 prosent meiri enn mánaðarnar framm- anundan. Orsøkin var, at fyritøkan hevur fingið góðar sáttmálar við amerikonsku herleiðsl- una í Irak. Tann 31. januar seldi William H. T. Bush síni partabrøv í ESSI við næstan trimum millión- um krónum í vinningi, men sjálvur sigur hann við AP, at hann hevur ikki gjørt sína ávirkan galdandi í Hvítu Húsun- um fyri egnan vinning. Økir flotan Norska reiðaríið Berge- sen hevur keypt fýra skip fyri tilsamans 1,3 milliard norskar krónur. Bergesen hevur keypt tvey gassflutningsskip frá einum reiðaríi í Bret- landi fyri 650 milliónir norskar krónur. Skipini, sum eru bygd í 1992 og 2003, verða skrásett í norsku altjóða skipa- skrásetingini NIS. Sam- stundis hevur felagið keypt tvey farmaskip frá einum øðrum norskum reiðaríi. Prísurin fyri bæði skipini er um 650 milliónir norskar krónur, og tey næstu sjey árini skulu tey sigla við farmi til og úr Kina. Bergesen hevur nú umleið 60 skip, sum sigla við gassi. Felagið átti eisini fleiri olju- tangaskip, men tey verða nú rikin av einum felagi í Singapore. UTTAN ÚR HEIMI Politiska andstøðan í Hvítarusslandi væntar, at Aleksandr Lukasjenko, forseti og einaræðisharri, kann fella næsta ár EINARÆÐI Árni Joensen fartekst@mail.dk Hevur politiska andstøðan í Hvítarusslandi rætt, stend- ur einaræðið hjá Aleksandr Lukasjenko, forseta fyri falli. Umboð fyri andstøðuna siga við Aftenposten, at kollveltingin í granna- landinum Ukraina hevur havt stóra ávirkan á fólk í Hvítarusslandi. Kortini ber ikki til at sammeta tey bæði londini, tí samanborið við Ukraina er stýrislagið í Hvítarusslandi fullkomið einaræði, sigur talskvinnan. Millum annað eru eingir frælsir fjølmiðlar í Hvíta- russlandi, og at kalla allir felagsskapir hava fingið forboð fyri at virka, sigur hon. Ein annar munur er, at í Hvítarusslandi hevur for- setin ongan veruligan av- bjóðara, soleiðis sum Vik- tor Jukasjenko var í Ukraina. Men andstøðan arbeiðir í løtuni við at finna tað rætta valevnið, sum skal bjóða Lukasjenko av á for- setavalinum næsta ár, og sambært talskvinnuni hev- ur andstøðan góðar møgu- leikar at vinna valið. Eins og í Ukraina hevur Russland ein avgerandi leiklut, tá tað snýr seg um tey politisku viðurskiftini í Hvítarusslandi. Tí vónar tann hvítarussiska andstøð- an, at Vladimir Putin, for- seti, fer at góðtaka ein ósigur har, eins og hann gjørdi í Ukraina, sigur talskvinnan. Síðsti einaræðisharrin stendur fyri falli Samdir um at forða kjarnorkuyvirgangi George W. Bush og Vladimir Putin á tíðindafundi í Bratislava Mynd: Reuters Lesið - so eru tit við