týsdagur 12. apríl 2005síða 11

- aftursvar frá lands- stýrismanninum í almanna- og heilsu- málum til súru boðini frá landsfundi Mið- floksins Hans Pauli Strøm landsstýrismaður í almanna- og heilsumálum Í síni fundarsamtykt sigur Miðflokkurin um undir- ritaða, sum umsitur bæði almanna- og heilsumál, at "greitt er at landsstýris- maðurin megnar ikki at røkja bæði". Eg brýggi meg illa um at gera tað, men tá ið Mið- flokkurin roynir at sáða misálit um míni evni at røkja mítt starv, má eg svara aftur. Og eg kann illa gera tað øðrvísi enn at biðja lesaran sjálvan taka dagar ímillum, hvat ið henda samgongan hevur megnað á heilsu- og almannaøkin- um í gott eitt ár, og hvat ið t.d. Miðflokkurin megnaði tey knappliga tvey árini hann ráddi fyri heilsu- málum. Hinvegin skilji eg væl, at tað má vera ein beiskur biti hjá Miðflokkinum at svølgja, at síggja hvussu hendan samgongan longu í sínum fyrsta ári fremur eina rúgvu av stórum politiskum málum á almanna- og heilsuøkinum. Ikki minst tá samanborið verður við tey tvey árini, Miðflokkurin sat og hugnaði sær í lands- stýrinum við heilsumálum burturav - men kortini lítið og onki fekk av skafti. So gallsúrur er Miðflokk- urin um hetta, at nú biður hann landsstýrið býta al- manna- og heilsumálaráðið sundur aftur, tí, sigur hann, "greitt er at landsstýris- maðurin megnar ikki at røkja bæði.". Men lat nú lesararnar døma, hvør megnar hvat. Lat okkum samanberu tey tvey árini tá Miðflokkurin sat við heilsumálum einsa- møllum, við tað eina árið Javnaðarflokkurin hevur umsitið bæði almanna- og heilsumál.í hesi samgongu. Skjótt er at telja avrikini hjá Miðflokkinum. Tí har kom onki mál ígjøgnum á heilsuøkinum. Veit ikki um nakað. Eg skal ikki siga, at Miðflokkurin onki gjørdi tey tvey árini í landsstýr- inum. Jú, har vóru nógvir planir, og byrjað varð uppá nógv. Men Miðflokkurin megnaði ikki at fáa nakað sum hest ígjøgnum. Vend kom í tá henda samgongan tók við. Og tað eru ikki smálutir, sum er komið av skafti. Lat okkum fyrst taka heilsuøkið: • Verklagslóg um talgilda heilsuskipan, og við hes- um er størsta KT-verk- ætlan í Føroyum væl ígongd. • Føroyar hava fingið sína fyrstu dopinglóg. • 3 lógir um løggilding ella autorisatión hjá heilsu- starvsbólkum, ávikavist laborantum, radiografum og sjúkrarøktarfrøðing- um. • Nýggj tubbakslóg er løgd fyri løgtingið. • Avgjald lagt á tubbakk og aðrar ikki-heilsugóðar vørur, m.a. fyri at útvega fígging til heilsuátøk um kostískoyti til skúlabørn. • Nýggj sjúkrahúslóg er løgd fyri løgtingið. • Nýggj lóg um fyribyrgj- andi heilsutænastur fyri børn og ung er løgd fyri løgtingið - eitt mál sum úrslitaleyst stríð hevur staðið um í nógv ár. • Gransking í mannaíleg- um, ella gengransking, er nú sett á dagsskránna við lóg sum er løgd fyri løgtingið - eisini eitt mál sum tøvt hevur verið í í nógv ár. • Stór framtøk á psyki- atriska økinum, sum er raðfest hægri enn í nógv harrans ár bæði í íløgum og rakstri. Økispsykiatri- in er skipað og sett ígongd, og somuleiðis sosialpsykiatriin stovn- sett og fingin væl ígongd, og innan fyri sjúkrahús- psykiatriina er barna- og ungdómspsykiatri skip- að. Tað er tí burturvið at Miðflokkurin vágar sær í yvirlýsingini at grenja um at "psykiatriska økið ikki verður raðfest hægri". Tey tvey árini Miðflokkurin hevði ábyrgdina av psykiatriska økinum hendi onki ! Virðiligt var ikki klandr- ið millum báðar lands- stýrismenninar á ávika- vist heilsu- og almanna- økinum um hvør átti ábyrgdina av eini sosial- psykiatri, sum man ikki fekk ígongd. • Vit