mikudagur 23. august 2000síða 4

RÚNAR REISTRUP Síðan desembur mánað í fjør hevur Føroya Lands- stýrið verið umboðað í ein- um norðurlendskum sam- starvsbólki, ið hevur arbeitt við einari sokallaðari »felags norðurlendskari ætl- an fyri burðardyggari menning«. Fyrsta útkast til ætlanina er júst greitt úr hondum, og verður nú sent ymsum felagsskapum í norðurlond- um til ummælis. Millum føroysku felagsskapirnar, ið fáa ætlanina til ummælis, eru Kommunufelagið, Reiðarafelagið og Bónda- felagið umframt onnur. Felags norðurlendska ætl- anin um burðardygga menning er ein langtíðar- ætlan fyri, hvussu noður- londini í framtíðini skulu troyta síni tilfeingi, verja umhvørvið og sum heild seta eina felags kós fram- eftir. Avtala felags hugburð Arbeiðið við at gera ætlan- ina krevur sostatt, at norð- urlondini semjast soleiðis nøkunlunda um hvønn hug- burð tey skulu hava til ym- isk stórmál sum til dømis nýtslu av ríka fiskatilfeingi- num, matvørudygd og orku- framleiðslu. Eitt annað av yvirornaðu viðurskiftunum, ið norður- londini skulu semjast um í hesum sambandi, er spurn- ingurin nýtslu av tilfeingi- num av súgdjórum í havi- num kring okkum. Og her liggur ein av ósemjunum, ið forðar ar- beiðinum við ætlanini um burðardyga menning í norð- urlondum. Svøríki tekur nevniliga fyrivarni fyri tí, ið stendur í útkastinum til felags hugburð í norður- londum um veiðu og verju av havsins súgdjórum. Hendan partin av avtaluni hava føroyingar orðað í samstarvi við Ísland, og tí harmar tað ikki sørt lands- stýrið, at sviar í seinastu løtu valdu at lýsa sítt fyri- varni fyri tí, ið stendur í hesum partinum av útkasti- num til ætlanina. Havsúgdjór eiga at gagnnýtast Norðurlondini hava hvør í sínum lagi skrivað samráð- ingaruppkøst til ymsu part- arnar av heildarætlanini, ið tey kenna best. Føroyar og Ísland fingu litið upp í hendi at skriva samráðingarupp- kast til heildarætlan um havtilfeingi. Harí lá eisini at gera samráðingaruppskot um tilfeingið av havsúg- djórum, og tað var hesin Í gott hálvt ár hava norðurlondini arbeitt við at orða eina ætlan um, hvussu londini skilabest kunnu menna seg í framtíðini. Men nú fyrsta útkast til ætlanina er liðugt, hevur Svøríki tikið fyrivarni fyri einum parti av ætlanini. Hetta er parturin um vernd og nýtslu av havsúgdjórum, og hann hava føroyingar skrivað Norðurlond ósamd um hvalaveiðu- spurningin partur, ið sviar kendu seg noyddar at taka fyrivarni fyri. Í útkastinum hjá føroy- ingum og íslendingum til langtíðarmál fyri burðar- dyggari menning innan veiðu av havsúgdjórum stendur sum høvuðsmál, at innan tey komandi 20 árini skal norðurlendski politikk- urin viðvíkjandi havsúg- djóraveiðu mennast sam- svarandi tí hugburði, at hav- súgdjór eiga at gagnnýtast við tí fyriliti, at hetta ikki skal ávirka stovnin meira enn ráðiligt er. Í útkastinum stendur víð- ari, at norðurlond í framtíð- ini skulu samstarva í altjóða høpi við tí fyri eygað at tryggja varðveistlu og burð- ardyggari nýtslu av havsúg- djóratilfeinginum. Landsstýrið harmast Í tíðindaskrivi frá Uttan- landsdeildini hjá Føroya Landsstýri verður harmast um, at Svøríki hevur tikið fyrivarni fyri tí, sum Ísland og Føroyar hava lagt upp til í útkastinum til avtaluna. Hetta málið verður nú neyðugt at loysa á politisk- um stigi, áðrenn tað kann gerast partur av felags norð- urlendsku heildarætlanini fyri burðardyggari menn- ing. RÚNAR REISTRUP Um vikuskiftið fara tríggir tónleikarar at ferðast til trý ymisk støð í landinum at skipa fyri sokallaðum »Lis- tening Room«. Teir tríggir eru Teitur Lassen og danirnir Henrik Strube og Michael Friis, og tey trý støðini eru »Virkið« á Sandi, Norðurlandahúsið í Havn og »Atlantis« í Klaksvík. Hetta »Listening Room« ið tónleikararnir ætla at skapa er ein meira óformell- ur háttur at framføra løg enn vanligar konsertir. Hendan konsertin stílar ímóti tøttum sambandi millum áhoyrar- arnar og tónleikararnar. Tónleikararnir sita ikki bert og spæla, men úttrykkja seg á fleiri hættir. Tiltakið »Aldarinnar