týsdagur 12. apríl 2005síða 8

8 Nr. 68 - 12. apríl 2005 MARKNAÐARRÁK Evropiski miðbankin, ECB, hevði rentufund í farnu viku, har tey valdu at halda rentuna á 2,0%. Hetta var júst sum marknaðirnir væntaðu. Rentan hevur verið óbroytt síðan juni 2003. Á tíðindafundi legði miðbankastjórin, Trichet, dent á, at høgi oljuprísurin er eitt ok á veika evropiska búskapinum. Hann tosaði eisini eitt sindur um vandan fyri, at høgi oljuprísurin elvur til størri prísvøkstur. Hann legði tó dent á, at prísvøkst- urin ikki er ein vandi í løt- uni. Í februar var hann 2,1%. Frároknað olju og matvørur er hann einans 1,4%, og tað er væl lægri enn í USA. Hetta er millum annnað við til at halda láns- brævarentunum í Evropa á einum væl lægri stigi enn tær amerikonsku. Lánsbrævarenturnar lækkaðar Endiliga breyt 10-ára rent- an út úr tí 3,75%-3,90%- strekkinum, hon helt seg innan fyri í einar 6 vikur. Og tað varð niðureftir, hon er í løtuni um 3,64%. Tað hevði við sær, at realkred- ittlánsbrøvini ikki kundu fylgja við statspappírunum. Hóast tað metir Kaupthing, at flestu realkredittpappír enn eru ov dýr í mun til statspappír. Oljan ikki stimbrað partabrøv enn Oljuprísurin liggur nú útvið 7% lægri enn tá mánaðin byrjaði. Í sama tíðarskeiði eru norðurlendsk partabrøv hækkaði 1,5%, meðan tey amerikonsku einans eru hækkaði 0,7%. Mett verð- ur, at oljan skal lækka nakað enn, áðrenn ávirkan- in veruliga kemur parta- brøvunum til góðar. Rokn- skaparkunngerðir fara at hava størstu ávirkanina næstu vikurnar. Hóast eitt nú Ford hevur kunngjørt døpur tíðindi verður vænt- að, at roknskaparkunngerð- irnar kunnu fara at stimbra marknaðirnar í næstum. Hesa vikuna Hetta verður ein evru- dollaravika burturav, og tað verða sum ikki einaferð tíðindi úr USA, sum fara at gera munin. Haðani koma tøl fyri handilsjavnan fyri februar og útlendskt keyp av virðisbrøvum í mars. Oljuprísurin kann økja munandi um handilsjavna- undirskotið, og tað kann leggja rentur og partabrøv undir trýst hesa vikuna. Oljuprísurin tyngir evropiska búskapin Donsk 10-ára renta Vísital fyri norrøn partabrøv Gjaldoyru Íløgufeløg Kursur +/- % Kursur +/- % USD 5,76 -0,2% Lánsbrøv í DKK 107,72 0,2% JPY 5,32 -0,8% Evru Lánsbrøv 172,47 0,2% GBP 10,86 0,0% Norrøn Partabrøv 89,98 2,1% NOK 0,91 0,2% Altjóða Vøkstur 61,45 2,0% Broytingar eru útroknaðar í mun til fyri viku síðan. 3,5% 4,0% 4,5% 2004 2005 700 800 900 2004 2005 Vika 15, 2005 www.kaupthing.fo Hans Pauli Strøm megnar ikki starvið – Hetta er ikki ein per- sónlig ákæra ímóti landsstýrismannin- um, men ein ákæra ímóti politisku skip- anini sum heild. Al- manna- og Heilsu- málaráðið átti at verið býtt sundur aftur, heldur Bill Justinus- sen, tingmaður fyri Miðflokkin YVIRLÝSING Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Leygardagin hevði Mið- flokkurin landsfund í Norð- urlandahúsinum. Eini hálvthundrað fólk vóru møtt, og yvirlýsingin, ið kom eftir fundin, kom ikki heilt óvæntað. Nakrar orð- ingar vóru tó kanska hvass- ari enn vant Ein av tilmælingunum