hósdagur 21. apríl 2005síða 3

Nr. 75 - 21. apríl 2005 3 Landsbókasavnið mátti lúta fyri einum privatum bókasaml- ara í kappingini um at fáa hendur á handrit- inum til skaldsøguna "Den yderste tid" eftir William Heinesen, hóast bókasavnið bjóðaði tvífalt tað, sum serfrøðingarnir hjá uppboðssøluni mettu handritið vera vert Rúnar Reistrup Keypmannahavn: Við 120.000 krónum og boð- um um at bjóða upp á handritið til skaldsøguna "Den yderste tid" eftir William Heinesen, varð føroyski sendimaðurin í Keypmannahavn, Trygg- vi Johansen, sendur ør- indi í býin týskvøldið vegna Føroya Lands- bókasavn. Leiðin gekk oman í Bredgade, har uppboðssølan Bruun- Rasmussen heldur til. Hetta kvøldið var partur av stóru bókasamlingini hjá Bjarne Saxhof á sølu- skránni, harímillum handrit og bøkur eftir William Heinesen. Skaldsøgan "Den yder- ste tid" varð í síni tíð vrakað av forlagnum Levin & Munksgaard og varð heldur ikki útgivin seinni, tá William Heine- sen gjørdist ein viður- kendur høvundur í Norð- urlondum og helst hevði havt lætt við at fingið skaldsøguna útgivna, um hann vildi. Áhugin fyri júst hesum handritinum var tískil sera stórur undan upp- boðssøluni, og tað sást aftur á prísmetingini, sum serfrøðingarnir hjá Bruun -Ramussen høvdu sett til 40-50.000 krónur. Ein av áhugaðu keyparunum var Landsbókasavnið, sum hevði fingið pening til vega bæði frá Menta- málaráðnum og privatum sponsorum til at ogna sær handritið fyri, og sum nú bert kundi bíða eftir at hoyra hvussu leikur fór. Fínir harrar og bókormar Inni í uppboðssøluhølun- um í Bredgade sóust fólk stima inn stutt áðrenn klokkan fimm, tá sølan varð sett at byrja. Fínir vælklæddir italienskt- og enskttalandi harrar, stoltir antikvariatseigarar og forsagdir bókasamlarar í fótformaðum skóm sótu hvør í sínum lag og granskaðu uppboðssølu- skránna eina seinastu ferð, áðrenn tann ungi auktionarius setti upp- boðssøluna. Tá uppboðssøluleiðar- in kom til fjúrtandu bók- ina í uppboðssøluskránni, sum var handritið til "Den yderste tid", vóru fleiri hendur á lofti til fyrsta boðið, sum ljóðaði á 40.000 krónur. Prísurin fór skjótt upp til 45, 50, 55 og upp til 60.000 krónur. Har steðgaði streymurin av boðum eina løtu. Men so kom glið á aft- ur boðini, og upphæddin kom skjótt upp á 100.000 krónur. Nú prísurin gjørdist so høgur vóru bara tveir áhugaðir keyp- arar eftir. Boðið á 100.000 krónur átti Tryggvi Johansen vegna Landsbókasavnið, men her mátti føroyski sendi- maðurin gevast, tí um- framt sjálvan kostnaðin skulu 20 prosent latast uppboðssølufyritøkuni. 110.000 ljóðaði boðið stutt eftir, og so varð rópt fyri fyrstu, aðru og triðju ferð, áðrenn hamarin dukaði í borðið og segði frá, at William Heinesen kom ikki til Føroya í hesu syftu. - Vit eru eitt sindur skuffaði, tí vit hildu at vit høvdu ein rímiligan kjans við teirri upphæddini, sum vit høvdu til reiðar. Tað hevði verið øgiliga áhugavert at fingið hend- ur á hasum handritinum, sigur Marjun Patursson, settur Landsbókavørur. Landsbókasavnið eigur einki handrit hjá William Heinesen. Tí var tað eisini spell fyri bókasavn- ið, at Bruun-Rasmussen valdi at seta tvey onnur handrit hjá høvundanum, nevniliga til tey bæði útgivnu yrkingasøvnini "Arktiske elegier" frá 1921 og "Høbjergning ved havet" frá 1924, á skránna beint áðrenn handritið til "Den yderste tid". - Vit satsaðu uppá at fáa handritið til "Den yderste tid" so vit kundu ikki brúka av pengunum til at keypa eitt av hinum handritunum, sigur Marj- un Patursson. Hini bæði handritini hjá William Heinesen vórðu seld fyri ávikavist 35.000 og 15.000 krónur. William Heinesen kom ikki til landið Eldradagurin í Klaks- vík seinasta vikuskifti gjørdist ein sera hugnaligur dagur fyri teir meir 150 pen- sjónistarnir, sum tóku lut. Og fyri onkran gjørdist hetta eisini er serliga minniríkur dagur ELDRADAGUR Anna V. Ellingsgaard Myndir: Bárur