gongutúrur«, sum Teitur Lassen og Edvard Nyholm Debes skipaðu fyri í Meið- arínum herfyri, var ført í nøkunlunda sama stílið sum »Listening Room« hjá teim- um trimum Lassen, Strube og Friis. Norðurlandahúsið kring landið Fyriskiparin av konsertini er Norðurlandahúsið. At konsertin ikki bara verður í Havn, men eisini á Sandi og í Klaksvík er liður í átaki- num hjá Norðurlandahúsi- num at koma út um sjálvt húsið. Í hesum sambandi keypti Norðurlandahúsið ein lítlan buss fyrr í ár. Bussurin er útgjørdur sum konsertbuss- ur, har pláss er fyri nógvari útgerð av alskyns slag um- framt tónleikarum og tek- nikkarum. Tá farið verður til Sands at spæla fyrstu konsertina, er tað fyrstu ferð at bussurin rættiliga verður royndur til tað endamálið, hann er ætl- aður til. Fyrsta »Listening Room« við Teituri Lassen, Henrik Strube og Michael Friis verður í »Virkinum« á Sandi komandi hóskvøld klokkan 21.00. Fríggjakvøldið klokkan 19.30 er konsert í Norður- landahúsinum, og leygar- kvøldið klokkan 21.00 verður triðja og seinasta konsertin á ferðini í Atlantis í Klaksvík. Ætlanin er at geva áhoyrarunum eina nærverandi uppliving, tá Teitur Lassen og tveir royndir danskir tónleikarar fara at fylla eitt »Listening Room« við tónum og samrøðu Lurtararnir og teir Tann endaliga útgávan av hesi heildarætlan skal ætl- andi leggjast fyri Norður- landaráðið at samtykkja á ársfundinum, sum verður í novembur í ár. Ætlanin skal so koma í gildi við ársbyrj- an komandi ár. 6 7 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 160 - 23. august 2000 Nr. 160 - 23. august 2000 EDVARD JOENSEN Toftir: Viðurskiftini á ferjuleguni á Toftum eru langt frá tí, krevjast kann av einum staði, har nógv fólk ferðast dagliga. Nógv tung ferðsla til og frá Fiska- marknaðinum, og nógv órudd á bryggjuni, sum ferðafólkini ganga og dreiva uppií. Klokkkan er tíggju mi- nuttir í fimm seinnapartin ein vanliga hósdag á Tofta- kei. Tað liggur ein trolbátur og bøtir trol við skráan við ferjuleguna á Toftum. Teir hava drigið trolið niðan eftir skráanum og lagt tað inn eftir bryggjuni. Tað er júst, sum tað van- liga verður gjørt, bara við tí undantaki, at um lítla løtu kemur strandfaraskipið Ternan I at seta fólk av júst her. Og so skulu øll tey fólk- ini ganga niðan gjøgnum hetta økið fyri at sleppa í bussarnar, sum standa langt uppi móti vegnum, tí teir ikki sleppa heilt oman. Ternan I kemur undan grótkastinum og ger eitt floyt, so teir, sum bøta, vita av, at nú skulu teir flyta. Teir skunda sær at loysa bátin og leggja hann framman fyri Fiskamarknaðinum. Ternan I leggur at, og lúk- an fer niður. Fólk skunda sær í land, men noyðast at »krússa« millum trolnet, grunnlínur, bobbensar og harraleysar handskar, sum liggja á økinum framman fyri ferjuleguni. Ein stórur lastbilur við viðfestivogni fer frá Fiska- marknaðinum. Hann er á veg til Havnar, haðani inni- haldið, sum er ísfiskur, skal avskipast til Englands. Ein truckur koyrir aftur og fram við plattum og køssum. Øll- um hesum skulu ferðafólk- ini frá Ternuni I ansa eftir, meðan tey ganga niðan til bussin. Bussførararnir eru ikki tryggir, sum støðan er. Teir vilja fegnir vita, hvør hevur ábyrgdina, um eitthvørt óhapp hendir. Eru tað teir, sum sleppa fólki úr buss- inum. Er tað skiparin á Ternuni I. Strandferðslan ella Nes Kommuna, sum eigur økið, ferjulegan er á? Av Arbeiðseftirlitinum verður sagt, at tey eru ikki Ferjulegan má ruddast Tað er ikki heilt vandaleyst at ferðast við Ternuni I um ferjuleguna á Toft- um. Tung ferðsla og nógv órudd er á økinum, har ferðafólkini ganga Fólk halda tað ikki vera nóg trygt at ferðast um ferjuleguna á Toftum Mynd: Edvard Joensen heilt greið yvir, hvar slík ábyrgd skal leggjast, og vilja tí ikki siga nakað ná- greiniligt um málið. Men ferðafólkaleiðarin á Strandfaraskipum Landsins er ikki í iva. »Eigarin av lendinum hevur fulla ábyrgd.