mikudagur 20. apríl 2005síða 9

Nr. 74 - 20. apríl 2005 9 UTTAN ÚR HEIMI Velja fransmenn at vraka ES-grundlóg- ina, kann tað fáa Tony Blair at útseta fólka- atkvøðuna í Bretlandi ES-GRUNDLÓGIN Árni Joensen fartekst@mail.dk Síðani valstríðið í Bretlandi byrjaði, hevur Tony Blair, forsætisráðharri, gjørt sítt ítarsta fyri at halda spurn- inginum um ES-grundlóg- ina burturi frá valstríðnum. Hann hevur lovað bretum, at teir skulu sleppa at taka støðu til grundlógina næsta ár, og tí heldur hann onga orsøk vera til at tosa um hana nú. Men tann óvæntaða harða mótstøðan, sum grundlógin fær í Fraklandi, kann geva Blair trupulleik- ar, heldur blaðið The Guardian. Tær seinastu meiningakanningarnar sunnan fyri Ermasund hava víst, at fransmenn ætla sær at vraka grundlógina á fólkaatkvøðuni 29. mai, og hendir tað, kann franska úrslitið noyða Blair at út- seta fólkaatkvøðuna í Bret- landi. Tað hava keldur í stjórnini eisini váttað, skrivar The Guardian. Jack Straw, uttanríkis- ráðharri, segði við ITV- sjónvarpið sunnudagin, at eitt bretskt nei til grund- lógina er ein bretskur trupulleiki, meðan eitt franskt nei er evropeiskur trupulleiki. Tann konservativi and- støðuflokkurin leggur stjórnina undir at tosa við tveimum tungum, tá tað snýr seg um ES-grund-lóg- ina. Teir konservativu hava gjørt greitt, at flokkurin tekur ikki undir við grund- lógini, og teir hava boðað frá, at teir ætla sær at end- urskoða bretsku treytirnar fyri ES-limaskapinum, fáa teir stjórnarvaldið. The Guardian væntar, at nú verður ES-grundlógin kort- ini drigin upp í valstríðið. Svartur roykur Tann fyrsta dagin kom einki burtur úr pávavalinum í Rom, og tí var roykurinm, sum kom upp úr skortsteininum á Vatikaninum, svartur. Tey serkønu vænta, at tað fer at taka minst tríggjar dagar, áðrenn eftirmaðurin hjá Jóhannesi Páll páva verður funnin Mynd: Reuters Margot Wallstrøm ætlar sær ikki at taka við, tá Gøran Persson leggur frá sær sum formaður í svenska javnaðarflokkinum SVØRÍKI Árni Joensen fartekst@mail.dk Svenski javnaðarflokkurin hevur brúk fyri onkrum, sum kann fáa teir rýmdu veljararnar at venda aftur, og nógvir sviar halda, at ES-kommiserurin Margot Wallstrøm er tann, sum kann loysa ta uppgávuna. Hon er fyrrverandi menta- mála- og almannamálaráð- harri og er yvirhøvur væl umtókt ímillum sviar. Men Margot Wallstrøm hevur ongan hug at taka við eftir Gøran Persson. – Eg ætli mær at fullføra ta uppgávuna, sum stjórnin hevur givið mær. Tað er týdningarmikið fyri Evropa og fyri Svøríki og svenska javnaðarflokkin, segði hon við Aftonbladet í gjár. Margot Wallstrøm kom í Ríkisdagin í sjeytiárunum um somu tíð sum Mona Salin og Anna Lindh, og líka síðani hava tær verið umrøddar sum komandi formenn í javnaðarflokkin- um. Men so er ikki longur. Mona Salin hevur spilt sínar møguleikar við fíggj- arligum óskili, Anna Lindh er deyð, og nú sigur Margot Wallstrøm nei takk. Onnur, sum kunnu koma upp á tal, eru Per Nuder, fíggjarmálaráðharri, Thom- as Bodstrøm, løgmálaráð- harri og Ulrica Messing, samferðslumálaráðharri, men eingin teirra hevur tað flogið, sum Margot Wall- strøm hevur, skrivar Afton- bladet. Hon vil ikki taka við Bretska fólkaatkvøðan verður kanska útsett Óttast Røkke Í norska ráfiskakeypara- felagnum eru tey ikki so fegin um, at felagið Aker Seafoods hjá Kjell Inge Røkke ætlar at keypa tvær fiskivinnu- fyritøkur og fleiri fiski- loyvi í Norðurnoregi. Trygve