Lydersen Okkara eldru liggja ikki á tí latu síðuni. Eftir morgun- matin á árliga eldradeg- num, sum hesuferð varð hildin í Ósáskúlanum í Klaksvík, stóð morgunfim- leikur á skránni. Og so var bara um at koma upp úr stólinum og fylgja við fim- leikalærarinnuni, Katrin Ja- cobsen, sum gjørdi tað bæði stuttligt og avbjóð- andi at fáa blóðið at renna eitt sindur skjótari. Heilsan má sigast at hava staðið ovaliga á ynskjunum hjá teimum eldru fyri dagin, tí næst á skránni var Elisa- beth Akursmørk, økonoma, sum tosaði um, hvussu um- ráðandi tað er við heilsu- góðum matvanum eisini á eldraárunum. Hittust eftir 60 ár Ymisk onnur evni vóru eisini á skránni, men fyrst og fremst snúði dagurin seg um at geva teimum eldru ein møguleika at hittast og hugna sær saman við ein- um góðum práti. Sum vera man, vóru tey fleiri, ið ikki høvdu hitt hvønn annan leingi, og sum gleddu seg til at taka tráðin uppaftur frá seinast, tey vóru saman. Sum nakað heilt óvanligt hittust tvær kvinnur hendan dagin fyri fyrstu ferð, hóast tær hava skrivað saman í meir enn 60 ár. Og tað komst ikki av, at onnur búði uttanlands. Nei, báðar búgva í Føroyum, onnur í Klaksvík og onnur á Toft- um, men av onkrari orsøk høvdu tær ongantíð hitt hvørja aðra. Tá so Klaks- víksdáman kendist við navnið á hinari á tekningar- listanum, hugsaði hon, at nú skuldi tað vera. Hon ringdi til Toftadámuna og spurdi, um hon mintist eitt bræv, hon hevði sent henni í einum bláum brævbjálva í 1932. Jú, Toftadáman mint- ist, og so varð avrátt, at Klaksvíksdáman skuldi halda brævið á lofti, tá Dúgvan kom til Klaksvíkar á eldradegnum. Uttan iva eru tær komnar at kenna hvørja aðra sera væl gjøg- num mongu brøvini, men eftir klemmunum og smíl- unum har á ferjuleguni í Klaksvík at døma høvdu tær báðar framvegis nógv at tosa um. Nýggj vinfólk Tað var Landsfelag pen- sjónistanna og Pensjónista- felagið Hugnin í Klaksvík, sum skipaðu fyri eldradeg- num í Klaksvík leygardag- in. Dagurin er eitt árligt afturvendandi tiltak, sum Landsfelagið tekur stig til saman við lokalu eldrafe- løgunum. Soleiðis ferðast dagurin til ymsar bygdir kring landi, men ein fastur táttur er stóra pensjónista- veitslan, sum verður hildin í Havn eina ferð um árið. Tá plaga eini 300 pensjón- istar at koma saman til eina góða máltíð, felagssang, røður og hugnaliga sam- veru. Mikkjal á Bergi, for- maður í Eldrafelagnum Hugnin, sigur, at tey eldru gleða seg avbera nógv bæði til veitsluna og til eldra- dagin, har tey flestu eftir- hondini hava fingið nógv nýggj vinfólk og kenningar. Umframt ymisk tiltøk fyri eldri, skipar Hugnin eisini javnan fyri útferðum í Føroyum. Seinast gekk leiðin til Gásadal, har buss- urin hevði fingið loyvi at koyra í gjøgnum tunnilin til bygdina, har borðreitt varð við kaffi og køkum. Hesin túrurin gjørdist eitt heilt serstakt upplivilisi fyri tey eldru, sum ikki høvdu væntað, at tey nakrantíð fóru at fáa møguleikan at vitja í Gásadali, nú tey vóru komin sum mikið til aldurs. Virkið Landsfelag. Mikkjal á Bergi er eisini limur í nevndini í Landsfe- lagnum, sum er eitt sera virkið felag. Felagið um- boðar tey lokalu eldrafe- løgini yvir fyri myndug- leikunum í ymsum viður- skiftum, sum viðkoma teimum eldru borgarnum. Eitt nú hevur felagið júst gjørt eina avtalu við eina røð av handlum og gisting- arhúsum um pensjónista- avsláttur heilt upp til 25 % á ymsar vørur og tænastur. Hetta er ein skipan, sum leingi hevur verði heilt vanlig í londunum rundan- um okkum, og hendan fyri- munin eiga tey eldru í Før- oyum eisini at hava, heldur Mikkjal á Bergi. Tey eldru hugna sær Eldradagurin byrjaði við einum hugnaligum práti afturvið rundstykkunum Árligi eldradagurin er eitt serliga gott høvi at hitta vinfólk og kenningar aftur Eini 150 pensjónistar úr Norðoyggjum og aðrastaðni úr Føroyum vóru komnir at taka lut í stóra eldradegnum í Klaksvík leygardagin