týsdagur 26. apríl 2005síða 11

Áki Andreasen Í einari útvarpssending, einari undirhaldssending nýtti ábyrgdarblaðstjórin á Sosialinum høvi at leggja eftir formanni Tjóðveldsifloksins og øllum fullveldisfólkið fyri at taka patent uppá poli- tikkin og fyri ikki at hava virðing fyri øðrum. Hetta undraði kortini ikki - tí vit sum royna at fylgja eitt sindur við vita at sjáldan man eitt blað hava framt so nógv bílagt ar- beiði sum Sosialurin hevur gjørt og ger fyri Javnaðar- flokkin. Jan Múller, Sosialurin og veruleikin Tað er ikki langt síðan at politisku málini vóru bæði ljósari og vónríkari enn tey eru í dag. Við fleiri roynd- um at fáa andstøðuna við - serliga Javnaðarflokkin, var arbeitt fram móti "tí breiðu semjuni" - men Javnaðar- flokkurin vildi ikki; skilti ikki sín leiklut í andstøðu - og dagliga kom Sosialurin á gøtuna við oddagreinum sum niðurgjørdi øll full- veldisfólk, alla fullveldis- ætlanina og málrættað sáddi iva um alt, sum tá sitandi samgonga legði fyri dagin - hvar var virðingin fyri teimum ætlanunum sum tá vóru á skránni?? Í dag situr ábyrgdarblað- stjórin í ÚF og skuldsetur eini 10 - 12. túsund føroy- ingar fyri at hava tikið patent uppá sannleikan, og ikki virða tey sum ikki eru fullveldissinnaði. Í sendingini rør ábyrgdar- blaðstjórin framundir, at tað ikki var lætt at vera sambandssinnaður meðan fullveldissamgongan sat - hetta er so langt av leið at tað bæði er skammiligt og átaluvert. Hetta er ábyrgdarblað- stjórin sum í sama anda- drátti tosar um virðing fyri skrivi og talufrælsinum, fyri teimum sum hava eina aðra hugsan - tað er ikki rætt at Soaialurin hevur víst fullveldisætlanini virðing, tað er ikki rætt at Sosialurin vísti fullveldissamgonguni virðing, tað er ikki rætt tá ábyrgdarblaðstjórin í einari útvarpssending letur allar lurtarar vita at Tjóðveldis- flokkurin og øll fullveldis- fólk hava kanna sær patent uppá veruleikan og tað er so slettis ikki rætt at Sosial- urin er ein óheftur fjøl- miðil. Jan Múller, Sosialurin og sitandi samgonga Tað er vent í holuni á Sosialinum síðan Javnaðar- flokkurin kom í Tinganes og Jóannes Eidesgaard bleiv løgmaður - sjálvandi. Atfinnginarsomu odda- greinirnar eru burtur - eing- in viðgerð av vitleysum gerðum og umsitingarlig- um brølarum; alivinnan og landsstýrismaðurin í Vinnumálum er eitt dømi; Hans Pauli Strøm og setan- in av leiðara á frítíðarskúl- anum er eitt annað dømi. Studningurin til rækju- vinnuna, undirgravingar- virksemi í samband við miðnámsskúlan í Vági. Eingin viðgerð av glantrileikinum við yvirlýs- ingum og "proformaav-tal- um", sum ikki verdar pappírið tær eru niðurfeldar á. Bert ein myndafrásøgn fyri og onnur eftir - sum eitt royalt myndablað - uttan nakra ítøkjuliga viðgerð yvir høvur. Kortini vil ábyrgdar- blaðstjórin vera við at Sosialurin er blaði - sum óheft og áhaldandi lýsir samfelagsmál, sum óheft og áhaldandi er á varðhaldi; góðan morgun - tað er eitt sindur pínligt fyri Jan Múller sjálvan at fyrigykla øllum føroya fólkið nakað, sum er alt annað er sann- heit. Tað er langur vegur á mál áðrenn Javnaðarflokkurin sleppur takinum á Sosial- inum. Men vit kunnu bert vóna - men tað er eingin grund til at "proklamerað" nakað sum einki hald er í. Nr. 77 - 26. apríl 2005 11 Finnur Helmsdal tingmaður Uppskotið frá vinnu- nevndini, um at steingja fyri sølu av rundstykkj- um og øðrum millum klokkan tíggju og tvey sunnudagar, er enn eitt dømi um ræðandi pseudo gudiligheitina, sum fær alt meira vald í samfelagi okkara. Um tað er sjúklig trongd at tekkjast ávísum veljara- skara, ella tað er ræðsla fyri sama skara, kann vera líka mikið. Tað, sum vit kunnu stað festa er, at ein stórur meiriluti av tinginum atkvøður fyri