týsdagur 8. mars 2005síða 5

Nr. 46 - 8. mars 2005 5 Dreymastarvið gjørdist ein marra Norðurlendska Ráð- harraráðið hevur sagt Birgir Kruse úr starv- inum sum stjóri á Nordisk Journalist- center. Nærlagdi og nýskapandi útvarps- maðurin gjørdist ov kreativur og óum- hugsin í sínum norð- urlendska stjóra- starvi, og tað kostaði dýrt, tá ið Ríkisgrann- skoðanin bankaði á dyrnar ein mána- morgun í september BAKGRUND Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Tá ið fólk frá donsku Ríkis- gannskoðanin mánamorg- unin 27. september 2004 komu á vitjan á Nordisk Journalistcenter (NJC) í Århus, mundi neyvan nakar hava illgruna um, at vitjan- in hjá teimum grópandi fólkunum skuldu enda við tí, sum hon gjørdi. Stjórin á NJC, Birgir Kruse, greiddi í drúgvari grein í Sosialinum tveir dag- ar frammanundan frá tí lut- víst nýggju uppgávuni hjá sær á norðurlendska mið- deplinum í Århus, men síð- ani hevur hann so at siga ikki vilja tosað við fjølmiðl- arnar, eftir at hann gjørdist høvuðspersónurin í einum eymum og tyngjandi máli. Vitjanin hjá Ríkisgrann- skoðanin var partur av ar- beiðnum at grannskoða roknskapin hjá NJC fyri 2004, og tá fólkini gjørdu stakroyndir av skjølum, komu tey fram á ymiskt, sum tey ikki hildu verða í lagi. Tað gjørdist byrjanin til tað, sum øll nú vita um. Stjórin Birgir Kruse varð lagdur undir óreglusemi, ovurnýtslu og vánaliga leiðslu, og nú er hann sagdur úr starvinum. Fekk dreymastarvið Ein lepi á einari uppslags- talvu í húsinum hjá føroy- ingafelagnum í Århus var ein tann fyrsta ábendingin um, at Birgir Kruse hevði eina spennandi avbjóðing fyri framman. Birgir Kruse sóknaðist í novermber 2003 eftir einari íbúð í Århus, og orsøkin til tað var, at hann var stillaður inn til stjórastarvið á Nordisk Journalistcenter í jútska høvuðsstaðnum. – Hetta er eitt dreyma- starv, segði Birgir Kruse við Sosialin, og bæði hann og aðrir føroyingar vóru ernir av, at hann hevði fing- ið eitt so týðandi norður- lendskt leiðarastarv. Men dreymurin gjørdist til ein marru fyri mannin, sum í sínum yrki sum út- varpsmaður var kendur sum bæði nærlagdur og ný- skapandi. Í Norðurlanda- húsinum hevði hann ein sentralan leiklut í Lista- stevnuni, sum var eitt ný- brot í føroyskum mentanar- lívi. Og nú skuldi hann sleppa at royna flogi á ein- um norðurlendskum stovni í Danmark. 1. februar 2004 byrjaði Birgir Kruse í starvinum á NJC, men longu átta mán- aðir seinni róku myrk skýggj inn yvir Vennelyst- parken í Århus. Ríkis- grannskoðanin kom á eina vanliga vitjan í sambandi við ársroknskapin fyri 2004, men vitjanin gjørdist í grundini alt annað enn vanlig, tí hon hevði seinni við sær, at stjórin misti starvið á stovninum. Tyngjandi kanning Tann 7. oktober kom Ríkis- grannskoðanin við einari frágreiðing um viðurskift- ini á Nordisk Journalist- center, og hon var tyngjandi fyri stjóran. Ríkisgrannskoðanin vildi millum annað verða við, at stjórin hevði brúkt pengar uttan neyðuga heimild, hevði ábyrgdina av einari generellari ovurnýtslu á stovninum og hevði gjørt seg sekan í vánaligari projektleiðslu. Harafturat vóru eisini atfinningar av meira persónligum slagi ímóti stjóranum. Hetta fekk stýrið fyri NJC úr stólinum alt fyri eitt. Longu dagin eftir heitti stýrið fyri NJC á Norður- lendska Ráðharraráðið um at siga stjóranum úr starvi, tí stýrið hevði mist alt álit á honum og vildi ikki halda fram at samstarva við hann. Hóast Birgir Kruse varð biðin um at fara úr starv- inum sjálvur, valdi hann at stríðast fyri seg, og tað hevði við sær eina drúgva hoyringsrundu, sum endaði fyrst í farna mánaði. Tann 14. februar sendi Norðurlendska Ráðharra- ráðið eitt ætlanarskriv til Birgir Kruse, har tað var gjørt føroyska stjóran greitt, at Ráðharraráðið fór at siga honum úr starvinum á NJC. Orsøkin var, at Ráðharraráðið hevði mist álitið á honum sum stjóra, og at hetta misálit kundi ikki fáast av vegnum aftur. Harðar atfinningar Í ætlanarskrivinum frá Norðurlendska Ráðharra- ráðnum verður grundgivið neyvt fyri, hví Birgir Kruse skal sigast úr starvi, og tað eru fleiri ymisk viðurskifti, sum liggja til grund fyri uppsøgnini. Nøkur av ítøkiligu viður- skiftunum vóru, at stjórin á NJC av órøttum hevði fing- ið endurgjald frá NJC fyri eina ferð í Føroyum, sum av fyrstan tíð skuldi verða ein feria. Stjórin hevði brúkt ov nógvar pengar til ein sonevndan »Rektors aften« heima hjá sær sjálv- um í Århus. Hann hevði eisini latið skeivar