týsdagur 1. mars 2005síða 16

16 Nr. 41 - 1. mars 2005 Fríggjakvøldið vóru 480 fólk á Hotel Föroyum dómarar í fyrstu kappingini nakrantíð um, hvat er besta skerpikjøt í Føroyum - fyri ikki at siga allari verðini. Tá fólkið hevði sagt sítt, stóð Páll Dalsgarð úr Skálavík sum vinnari við undirtøku frá fjórðuhvørjari at- kvøðu SKERPIKJØT Hilmar Jan Hansen Tað var ikki sørt stuttligt at síggja hesi 480 fólkini, sum fríggjakvøldið høvdu leitað sær á Hotel Föroyar at smakka skerpikjøt - enntá úr sjey ymsum høgum spjaddir um alt landið. Fyrsta punktið á skránni hetta frálíka væleydnaða kvøldið var, at fólk fingu ein borðisk settan fyri seg, har sjey bitar av skerpikjøti lógu á. Og so var bara at lukta, prika, smakka, býta, tyggja og annars royna at taka dagar ímillum, hvat nú mundi vera tað besta. - Eg ætli mær at stemma upp á kjøtið hjá Júst, segði síðumaðurin, ið ikki duldi fyri, at hann heldur enn fegin vildi hava bóndan úr Havn at eiga heimsins besta skerpikjøt. Tað gekk tó bara ein lítil løta, so var ruðuleikin fullkomin, tí hann kundi ikki siga við vissu, hvør bitin var tann besti. Og so hvørt sum hann royndi ein fyri og annan eftir av teim- um sjey bitunum, gjørdist hann meira ørkymlaður. - Hetta má vera tað hjá Júst, ha? Nei, hetta! Ella kanska tað kundi verið hetta, segði síðumaðurin, ið skjótt mátti ásanna, at tað ikki var so lætt at finna útav, hvat var hvat á borðiskinum. Hinumegin borðið tóktist uppgávan meira ella minni vónleys, hóast metodan hjá útlagna sumbinginum var at útiloka tað, sum ikki var so gott. - Nummar eitt og tvey smakka av ongum, men nummar sjey er gott. Eisini nummar fimm er gott, segði hann, samstundis sum hann onkra løtuna eisini hevði fingið gott eyga á onkran av hinum bit- unum, ið bóðu seg eta. Umframt hesar báðar sótu 478 onnur upp á sama máta og royndu at meta um tað nógva og góða skerpi- kjøtið úr øllum landinum, sum var sett fyri tey. Og sum skiltist, vóru tað fá, ið veruliga kláraðu at finna útav, hvør átti hvat. Sjálvt tá tú spurdi onkran bónda aftaná, vistu heldur ikki teir, hvat nummar teirra egna kjøt hevði havt, tí uppgávan veruliga var torfør. Skerpistjørna Fríggjakvøldið var sam- stundis stóra finalukvøldið í »Stjerne for en aften«, so stórskíggi syrgdi fyri, at øll eisini fingu fylgt við, tá endaliga úrslitið har skuldi almannakunngerast. Ikki er ov nógv sagt, at fjøldin tóktist eitt sindur skelkað, tá tað gjørdist greitt, at okkara Guðrun Sólja ikki kom upp í part millum trý tey bestu, hóast fólk niðri í móttøkuni høvdu hoyrt hana sungið sum ein dreymur. Vónsvikið slapp kortini ikki at yvirskugga alt skerpikjøtið, ið framvegis var miðdepilin hetta kvøld- ið, og fólkalívsfrøðingurin Jóan Pauli Joensen helt eisini, at tað var ikki minst spennandi, hvør bóndi skuldi gerast »Stjerne for en aften« á Hotel Föroyum. Hann greiddi væl frá kjøti og skerpikjøti, nú sjey bóndur úr øllum heraðs- hornum í landinum høvdu latið lomb í 30-35 punds vekt til hesa forkunnugu kapping, ið er tann fyrsta av sínum slagi - men neyvan tann seinasta. - Enn er tað so, at tað frægasta, sum tú kanst seta á borðið, er eitt gott turt kjógv. Tað er eitt sindur undarligt at hugsa sær, at orsøkin til at vit hava skerpikjøt, er tann, at for- fedrar okkara høvdu ikki nóg mikið av salti og kendu ikki kunstin at roykja mat- in, sum er vanligt aðra- staðni, greiddi Jóan Pauli frá. Eisini nevndi hann møguleikan at útflutt før- oyskt skerpikjøt sum delikatessu, eitt nú skorið í passaliga tunnar bitar og selt í smáum. - Tað er bert at fáa ein marknað og duga at selja kjøtið sum nakað avbera fínt, sum saman við onkr- um hóskandi ávøkstri kundi ligið tunt, næstan esoteriskt, á borðiskinum eins og tann føroyski polla- mjørkin, ið einum ráka av stormi og regni. Til undirhalds Umframt Jóan Paula var ein annar røðar hetta kvøld- ið, og hann smæddist sanni- liga ikki burtur ímillum. Tað var Júst Rubeksen, bóndi í Havn, sum sjálvur var við í kappingini. Hann var sera skemting- arsamur og sýndi í løtum slíkan røðuklassa, at hann stundum fleyg enntá langt upp um tann annars óal- menna føroyameistaran í røðum, eysturoyarting- mannin Tórbjørn Jacobsen. - Eg havi í 35 ár ferðast nógv kring alt landið. Tá eg var boðin við til hesa kappingina og fekk at vita, at tað var kjøt, tað snúði seg um, var eg ongantíð í iva, at so var Rubeksen nummar eitt. Fyri skomm skyld havi eg lært at nikka og vera høviskur, men heimaftur- komin noyðist eg altíð at smakka upp á kjøtið hjá mær sjálvum, segði ósmædni bóndin úr høv- uðsstaðnum, ið á framúr undirhaldandi hátt hevði hug at gera gjøldur burtur úr bæði sær sjálvum og - ikki minst - onkrum av kappingarneytunum. - Nú ein dagin, eg var í Mykinesi, fekk eg kjøt frá bóndanum. Tá hugsaði eg við mær sjálvum, at »Guð forbarmi seg«. Tað nærm- asta tí, eg átti heima, var ein gomul og yvirkoyrd ær. Eisini annað var til und- irhalds, og mong hvukku við, tá Magnus Magnussen og Robert McBirnie komu stunandi inn eftir gólvinum Skerpistjørna í eitt kvøld - Seyðurin hjá mær gongur í nokk so góðum lendi, og kanska ger tað eisini sítt, at alt verður flett í haganum, har hjallurin eisini er. Har er lítið av flugu, so tað átti at verið betri, enn um hjallurin stóð millum onnur hús, segði bóndin, sum nú hevur Føroya besta skerpikjøt