mikudagur 6. apríl 2005síða 22

22 Nr. 64 - 6. apríl 2005 – Skulu vit upp í elituna, verða vit noydd at taka okkum heilt alvorliga saman og at gera alt øðrvísi enn vit gera nú FØROYAR OG FRAMTÍÐIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Føroyar eru reyvin á fjórðu deild og skulu vit upp í elituna, verða vit noydd at taka okkum heilt alvorliga saman. Tróndur Djurhuus, menningarleiðari á Føroya Tele, legði ikki fingrarnar ímillum á flokstingi tjóð- veldisfloksins í Sumba um vikuskiftið. Opinskáraður og bersøg- in segði hann sína meining, tá ið hann var biðin um at halda fyrilestur um, hvar Føroyar skuldi vera í al- heimsgerðini. – Tað er alt annað enn sjálvsagt, at Føroyar fara at menna seg. Í veruleikanum hevur tað ongantíð verið so lítið sjálvsagt, sum nú. Hann er bangin fyri, at støðan í Suðuroynni er ikki annað enn ein forsmakkur uppá, hvat kemur at henda í øllum Føroyum, taka vit okkum ikki heilt alvorliga saman. – Í so máta hava suður- oyingar gjørt okkum eina stóra tænastu við at vísa okkum, hvussu støðan verður í øllum landinum, taka vit okkum ikki saman og fara til verka á ein heilt, heilt annan hátt enn higar- til. – Samstundis vísir støðan í Suðuroy øllum føroying- um, hvussu stórur tørvur er á, at vit taka eitt heilt annað skinn um bak. Menningarleiðarin á Før- oya Tele vísti á, at longu ídag er okkara brutto-tjóð- arúrtøka ikki meiri enn gott helvtin av tí sum tann norska er fyri hvørt fólki og tveir triðingar av tí hjá døn- um. – Og sum tað gongur í løtuni, verður gloppið bara størri og størri. Hann sigur, at spurning- urin er, hvar Føroyar skulu vera í alheimsgerðini. – Skulu vit vera í reyvini á 4. deild, ella skulu vit vera í elituni. Skuldi nakar ivast, er støðan hjá Tróndi Djurhuus tann, at í dag eru Føroyar rætt og slætt í reyvini á fjórðu deild. Og tá hugsar hann bæði vinnuliga, menningarliga, granskingarliga og polit- iskt. Ein oreingiligur veruleiki Tróndur Djurhuus sigur, at alheimsgerðin snýr seg ikki um meiri samhandil, tí vit hava havt nógvan samhand- il í øldir og hann verður neyvan nogv størri, enn hann er í dag. – Tað, sum alheimsgerðin serliga snýr seg um, er at fleirtjóða fyritøkurnar vinna longur og longur fram heldur enn staturin. Hann helt, at tað var burturvið at brúka orku uppá at kjakast um nakað, sum vit onki fáa gjørt við kortini. – Tað ger akkurát tað sama, hvat vit føroyingar halda um alheimsgerðina, tí hon er ein óreingiligur veruleiki, sum vit onki fáa gjørt við og tí er tað burt- urspilt at kjakast um tað. – Í framtíðini verður tað ikki nóg mikið at hava nátúruríkidømi til taks. Í framtíðini verður tað heldur ikki nóg mikið tætt við marknaðin, sum selt verður til. – Í framtíðini verður tað so, at fleirtjóðafyritøkurnar fara at leggja tey væl løntu menningarstørvini í teim- um londum, har kapitalurin kennur seg heima. – Hinvegin fara tey at leggja tey lægstløntu størv- ini í londunum, har tey keypa seg til arbeiðsmeg- ina. Føroyar mitt ímillum Tróndur Djurhuus sigur, at sostatt hava føroyingar bara ein einasta møguleika. Og tað er at vit gera okkum so lokkandi, eggjandi og nytt- ugan hjá teimum stóru fyri- tøkunum sum gjørligt. – Vit