upplýs- ingar um matstovuvitjanir í sambandi við eina ferð í Skt. Pætursborg í Russ- landi, og harafturat vóru eisini atfinningar av meira persónligu slagi ímóti stjór- anum – millum annað rús- drekkanýtslu í sambandi við skeið hjá NJC. Samanumtikið kom Norðurlendska Ráðharra- ráðið til ta niðurstøðu, at Birgir Kruse var óegnaður sum stjóri fyri NJC, og Ráðharraráðið gjørdi greitt, at tað fór at fylgja tilmælin- um frá stýrinum fyri NJC um at siga honum úr starvi. Fakta o Í november mánaði 2004 innstillaði stýrið fyri Nord- isk Journalistcenter (NJC) í Århus Birgir Kruse til starvið sum stjóri fyri NJC. 14 umsøkjarar vóru til starvið, men Birgir Kruse varð innstillaður av stýrin- um. Norðurlendska Ráð- harraráðið skuldi endaliga seta starvið. o 1. februar 2004 byrjaði Birgir Kruse í starvinum sum stjóri fyri Nordisk Journalistcenter. NJC skip- ar millum annað fyri skeið- um fyri norðurlendskar journalistar. o Í døgunum frá 27. til 29 oktober kannaði danska Ríkisgrannskoðanin rokn- skaparlig viðurskifti á NJC í samband við ársrokn- skapin fyri 2004. Ríkis- grannskoðanin helt seg tá koma fram á ymisk viður- skifti, sum vóru mett sum óreglulig. o Tann 7. oktober kom Ríkisgrannskoðanin við sínari frágreiðing um viður- skiftini á NJC. Í frágreið- ingini vóru tyngjandi upp- lýsingar um stjóran, sum millum annað hevði brúkt pengar hjá NJC uttan neyð- uga heimild, hevði fingið endurgoldið uppihalds- pengar fyri eina ferð í Før- oyum av órøttum og hevði havt eina generella ovur- nýtslu av pengum í sam- bandi við verkætlanir. Har- afturat vóru eisini tyngjandi upplýsingar av meira per- sónligum slagi um stjóran. o Longu dagin eftir, tann 8. oktober 2004, mælti stýrið fyri NJC norðurlendska Ráðharraráðnum til, at stjórin varð sagdur úr starvi. o Norðurlendska Ráðharra- ráðið fór undir eina hoyr- ingsrundu fyri at koma til botns í málinum, og hendan hoyring endaði við einum fundi tann 8. februar 2005, har Birgir Kruse var ein av luttakarunum. o Tann 14. februar varð eitt ætlanarskriv sent til Birgir Kruse, har tað varð gjørt honum greitt, at Ráðharra- ráðið fór at siga honum úr starvinum sum stjóri fyri NJC. Í skrivinum var grundgivið neyvt fyri, hví Ráðharraráðið hevði mist álitið á føroyska stjóranum og vildi siga honum úr starvi. Birgir Kruse fekk tvær vikur til at svara skriv- inum, áðrenn avgerðin varð sett í verk. o Birgir Kruse er nú sagdur úr starvinum og hevur seks mánaðar uppsagnartíð. Formaðurin fyri stýr- ið á Nordisk Journal- istcenter heldur, at Birgir Kruse skuldu havt sagt seg úr starv- inum sjálvur UPPSØGN Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Tá ið stýrið fyri Nordisk Journalistcenter (NJC) fekk fyrstu frágreiðingina frá Ríkisgrannskoðanini um viðurskiftini á NJC, misti stýrið alt álit á stjóranum Birgir Kruse. – Vit vistu, at Ríkis- grannskoðanin hevði verið á vitjan, men tað kom óvart á okkum, at kanningin var so tyngjandi fyri stjóran, sigur norski journalisturin Lars Helge Rasch, sum stýrisformaður fyri NJC. Frágreiðingin í oktober mánaði í fjør fekk stýrið at handla beinanvegin. – Vit gjørdu eina niður- støðu við trimum møgu- leikum. Tann fyrsti var, at stjórin sjálvur segði seg úr starvi. Tann næsti var, at Ráðharraráðið segði hon- um úr starvinum. Og tann triði møguleikin var, at alt stýrið legði frá sær, um ikki Birgir Kruse varð sagdur upp ella sjálvur segði upp. Minni blóðugt Birgir Kruse vildi ikki siga seg úr starvinum, og Ráð- harraráðið hevur tí kannað málið til botns í fimm mán- aðir og er komin til ta nið- urstøðu, at stjórin skal sigast upp. – Málið hevði verið nógv minni blóðugt, um Birgir Kruse beinanvegin segði seg úr starvinum. Tað vildi hann ikki, hóast tað hevði verið besta loysnin fyri hann, og tí gjørdist hetta til eitt drúgt og slítandi mál fyri allar partar, heldur Lars Helge Rasch. Stýrisformaðurin sigur, at málið hevur tarnað rakstrinum av NJC í fleiri mánaðir. – Nú meta vit hetta málið verða avgreitt, og nú vóna vit, at viðurskiftini á NJC aftur verða so vanligt, so at stýrið kann arbeiða við teimum málum, sum tað eigur. Tað hevur ikki eydnast Sosialinum at fáa orðið á Birgir Kruse, men hann hevur fleiri ferðir sagt við fjølmiðlarnar, at hann vil ikki gera viðmerkingar til málið. Minni blóðugt um Birgir fór sjálvur Átta mánaðir eftir, at hann tók við starvinum sum stjóri á Nordisk Journalistcenter í Århus, var dreymastarvið hjá Birgir Kruse blivin til eina marru