frá Miðflokkinum snýr seg nevniliga um at býta økini almannamál og heilsumál sundur aftur, »tí greitt er, at landstýrismaðurin ikki megnar at røkja bæði«. Heilsumál gerast taparin – Grundgevingarnar fyri hasi útsøgnini um, at landstýrismaðurin ikki megnar bæði økini, eru fleiri. M.a. var ein fíggjarlóg samtykt beint fyri jól, men longu tveir mánaðri seinni, sást, at heilar níggju milliónir vant- aðu í. Tá er okkurt ov illa planlagt, heldur Bill Just- inussen. Hann vísir á, at Al- manna– og Heilsumál er eitt ógvuliga stórt økið, sum fevnir sera vítt, og sum allatíðina fær nógvar spurn- ingar. Tað var eisini orsøkin til, at teir á skiltu økini sundir á sinni. – Almannamál eru ofta sera átroðkandi, og tí er tað stórur vandi fyri, at heilsu- mál gerast stóri taparin. Tað síggja vit longu nú, við øllum ófriðinum, sum í hesum døgum er úti á Landssjúkrahúsinum,sigur Bill Justinussen. Bill Justinussen sigur víðari, at ein landstýris- maður má geva sær sera góðar stundir at lurta eftir øllum bólkunum, sum eru innblandaðir í eitthvørt mál, ið viðkomandi umsitir. Men tá økið er so stórt, sum tað, Hans Pauli Strøm um- sitir, verður tað ógjørligt at hoyra allar bólkar. – Bara sjúkrahúsið er ein kókandi grýta, sum krevur sera nógv. Afturat tí, kemur so restin av heilsumálun- um, umframt alt almanna- økið. Tað er ein sera stórur biti at skula gloypa, heldur Bill Justinussen. Galið við skipanini – Hetta er ikki eitt álop á Hans Paula Strøm, men á skipanina. Vit hava í fleiri umførum róst honum, og at hann hevur megnað tað so mikið væl, er einans tí, at hann er ein ekstremur ar- beiðshestur. Men tað skerst ikki burtur, at tá tú hevur so nógv at umsita, so fer annað økið at líða undir hinum, sigur Bill Justin- ussen. Hann vísir á, at bæði økini eisini eru ser a út- reiðslu tung, og at lands- stýrismaðurin í heilum má »plága« tingið um eyka- játtanir. – At enda verður hann noyddur at velja hvat økið hann biður um eykajáttan til. Skal hann velja eina al- mannajáttan ella eina heilsumálsjáttan, sum báðar eru eins neyðugar, spyr Bill Justinussen. Hann greiðir frá, at tað í útlondunum ikki kemur fyri, at tvey so týðandi mál liggja undir einum og sama ráðharra. Tvørturímóti eru hesi bæði økini ofta býtt enn meiri sundur, í eini fýra øki. Spurdur um Miðflokkur- in ikki dugir at síggja nakran fyrimun av at hava økini undir einum og sama landstýrismanni, svarar Bill, at tað uttan iva eisini eru fyrimunir at hava økini saman. Men at økið fevnir ov víða til, at fyrimunirnir eru fleiri enn vansarnir. – Vit halda avgjørt, at økini áttu at verið býtt sundur aftur. Vit mugu ikki undir nøkum umstøðum spara á hasum báðum økj- unum, tí tað kann koma at kosta okkum nógv í longd- ini, sigur Bill Justinussen at enda. Aftursvarið frá Hans Paula Strøm og yvirlýsingin frá Miðflokkinum standa prenta á síðu 11 Miðflokkurin er, eftir landsfundin leygardagin, komin við eini yvirlýsing, har sagt verður, at landsstýrismaðurin ikki megnar at hava bæði almanna- og heilsumál undir sær