leygardagur 16. apríl 2005síða 16

16 Nr. 72 - 16. apríl 2005 Enn stendur leyvan av karusellini hjá Kristiani Martin Rubeksen í trappuni í Miðlahúsinum í Vágsbotni. Hon prýddi eisini trapp- urnar, bæði tá Zacha- rias Heinesen og Valdemar Lützen handlaðu her. Synir- nir hjá Williami Heinesen eiga leyv- una, sum Sosialurin nú hevur í varðveitslu KARUSELLIN Jákup Lindenskov Kristian Martin hjá Mou- ritsi í Havn kendu fólk flest, hann var skipari á »Streymi« og seinni »Sig- mundi« hjá mjólkaforsýn- ingini. Kristian Martin var fiski- maður á yngri árum, sigldi nógv við Klæminti í Syðra- dali. Í 1928 hevur hann vitjað systrina, sum býr í Kjøpinhavn, ein túr eru tey í Tivoli, og prátið er tá, at stuttligt hevði verið _ ikki minni hjá børnunum, um at ein karusell var í Havn. Heimafturkomin hevur Kristian Martin óivað sagt frá tí, tey høvdu sæð í Tivoli. _ Men tá pápi fær tele- gram frá fastur, greiðir Eiler frá, har stutt stendur, at ein karusell er til sølu, er hann skakkur - og ikki minni kløkkur, tá hann fáar dagar seinni aftur fær tele- gramm - stutt og greitt: ER KØBT. Systurin hevði óivað góðan hug á hesi vælsign- aðu karusell, sum tey kundu keypa brúkta. Men Kristian Martin hevði onga ætlan um at keypa nakra karusell ella at gera nakran handil. Men karusellin kemur til Føroya við »Ros- enhjem«, Kvívíks Tummas var skipari. Ymsar munnu søgurnar vera um hesa karusell, sum kom til landið í 1928. Tað var forkunnugt hjá fólki at síggja hesa ævintýrligu karusell við øllumn hugs- andi stórdjórasløgum, hest- ar, elefantar, leyvur o. s. fr. - og børnini flokkaðust í garðinum hjá Kristian Martin yviri í Ingutrøð. Sum so mangan fekk eisini hesin leikur bráðan enda. Miðskeiðis í tríati- árunum vitjaðu norskir skótar í Føroyum. Eisini teir vildu royna karusellina, 30 vóru teir í tali og allir í senn upp á karusellina, tá vildi hon ikki meir, onkur ásur brotnaði ella bognaði og eingin karusell fór aftur at koyra. Fritleif í Mattalá og Ewald Kjølbro vóru treystu og sterku dragarnir, og tá ferð kom á, var frøi á børn- unum. Lirikassi var eisini partur í hesi »cirkusmanesju«; tey eru, sum enn minnast drag- andi ljómanina úr lirikass- anum. Og væl hoyrdist - til- tikið er, at á lágætt hoyrdu tey ljóman úr lirikassanum niðan til Kaldbaks! Atgongupeningurin fyri túr í karuselluni var 10 oyra. Tá karusellin var steðgað med alla, vórðu karuselldjórini skift í ymsar ættir, Dreingirnir hjá Kristian Martin fingu hvør sín hvítan hest, somuleiðis Georg, bróðurin, sum búði í Tróndargøtu, sum endaði í Bergen, Georg flutti hagar við húski eftir krígggið 1945. Tá sjónleikir vóru fram- førdir í losjuni í Havn, var pallurin vakurt skríddur við reyðum floyal og glitrandi baldýring. Tað var tilfar av fyrrverandi karusellini. Soleiðis vóru mangir karu- sellutir til stóra gleði og gaman ymsastaðni langt upp í 1950-60 árini. Børnini, sum búðu í Ingutrøð fingu hvør sína floytu, partar av lirukassan- um - søgur gingu um hvøllu floytuljómanina úr Ingutrøð. Leyvan, sum nú stendur í trappuni í Miðlahúsinum í Vágsbotni er ein av ævin- týrlutunum úr karusellini hjá Kristian Martin Rubek- sen og verður hon vónandi og framhaldandi til frøði og hugvekjan. Soleiðis kann ein karu- sell, sum ongantíð var ætl- að, fáa ávirkan sum ring- arnir í sjónumn úr øld í øld. Í telefonpráti við Ejler Rubeksen festi eg hetta á blað, okkurt skoytti eg upp í eftir minninum. Karusellin hjá Kristian Martini Rubeksen Eirikur Lindenskov, blaðstjóri og Heine Heinesen, sonur William, bera leyvuna úr kjallaranum í heiminum hjá Williami og Lisu Heinesen í Varðagøtu Mynd: Jens Kristian Vang Húsini í miðuni eru húsini, sum Kristian Martin Rubeksen átti í Lucas Debesargøtu. Her í garðinum stóð karusellin, sum kom til landið í 1928 Mynd: Jens Kristian Rubeksen Leyvan av karuselluni hjá Kristian Martini Rubeksen hevur verið í varðveitslu hjá Williami Heinesen. Hon stóð í nógv ár í handlinum hjá Heinesen, og seinni eisini í handlinum hjá Valdemar Lützen. Hósdagin kom hon aftur til heiður og æru í gomlu trappuni, sum Zacharias Heinesen lat byggja í tjúgunum Mynd: Jens Kristian Vang