einum høpisleysum uppskoti, tí teir eru bangnir fyri hákirkju- ligum- og øðrum veljar- um. At man so við at samtykkja uppskoti ger seg inn á vanlig hampa- fólk og annars sendir eitt hykleriskt dupultmo- ralskt pseudo gudiligt signal úr tinginum, ja, tað má so vera harvið. Um fólk sita á Hotel Føroyum ella á Hotel Hafnia klokkan hálv- gum eitt sunnudagar og eta eina feitan fleska- bita, sum verður skolað- ur niður við reyðvíni. Og um fólk hava drukk- ið eins snaps niðurundir, og fáa sær ein konjakk ella tveir omaná, ja, tað er ílagi, bara fólk ikki keypa rundstykki um somu tíð. Tað er, sam- bært tingsins hugburði, meira legalt at fara heim frá matstaði klokkan hálvgum tvey sunnudag við kenning, enn at fara ein fittan morguntúr klokkan ellivu við hund- inum eftir rund-stykkj- um. Tað er ílagi, at vit keypa pittsa, Ekstra- blaðið og skókrem klokkan 22.58 hvørt kvøld í vikuni (eisini sunnukvøld), men vit skulu ikki sleppa at keypa rundstykki sunnu- morgnar aftan á klokkan tíggju. Ræðist pseudo gudiligheit Um ávísir tingmenn so fegnir vilja umskapa Føroyar til eitt funda- mentalistiskt samfelag, so skulu hesir bara tóna reint flagg. Men tað hava teir sjálvandi ikki politiskt dirvi til. Teir velja heldur at lansera eina sjúkliga pseudo gudiligheit. Onkur kann siga, at tað kanska ikki er so vandamikið, at tað er gott, at vit fáa frið sunnumorgnar. Men tað skal eingin ivi valda um, at vit ganga vandaleið. Tí í tráð vit at menn lata seg lokka til at fremja ivasamar politiskar dis- positiónir, m.a. tí lokal áhugamál skulu lúkast, so verður samvitskan reinskað við at spæla sjónleik fyri teimum hákirkjuligu. Og ein kann ikki lata vera við at hugsa ella bera bangheit fyri, hvør næsti leikur verður, tá hetta uppskot- ið er komið ígjøgnum. Skal tað tá verða bannað at lýsa við rundstykkja- sølu, ella skal talið á bakaríðum avmarkast. Ella skal alt, sum bara minnir um morgunmata sunnudag bannast. Kári P syngur um rundstykk- ir í sanginum Súrligar nætur, kanska skal hann bannast... Tað næsta verður helst, at fólk skulu í kirkju ella á møti klokkan ellivu sunnu- dag. Hví ikki lata før- oyingi sjálvan avgera, um hvussu hann skipar vikuskiftið. Bara hann ikki ger seg inn á onnur, so eigur tað at vera hans- ara persónliga val, um hann svevur leingi, hugnar sær við morgun- matarborðið saman við sínum, ella hann fer íkirkju ella á møti. Rokni ikki við, at nakar fær betri sømdi på den ene dag, um hann hevur keypt rundstykkini áðrenn klokkan tíggju sunnumorgun. Viðgangi, at hesar viðmerkingar eru ógv- usligar og argandi, kanska langt úti, sum vanliga verður tikið til. Men eru mínar viðmerk- ingar so langt frá líka langt úti, sum uppskotið um skerdu rundstykkja- søluna sunnumorgnar er. Haldi, tað er eitt tað mest skítbýtta, sum er lagt fyri tingið seinastu nógvu árini. Ræðandi pseudo gudiligheit Jan Múller - "tíðinda alfaðirin" – uttan virðing fyri veruleikanum Gordon Ejdesgaard Í fimmaranum mikudagin var evni sjúkrahúsverkið og bíðitíð hjá sjúklingunum. Lurtararnir høvdu høvið at ringja inn eins og vit høvdu møguleika at atkvøða um sjúkrahúsverkið ( vit) hava ráð til at stytta um bíðitíð- ina, so hon í mesta lagi verður tveir mánaðir. Ein kann undra seg yvir spurningin, vit sum lurtarir skuldu svara uppá og siga ja ella nei til. Fyri tað fyrsta fingu vit eingi tøl á borðið fyri kostnaðin- um vit hava ráð at stytta um bíðitíðina. Givið er at tað als ikki letur seg gera at rokna hetta, utt- an at serfrøðingarnir innan heilsuverkið hava verið við. Kaj Leo Johannesen sum uppskotstillari hevði einki annað boð enn gitingar. Men einki roknistykki, eingin dokumentatión bert gitingar. Áðrenn nakað tal kom á borðið høvdu fleiri lurtarar