Myrvang, stjóri í ráfiskakeypara- felagnum, sigur við Sunnmørsposten, at tað er óheppið, at eitt felag fær so nógv fiskirætt- indi. Hann væntar, at Aker Seafoods var ov stóran leiklut í norður- norsku fiskivinnuni, og at tað fer at skerja kapp- ingina. Trygve Myrvang er samdur við formann- inum í norska trolarafe- lagnum, Eivind Volstad, sum heldur, at Aker Sea- food fær næstan einkar- rætt til fiskivinnuna í Norðurnoregi, verður ætlanin veruleiki. Men hesum er Svend Ludvigsen, fiskimála- ráðharri, ikki samdur við teimum í. Hann vísir á, at fær Aker eafoods loyvi at fullføra ætlan- ina, fær felagið níggju prosent av toskakvotun- um. Er tað einkarrættur, so eru tað fleiri fyri- tøkur, sum hava einkar- rætt í Noregi, sigur ráð- harrin. Ætlar at játta seg sekan Zacarias Moussaoui, sum er tann einasti í USA, sum er ákærdur fyri at hava verið við til at skipa fyri atsóknini at World Trade Center og Pentagon tann 11. sep- tember í 2001, fer at játta seg sekan. Sambært blaðnum Washington Post hevur Zacarias Moussaoui kunnað amerikonsku stjórnina um, at hann ætlar at játta seg sekan í ákæruni. Enn er ikki avgjørt, nær málið kem- ur fyri rættin, men verð- ur tað staðfest, at hann hevur sálarligar trupul- leikar, kann málið koma fyri rættin longu í hesi vikuni. Zacarias Moussaoui er franskur ríkisborgari, men hann er ættaður úr Marokko. Hann bleiv tikin í 2002. Tá játtaði hann seg sekan í at hava verið uppi í atsóknini árið fyri, men seinni tók hann játtanina aftur. Lenin heldur 100 ár afturat Líkið av gamla sov- jetska leiðaranum Lenin er so væl varðveitt, at tað kann halda minst 100 ár afturat. Higartil hevur líkið av Lenin hildið í 80 ár. Seinastu tíðina hava serfrøðingar kannað tað balsameraða líkið. Tað bleiv eisini gjørt í fjør, og tá fekk Lenin nýggj klæðir, men tað hevur hann ikki fingið hesa- ferð. Jurij Denisov- Nikolskij, sum hevur staðið fyri arbeiðinum, sigur við russiskar fjøl- miðlar, at líkið er í so góðum standi, at tað kann halda minst 100 ár afturat, verður tað hildið við líka. Lenin doyði í 1924, og eftir boðum frá KGB- stovnaranum Feliks Dzjersjinskij bleiv líkið balsamerað og lagt í eina glaskistu, so russar skuldu fáa høvi at minnast mannin, sum grundlegði Sovjetsam- veldið. Tað kunnu teir framvegis gera tríggjar tímar um dagin. Sleppa ikki til USA Amerikonsku myndug- leikarnir hava ein lista við nøvnum á fólki, sum ikki sleppa at flúgva til USA, og nú standa 31.000 nøvn á listanum. Teir seinastu seks mán- aðarnar eru 12.000 nýggj nøvn komin á listan, men myndugleik- arnir siga, at listin er framvegis ikki fullkom- in. Tann sokallaði "No fly"-listin hevur fleiri ferðir fingið nógva um- røðu. Einaferð kom fram, at senatorurin Ed- ward Kennedy stóð á listanum, og seinni frættist, at enski fólka- sangarin Cat Stevens eisini stóð har. Fleiri evropeisk flog- feløg hava havt ilt við at góðtaka tann ameri- kanska listan, men her- fyri noyddist tað niður- lendska KLM at sanna, hvat tað kann bera í sær. Júst sum eitt flogfar hjá felagnum var komið til Kanada, fekk tað boð frá amerikonsku myndug- leikunum um at venda aftur til Amsterdam, tí tveir brøður úr Saudi- arabia vóru ímillum ferðafólkini. Tað vísti seg, at teir høvdu gingið á sama flogskiparaskúla í USA sum menninir, ið rændu flogførini 11. september í 2001. KLM -flogfarið mátti tí aftur til Amsterdam við teim- um báðum monnunum, skrivar Washington Post.