kunnu fara víðari á heilsuøkinum og nevna, at á øllum trimum sjúkra- húsunum verða nú skipað diabetes-ambulatorium. • Á Landssjúkrahúsinum verður skipað sonevnt palliativt toymið at veita doyggjandi sjúklingum serliga umsorgan. • Eitt avrik hjá Miðflokk- inum skal nevnast, nevn- liga at skerja møguleik- arnar hjá sjúklingum at koma til serviðgerð uttanlands í fjórða árs- fjórðingi í 2003, sam- stundis sum ein fulltrúi varð settur burturav til at fylgja við gongdini og seta tiltøk í verk til tess at fáa betri tamarhald á gongdini á hesum kostn- aðarmiklu kontoini. Samstundis við hesum nógvu og stóru avrikunum á heilsuøkinum er eisini nógv spurst burturúr á almannaøkinum hetta góða árið. • Størsta ódnartakið var at fáa nýggja føroyska barnaforsorgarlóg gjøg- num løgtingið - enntá einmælt samtykt.. • Samhaldsfasti er hækk- aður fyri fyrstu ferð, sum fyrsta stigið í eini ætlan um ein reform á eftir- lønarøkinum. • Á pensjóns- og eldraøk- inum er gjørdar fleiri ábøtur í lógarverkinum, sum hava verið kravdar í langar tíðir, m.a. um stuðul til umsorganar- arbeiði, um persónliga viðbót, um gjald fyri umlætting o.a. • Og so til seinast - men ikki minst - so er vend komin í ta afturvendandi vánaliga støðuna á al- manna- og heilsuøkinum viðvíkjandi manna- gongdum, reglum og kunngerðum, sum á hvørjum árið hevur verið fyri lemjandi atfinning- um frá lands- og løg- tingsgrannskoðanini. Við støði í frágreiðingini hjá landsgrannskoðanini í ár skrivaði løgtingsgrann- skoðararnir soleiðis í uppskoti teirra til sam- tyktar, sum herfyri var til viðgerðar á løgtingi: "Løgtingsgrannskoðararn ir hava í áravís átalað, at rúgvan av óloystum mál- um undir almanna- og heilsumálum veksur. Løg- tingsgrannskoðararnir fegnast um, at henda gongd er vend" ! Um Miðflokkurin fram- vegis heldur, at almanna- og heilsuøkið eiga at býtast sundur aftur í tvey ráð og millum tveir landsstýris- menn, so kann grundgev- ingin so ikki verða, at hetta landsstýrið og hendan sam- gongan ikki longu higartil hevur megnað fult so mikið og væl meira aftrat enn tað, ið bæði Miðflokkurin og Tjóðveldisflokkurin til- samans megnaðu á al- manna- og heilsuøkinum tey knappliga tvey árini, teir høvdu ábyrgdina av hesum. Ein av grundunum til at tað er gingið væl, er tað breiða samstarvið sum tað hevur eydnast at fingið um almanna- og heilsumál í løgtinginum. Her vil eg m.a. takka fyri gott sam- starv, eisini við Miðflokkin, og vóna at tað kann halda fram. Nr. 68 - 12. apríl 2005 11 Kaj Leo Johannesen Tað er ikki lukkuligt sum John Johannesen sólar sær, vegna seg sjálvan og Javnaðar- flokkin, í framstigunum, sum nú eru gjørd í við- urskiftunum millum Føroyar og Danmark. Fakta er, at ikki eitt komma og ikki eitt punktum eru higartil broytt í lóggávuni mill- um ríkispartarnar, so hetta er enn eitt arbeiði sum er í gongd. Tað er eingin einstakur persón- ur, og tað er eingin ein- stakur flokkur, sum hevur æruna av hesum frambrotum. Sambandsflokkurin metir hesar avtalur verða tað sum vit í samgong- uni samráddu okkum til, og sum nú verður útint í verki. Landstýrið við Løgmanni á odda, er higartil við góðum sam- ráðingaranda og góðum samráðingarvilja, komið hertil sum vit eru í dag, og tað eiga løgmaður og landstýrið rós uppiborið fyri. Í dag mugu allir flokk- ar viðurkenna, at sam- starv er vegurin fram ! Sambandsflokkurin vil til eina og hvørja tíð fremja tær loysnir sum tæna okkara fólki best, og tá talan er um yvir- tøkur so sigur Sam- bandsflokkurin, at um so er at hesar kunnu ger- ast