« Tað vil siga, at so er tað Nes Kommuna, sum skal syrgja fyri, at tað er trygt hjá ferðafólki at ferðast eftir økinum, har ferjulegan ligg- ur. Kommunuskrivarin hjá Nes Kommunu, Alfred Ol- sen, sigur, at tey er greið yvir støðuna og royna at hjálpa upp á hana. Tey skilja væl báðar part- ar, sigur hann. Trolbátarnir brúka økið, tí tað er so lætt at draga trolið upp eftir skráanum. Og ferðafókini hava ampa av óruddinum. Nes Kommuna arbeiðir við at loysa málið soleiðis, at trolbøtingin verður flutt inn í Oyrar, har gamla turki- húsið var. Har skal byggjast høll, so teir fáa verið undir taki, tá arbeitt verður, sigur Alfred Olsen. Men alt er ein spurningur um prioritering. Eisini ein slík høll. Og enn er hon so ikki komin, sigur Alfred Ol- sen, kommunuskrivari hjá Nes Kommunu. EDVARD JOENSEN Øravík: Tað koma so fá ferðafólk til Gistingarhúsið við Á í Øravík mitt um Gistingarhúsini fáa ov lítlan part av ferðavinnuni Tað fellur alt ov lítil partur av ferðaferðavinnuni til gistingarhúsini í Suðuroy, sigur leiðarin á Gistingar- húsinum við Á í Øravík tá Smyril legð at á Drelnesi og vórðu so verðandi í fleiri dagar í oynni. Tá bar eisini til at skipa fyri ymsum tiltøkum sum eitt nú útferðum, tí tá vistu tey, at her var nóg mikið av fólki at fara við. So varð tann rutan av- høvdað av politiska mynd- ugleikanum, og við henni hvarv ein heilt stór inntøku- kelda hjá Gistingarhúsin- um. Í dag er tað nógv meira tilvildarligt, hvør kemur framvið, sigur Uni Mort- ensen. At so Smyril liggur á Drelnesi og bjóðar ferða- fólki koyggju, er beinleiðis ójøvn kapping við almenn- um pengum, sigur Uni Mortensen, sum ikki dylur sína misnøgd við støðuna. Hóast søla av gistingum er høvuðsvinnuvegurin hjá Gistingarhúsinum við Á í Øravík, sigur Uni Morten- sen tó, at tey hava onkrar aðrar spennandi ætlanir í hettuni, nú veturin aftur nærkast. Húsið er bygt út við eini hampiliga stórari veitslu- høll, og har verða eitt nú brúdleyp hildin, sum sjálv- andi geva eitt íkast til rakst- urin. Men hølið kann saktans brúkast til annað enn brúd- leyp og ráðstevnur. Tað ber væl til at skipa fyri almenn- um tiltøkum við mati og dansi til dømis. Soleiðis fyri tey, sum eru vorðin eitt sindur ov tilkomin til at fara í diskotek í TB húsinum. - Tann møguleikin er av- gjørt til staðar, sigur Uni Mortensen, sum metir, at suðringar eins og onnur fólk ivaleyst høvdu farið út eitt kvøld soleiðis av og á at hugna sær. Uni Mortensen sigur, at avtalan um oljuhavnina á Drelnesi er avgjørt at frøast um. Hann væntar heilt vist, at tað fer at dryppa eitt sindur á gistingarhúsini í oynni eisini, tá virksemið har kemur í gongd. Men sum er, er støðan tann margháttliga, at skuldi Gistingarhúsið verið stongt eina tíð, skuldi tað avgjørt verið ta tíðina, vanliga verð- ur nevnd háárstíð. Frá hálv- um juli og einar tríggjar vik- ur fram. Tá er stutt og greitt alt ov lítið at gera á Gistingar- húsinum við Á í Øravík. summarið, at hotellið kundi næstan tað sama verið stongt, sigur Uni Morten- sen, dagligur leiðari. Tað gekk væl fyrru helvt av árinum, men tá komið var út í hálvan juli, var tað líkasum, at alt steðgaði upp, sigur hann. Og tað gjørdi tað í grund- ini eisini. Soleiðis at skilja, at tá fór vinnulívið í summ- arfrí, og so hildu gisting- arnar uppat. Uni Mortensen sigur, at Gistingarhúsið livir av vinnukundum, sum koma til Suðuroyar í arbeiðsørind- um. Tað eru fyri tað mesta føroyingar, sum gista á hotellinum. Men eisini onk- ur danskur ferðaseljari kem- ur framvið, letur hann at. Men fremmand ferðafólk síggjast sjálvdan. Og tað harmar Una Mortensen, at soleiðis er. Um grundina sigur hann, at tað er líkt til, at ferðafólk fara ikki ov langt frá Havn- ini og miðstaðarøkinum sum heild. Hann heldur rætt og slætt, at tað er av ov lítl- ari markanðarføring, at so- leiðis er. Bæði vinnan sjálv í Suðuroynni og ferðavinn- an sum so, Kunningarstov- an og Ferðaráðið, eru iva- leyst ov vánalig til at marknaðarføra teir møgu- leikar, sum eru í oynni. Og ikki hevur tað al- menna hjálp til, sigur Uni Mortensen. Hann vísir á, at meðan Smyril sigldi til Aberdeen, vitjaði heilt væl av fremmandafólki Gisting- arhúsið. Tey komu í land,