leygardagur 5. mars 2005síða 17

Nr. 45 - 5. mars 2005 17 Deyðarevsing aftur í gildi Nógv bendir á, at 15 menn, sum sita í palestinskum fongslum, kunnu vænta at verða avrættaðir í næstum. Teir 15 menninir eru dømdir til deyða, men tey seinastu trý árini er eingin deyðadómur fullførdur í teimum palestinsku sjálvsstýrisøkjunum. Men nú sigur talsmaðurin hjá palestinska dómsvald- inum, at myndugleikarnir umhugsa at fullføra teir deyðadómarnar, sum eru sagdir. Saeb al-Qidwa sigur við tíðindastovuna AP, at ein serfrøðingur er settur at kanna deyðadómarnar, og at ætlanin er at fullføra dóm- arnar ímóti teimum 15 deyðadømdu monnunum seinni í hesum mánaðinum. Síðani tað palestinska sjálvsstýrið bleiv skipað í 1994, eru 70 fólk dømd til deyða, men bara níggju dómar eru fullførdir. Tann seinasti var í august í 2002, tá tann 21 ára gamli Bashir Atari bleiv avrættaður fyri at hava skorið tvær kvinnur á háls. Schrøder vil hava hjálp Altjóða Gjaldoyragrunnurin kunngjørdi í vikuni, at framgongdin í týska búskapinum verður neyvan størri enn 0,8 prosent í ár. Tað er eitt heilt prosentstig minni enn upprunaliga hildið, og tað hevur fingið Gerhard Schrøder, kanslara at biðja andstøðuna um hjálp til at fáa meiri ferð á, skrivar DPA. At kanslarin nú hevur hug at samstarva við andstøð- una kemst helst av, at hann fyri nøkrum døgum síðani fekk eitt bræv frá andstøðuni, har skotið verður upp at lækka partafelagsskattin og at gera ymsar skipanir á ar- beiðsmarknaðinum liðiligari. Formaðurin í stjórnar- flokkinum SPD, Franz Múntefehring, vísti alt fyri eitt uppskotunum aftur, men Schrøder hevur eftir øllum at døma hug at royna samstarv við andstøðuna. Týskir búskaparfrøðingar ávara kortini um, at sam- starv millum stjórnina og andstøðuna er eingin borgan fyri, at vend kemur í. Teir vísa á, at tað eru næstan 40 ár, síðani tílíkt samstarv veruliga bar nakra frukt. Bush fylgir ikki við Ein meiningakanning í USA vísir, at George W. Bush, forseti, fylgir eftir øllum at døma ikki við, hvat amerik- anararnir vilja hava hann at gera. Í seinastuni hevur forsetin lagt stóra orku í umfatandi broytingar í pensjónsskipanini hjá teimum eldru og teimum óarbeiðsføru, men í kanningini siga 63 prosent av teimum spurdu, at forsetin eigur heldur at leggja dent á at útvega fleiri arbeiðspláss og at bøta um heilsuverkið. Forsetin roynir at sannføra fólk um, at tey eiga at átaka sær størri ábyrgd av pensjónsuppsparingum, men 80 prosent av teimum spurdu siga, at tað almenna hevur ábyrgdina av, at tey eldru hava sømilig kor. Kanningin, sum blaðið New York Times og sjón- varpið CBS hava gjørt, avdúkar eisini, at amerikanarar hava ikki álit á, at ein republikanskur forseti leggur ser- liga stóran dent á vælferðina hjá fólki. Beinleiðis spurd siga næstan 50 prosent, at í so máta hava tey størri álit á demokratunum. Bara 31 prosent halda, at republik- anararnir leggja nóg stóran dent á vælferðina. Arbeiðsloysið minkar Tey seinastu hagtølini í Noregi vísa, at har er arbeiðs- loysið minkað eitt vet tann seinasta mánaðin. Seinasta mánaðarskiftið vóru 91.100 norðmenn arbeiðsleysir. Tað er eitt lítið vet minni enn ein mánað frammanundan og svarar til, at 3,8 prosent av arbeiðs- megini