forsvarliga fíggjar- liga og tær tæna Føroya fólki, vilja vit verða positivir hesum viðvíkj- andi. Endamálið hjá Sam- bandsflokkinum er ikki fullveldi ella loysing, men heimastýrisskipan- in hevur í hesum døgum enn einaferð prógvað, at hon er millum heimsins bestu skipanir og innan hesa skipan er høgt til loft og vítt til veggja. Sambandsflokkurin tilevnaði í 1999 eitt ný- skipanaruppskot, sum greitt vísti, hvussu Før- oyar kunnu vera eitt sjálvstýrandi land í rík- isfelagsskapinum. Sjálv- ur ivist eg ikki í, at sum heimurin sær út í dag, bæði politiskt og hand- ilsliga, so fáa vit størri sjálvstýri við heima- stýrisskipanini innanfyri ríkisfelagsskapin, enn vit kundu fingið sum sjálvstøðugt fullveldis- ríki við einans 50.000 íbúgvum mitt úti í At- lantshavinum. Tí er ný- skipanaruppskot Sam- bandsfloksins rætta leið- in at ganga. Tá lógin um uttan- ríkispolitiskar heimildir og yvirtøkulógin, saman við einari nýggjari stjórnarskipan eru liðug, metir Sambandsflokk- urin at nýskipanarupp- skotið er endaliga sett í verk. Ríkisfelagsskapurin hevur ongantíð verið sterkari enn nú. Nýskipanaruppskot Sambandsfloksins Miðfloksins missión: at sáða misnøgd og misálit ? Landsfundur Miðfloksins harmast: - viðferðina, tey sálar- sjúku fáa í sambandi við aktuellu sparingarnar á landssjúkrahúsinum. - at starvsfólk á vælvirk- andi føðideildini á Landssjúkrahúsinum verða sett upp móti hvørjum øðrum, - at psykriatiska økið ikki verður raðfest hægri. Tí mælir Miðflokkurin landsstýrinum til at býta sundur aftur økini al- manna- & heilsumál, tí greitt er, at landsstýris- maðurin megnar ikki at røkja bæði. Landsfundurin heitir á fólkatingslimirnar um: - at seta fram uppskot um, at fólkatingið áleggur stjórnini at boða alheiminum, herundir ST, frá donsku viður- kenningini av sjálvsav- gerðarrætti Føroya, so henda kann standa sína roynd. Landsfundurin metir, at: - Føroyar eiga at yvirtaka uttanríkispolitikkin. - tá avgerðir verða tiknar um einskiljing eiga hesar at verða framdar fult út, gangast skal burtur frá skipanini um almen partafeløg. - bráneyðugt er við nýggj- um og nútíðarførdum skúla- og heilsupolitikki, tí sum er, fylgja vit ikki menningini í granna- londum okkara. - viðferðin, ið tey fremm- andu okkara millum fáa, er óvirðulig, tá hesi í mánaðir mugu bíða í óvissu eftir umsóknar- svari um uppihaldsloyvi. Landsfundur Miðfloksins heitir á landsstýrið um: - at geva nýggjum vinnum góðar karmar og stuðla nýggj virkir við alterna- tivum vinnum í eini menningartíð. - at avmarka atgongdina hjá størra línuflotanum til innaru fiskileiðirnar, so smærru útróðrarbátar- nir fáa støðugari atgongd til fiskitilfeingið. Landsfundurin tekur frá- støðu frá økispolitikki landsstýrisins, har m.a: - óskiljandi flytingar av toll- & skattstovuni flyt- ur virksemi úr Norð- oyggjum, - sjúkrahúsráðini á smærru sjúkrahúsunum verða niðurløgd - medisinskur yvirlækni á Suðriar sjúkrahúsi verður strikaður í nýggju sjúkrahúslógini, og - óhoyrdur ágangur verð- ur framdur móti Suður- oynni í samband við miðnámsskúla og ellis- og røktarheim í Vági. Føroyar eiga at vísa kvinnuni størri virðing, tí: - fosturtøka er fremsta kvinnukúganin, so leingi hendan verður framd, tí vit ikki veita ta hjálpina, sum er neyðug, fyri at barnið kann verða borið í heim. Í nevnd Miðfloksins eru: Terji Vestergaard, Skálafjørður Svein Askildsem, Kollafjørður Poul Jóhan Djurhuus, Glyvrar Allan Hjaltalin, Havnin Álvur Kirke, Kaldbak Yvirlýsing frá landsfundi Miðfloksins í Norðurlandahúsinum 09.apríl 2005