hava ongan annan møguleika, staðfesti hann. – Vit verða altíð eitt pinkalítið land, sum aldrin kemur at seta dagsskránna. Vit eru heldur ikki serliga dugnalig og tí hava vit ikki uppiborið at sita til borðs við teimum stóru og sostatt hava vit heldur ikki uppi- borið at verða serliga frammarlaga ímilllum heimsins lond. Hann sigur, at tað er júst hetta, sum verður tann stóra avbjóðingin í framtíðini. Og tað er í evstu løtu at vit taka hesa avbjóðing upp, legði hann afturat. Hann sigur, at í løtuni er tað so, at tað eru nógv onn- ur lond, har tað loysir seg betri hjá fleirtjóða fyritøk- unum at leggja tey lægst- løntu størvini. Tað eru eisini nógv onnur lond, har tað loysir seg betri at leggja tey hægst løntu størvini. – Føroyingar liggja mitt ímillum og tí liggja vit sum reyvin í fjórðu deild: Vit eru hvørki vælegnað sum láglønarland og ella sum hálønarland. – Sum støðan er í dag, fær kapitalurin ikki brúkt okkum og tað er okkara trupulleiki, segði menning- arleiðarin á Føroya Tele. Hann sigur hann hevur hoyrt politikarar í útjaðara í Føroyum, siga, at bjarg- ingin hjá hansara bygd var at flakavirkið var opið at fleiri almenn arbeiðspláss verða flutt til bygdina. – Eg eri milt sagt ósamdur. Av marknaðarlig- um orsøkum er tað ógvu- liga sannlíkt at nakar fer at leggja ófaklært arbeiði í hansara bygd. – Og tað er heldur ongin gongd leið at skipa almenn størv, ið hava sum fortreyt at tey vinnilgu størvini eru har eisini. Fiskavirking ikki frægari enn ein kiosk Tróndur Djurhuus sigur, at hvat viðvíkur láglønarlond- um, sum Kina, er okkara trupulleiki tann, at har gera tey ikki bara arbeiðið nógv bíligari enn vit klára tað. – Tey gera tað eisini nógv betri, staðfestir hann. Hann helt, at tað átti at fingið allar kirkjuklokkur at ringt við ófrættakendum tóna, at hoyra at fólk, sum hava skil fyri slíkum, meta, at Fiskavirking kann seljast fyri 160 milliónir. – Er nógv størsta fyritøka í okkara høvðusvinnu ikki verd meiri enn 160 skallut- ar milliónir??, spurdi hann rættiliga vantrúgvin. – Tað er ikki frægari enn ein kiosk! – Hví er størsta fyritøka í okkara høvuðsvinnu ikki verd eina heila milliard? spurdi hann síðani. Tá ið tað ikki fæst meiri fyri Føroya Fiskavirking enn 160 milliónir, má tað vera tí, at tað er onki álit á, at hon fer at kasta nakað serligt av sær í framtíðini. Tað fekk hann at stað- festa, at útgangsstøðið fær ikki verið annað, enn at flakavinnan hevur onga sum helst framtíð í Føroy- um, – Saltfiskaframleiðslan hevur helst eina framtíð, men ikki flakavinnan – uttan so, at vit fara at gera okkara heilt serligt. Mugu tosa við hvønn annan Spurningurin er so, hvat er til ráða at taka. Tróndur Djurhuus segði, at einastu ráðini eru at í framtíðini mugu vit gera alt øðrvísi enn vit gera í dag. Og hann legði dent á, at hann meinti alt, tí soleiðis sum vit arbeiða í dag, bæði vinnuliga politiskt og á annan hátt, verða vit ver- Føroyar eru reyvin av fjórðu d Tróndur Djurhuus helt, at tað átti at fingið allar kirkjuklokkur at ringt við ófrættakendum tóna, tá ið mett verður Fiskavirking kann seljast fyri skallutar 160 milliónir. Tað er ikki frægari enn ein kiosk, segði hann