hava einki at gera. Hagstovan í Oslo sigur, at tann seinasta mánaðin er arbeiðsloysið minkað í ídnað- inum og byggivinnuni. Harafturímóti er arbeiðsloysið vaksið eitt vet á røktar- og umsorganarøkinum. Arbeiðsloysið í Noregi rakar serliga tey, sum eru ímillum 20 og 24 ár. Í tí aldursbólkinum eru 7,1 prosent arbeiðsleys. Tað minsta arbeiðsloysið er ímillum tey, sum eru ímillum 50 og 59, tí har eru tað bara 2,3 prosent, sum einki arbeiði hava. UTTAN ÚR HEIMI Kurdarnir í Irak krevja nú at fáa ein størri part av landinum, og tað forðar fyri, at Irak fær nýggja stjórn. IRAK Árni Joensen fartekstmail.dk Seinastu vikuna hava shia- muslimskir og kurdiskir leiðarar sitið við samráð- ingarborðið í býnum Ibril og tingast um at skipa eina samgongustjórn. Tann sjia- muslimska samgongan hevur 140 av teimum 275 limunum í tí nývalda tinginum í Bagdad, men fyri at skipa stjórn skal hon hava tveir triðingar av ting- inum aftan fyri seg. Tí roynir samgongan at fáa stuðul frá teimum 75 kurd- isku tinglimunum. Aftur fyri stuðul eru shia- muslimarnir gingnir við til, at kurdiski leiðarin, Jalal Talebani, verður irakskur forseti. Men kurdarnir hava eitt krav afturat. Teir krevja, at tað sjálvsstýrandi kurd- iska økið verður víðkað suðureftir, soleiðis at tað eisini umfatar oljubýin Kir- kuk, men tað vilja shiamus- limarnir ikki ganga við til. Kirkuk er yvirhøvur ein umstríddur býur. Uppruna- liga búðu kurdar har, men í einari roynd at gera býin "arabiskan", rak Saddam Hussein kurdarnar úr býn- um. Síðani kríggið eru nógvir kurdar komnir aftur til Kirkuk, og nú krevja kurdarnir, at býurin verður partur av tí kurdiska sjálvs- stýrisøkinum, skrivar AP. Eitt annað, sum darvar samstarvinum ímillum shiamuslimarnar og kurd- arnar er, at kurdarnir hava ikki fult álit á komandi shiamuslimska forsætisráð- harranum, Ibrahim al- Jaafari. Teir óttast fyri, at hann fer at virka fyri einum strongum islamistiskum stýri í Irak, og tí vilja nógv- ir kurdar heldur hava tann hóvliga Ayad Allawi at halda fram sum stjórnar- leiðari. Upprunaliga var ætlanin, at tað nývalda tingið skuldi koma saman í morgin, men fundurin er útsettur orsakað av ósemjuni ímillum shia- muslimarnar og kurdarnar. Sambært AP vænta eyg- leiðarar, at tað kann taka drúgva tíð at loysa óemj- una. Amerikanski ævintýr- arin Steve Fossett er tann fyrsti, sum hev- ur flogið einsamallur kring Jørðina uttan at taka brennievni FLOGFERÐ Árni Joensen fartekst@mail.dk Fyrrakvøldið lendi tað ser- bygda flogfarið hjá Steve Fossett á flogvøllinum í Salina í amerikanska statin- um Kansas. Tá hevði tað verið á flogi í 67 tímar og hevði flogið kring Jørðina. Ferðin byrjaði ikki ser- liga væl, tí vindurin var ímóti, men uppi yvir Norð- urafrika fekk hann meiri undanvind, enn hann hevði roknað við. Tann 60 ára gamli ævin- týrarin hevur sett fleiri met fyrr, og nú kemur hann í bøkurnar sum tann fyrsti, sum fleyg kring Jørðina utt- an at millumlenda og uttan at fylla meiri brennievni á flogfarið. Kurdarnir vilja hava størri part av Irak Einsamallur kring Jørðina uttan at millumlenda Sjampanjufløskan var sum vera man á lofti, tá Steve Fossett var komin út úr flogfarinum, har hann hevði sitið í 67 tímar út í eitt