longu svara uppá spurningin- óivað! Fyri tað næsta- og tað er her Dánjal Højgaard jour- nalistur heldur øll fyri spott- fáa vit at vita, at um- leið 70% av teimum, sum hava svara spurninginum hava sagt at vit hava ráð, meðan 30% siga at vit ikki hava ráð. Og um nakað er misnýtsla av hagtølum, so er hetta misnýtsla. Vit fáa ikki at vit hvussu nógv hava svara, og hava tí ikki tað minsta ánilsi av týdningin- um av úrslitinum. Harnæst er tað tann reini galimatiast at lata lurtarar- nar avgera málið við at- kvøðugreiðslu. Hvør er møguleikin fyri at tey sum eru á bíðilista ella avvarð- andi svara ja- sjálvandi hava vit pening til at stytta um bíðirøðina? Ella skulu vit kanska halda at tey sum eru í bíðirøð siga nei! Tey hava góða tíð at bíða? Sjálvandi skuldi útvarpið gjørt eina kanning (um tað fíggjarliga tilfarið/grundar- lagið var ílagi). Og so t.d. ringt til tilvildarliga vald fólk og spurt. Fyri síðan at upplýst um úrslitið fyri og ímóti og tal av svarum. Bæði spurningurin og hagtølini eru eitt skúladømi um hvussu ein tílík kanning ikki eigur at verða gjørd. Tað skuldi verið púra óneyðugt at skriva hesa viðmerking, men tá útvarp- ið beinleiðis misnýtir hag- tøl og manipulerar, kann ein ikki annað enn at siga frá. Um hetta skyldast manglandi vitan hjá jour- nalistinum, ja so kann nakað helst gerast við tað. Fái meg ikki at trúgva at tað kann vera við vilja og móti betri vitan, at hetta verður serverað fyri okkum lurtarum. At enda vil eg spyrja journalistin: Undir øðrum verðaldar- bardaga doyðu fleiri fólk í ferðsluvanlukkum í USA enn amerikanskir hermenn í krígnum. Var tað meira vandamikið at koyra bil enn at vera hermaður? Misnýtsla av hagtølum- fimmarin enn einaferð Pál Weihe yvirlækni Í Sosialinum ígjár spyr Hanna Lisberg meg um kviksilvur í amalganinum, sum klinikassistentar eltu við berum hondum fyrr í tíðini, kann hava ávirkað heilsu teirra. Kviksilvur finnist í ymiskum líki. Tað, sum vit her á deildini hava kannað, er lívrunnið kviksilvur, nevniliga methylkviksilvur. Í amalganfyllingum er kviksilvur í metallíki og so onnur metal eisini. Metall- iskt kviksilvur verður lætt- liga tikið upp í manna- likamið, bæði gjøgnum lunguni, men eisini gjøg- num húðina. Við blóðinum verður tað síðani spjatt í kroppinum. Hetta slagið av kviksilvuri kann hava við sær bæði akuttar og kron- iskar skaðar, serliga á heil- an og á nýruni. Hvussu nógv kviksilvur ein klinikkassistentur hevur verið úti fyri velst sjálvandi um, hvussu nógv kviksilvur var brúkt í arbeiðinum og hvussu arbeiðslagið var. Arbeiðslagið og reinførið viðvíkjandi kviksilvuri hevur óiva verið munandi annarleiðis, tá Kaaber starvaðist sum tannlækni, í mun til í dag, nú blandingin fer fram meira ella minni innilokað. Gangi út frá at flótandi metalliskt kvik- silvur var blandað saman við einum pulvuri av øðr- um metallum (silvur, tin, kopar og zink). Í sambandi við handfaringina av tí flótandi kviksilvurinum hevur verið góður møgu- leiki fyri at kviksilvurguva kom í andaleiðina hjá starvsfólki, bæði tannlækna og klinikkassistenti. Um kviksilvur, meira ella minni blandað, kom í samband við bera húð á fingrunum hjá assistentinum, ja so er tað sannlíkt, at eitt sindur er tikið upp gjøgnum húðina. Hvussu nógv kviksilvur, sum á henda hátt er tikið upp í kroppin er ilt at siga, men eftir míni meting kann tað væl hugsast, at onkur klinikkassistentur hevur fingið fitt av kviksilvuri í seg, sum kann hava sett síni merki á heilsustøðuna. Við tað at kviksilvur spakuliga fer aftur úr kroppinum ber tó ikki til at kannað útsetilsi nógv ár seinni við at taka eina blóðroynd. Tað skal gerast meðan fólk eru í arbeiði ella stutt eftir. Klinikkassistentar og amalgan