týsdagur 10. mai 2005síða 9

Nr. 86 - 10. mai 2005 9 Nú eru eftirhondini nógvar vikur síðani, at vit byrjaðu at hoyra um stríðið á føðideildini. Nú eru 33 yrkisfeløg eisini komin upp í leikin. Men hvat snýr tað seg í veruleikanum um? Vit taka málið í stuttum FØÐIDEILDIN Eydna Skaale Eydna@sosialurin.fo 8. mars 2005: Kunnandi fundur um umleggingar á Lands- sjúkrahúsinum. Landsjúkrahússtjórin kallar inn til ein kunningarfund um ætlaðar umleggingar á m.a. føðideildini. Ætlanin hevur verið leingi ávegis. Upprunaliga var ætlanin ikki, at størv skuldu sparast burtur, men við verandi fíggjarlóg er tað vorðið neyðugt. Ætlaninar verða lagdar út til hoyringar. 10. mars 2005: Umleggingar á føðideild- ini á Landssjúkrahús- inum føra við sær at nøk- ur størv verða spard burt- ur, men kortini fer tæn- astan at batna. Poul Geert Hansen, stjóri á Landssjúkrahúsinum, sigur við Sosialin, at tað ber til at spara, samstundis sum tænastan til sjúklingin verður betri. Tað skulu umleggingar, sum ætlanin er at seta í verk á føðideildini og á psykiatr- iska deplinum, vísa. Hann sigur, at politiska kravið til Landssjúkra- húsið, er, at 3,5 milliónir skulu sparast í ár. 11. mars 2005: Umleggingarnar á føði- deildini seta trygdina hjá sjúkum pinkubørnum í vanda, sigur Felagið Før- oyskir Sjúkrarøktarfrøð- ingar – Felagið mótmælir harliga ætlanini hjá leiðsluni á Landssjúkrahúsinum, at siga átta sjúkrarøktarfrøð- ingum á føðideildini úr starvi, samstundis sum ann- ar starvsbólkur verður sett- ur inn á deildina í staðin, sigur felagið í eini hvass- orðaðari yvirlýsing. Felagið sigur, at tað er beinleiðis at reingja sann- leikan, tá ið sagt verður, at tað liggur bæði ein sparing og ein menning í hesi ætlan. 14. mars: Ongin orsøk til at ivast í trygdini hjá pinkubørn- um á Landssjúkrahúsin- um – Tað er óetiskt at siga at trygdin hjá sjúkum pinku- børnum og barnakonum verður sett í vanda á føði- deildini á Landssjúkrahús- inum, sigur Eyðfríð Jacob- sen, forkvinna í Ljós- møðrafelag Føroya. 22. mars: Landssjúkrahúsið hótt av verkfalli – Umleggingin á føðideild- ini á Landssjúkrahúsinum er ein krígsavbjóðing. Sjúkrarøktarfrøðingarnir á Landssjúkrahúsinum hótta nú beinleiðis við verkfalli, verða ætlaðu um- leggingarnar á føðideildini á Landssjúkrahúsinum sett- ar í verk. Tær gera Hans Paula Strøm púra greitt, at tær fara undir ongum umstøð- um at góðtaka ætlaðu um- leggingarnar. 8. apríl: Hoyringssvar frá sjúkra- røktarfrøðingunum á A2: Okkara niðurstøða er, at LS leiðslan ikki hevur sett seg inn í hvørjar avleiðingarnar verða av ætlaðu umlegging- unum. Góðskan til brúkar- an versnar munandi. Umleggingarnar fara ikki at geva ein meiri rationellan rakstur, sum LS leiðslan vil vera við. 13. apríl: Rýma av føðideildini á Landssjúkrahúsinum Stemningurin er nú so vánaligur, at tríggir sjúkra- røktarfrøðingar eru farnir av føðideildini og vandi er fyri at enn fleiri fara sama veg Tveir sjúkrarøktarfrøð- ingar hava sagt upp og ein er farin í farloyvi. 15. apríl: Avgerðin tikin: Um ein mánað verður føðideildin umskipað Stjórin á Landssjúkrahús- inum sigur, at nógv um- stríddu umleggingarnar á føðideildini verða settar í verk og hann vónar at tað kann gerast um ein mánað. – Ongi røktarstarvsfólk verða søgd upp, men ósett og komandi leys størv, verða ikki sett aftur fyrrenn vit eru komin niður á starvsfólkatalið sum ætlað, sigur Poul Gert Hansen. 18. apríl Ljósmóður yvirtekur leiðsluna á føðideildini – Ein ljósmóður er sett sum leiðari á føðideildini á Landssjúkrahúsinum. Sjúkrarøktarfrøðingurin, sum var leiðari á føðideild- ini, er sett frá og ístaðin er ein ljósmóður sett sum leið- ari. Men beint undir leiðaran- um eru so tveir millumleið- arir settir á jøvnum føti, ein ljósmóður og sjúkrarøktar- frøðingurin, sum áður var leiðari. Leiðslan á Landssjúkra- húsinm sigur, at hetta er ein fyribils loysn, tí áðrenn eitt ár er farið, skal lýsast eftir nýggjari leiðslu. 04. mai Fráboðan um verkfall Frá fríggjadegnum 6. mai kl. 08.00, verður nokta lim- um felagsins at taka upp arbeiði. 04. mai Metir verkfallið vera ólógligt – Leiðslan á Landssjúkra- húsinum hevur ongan sátt- mála brotið, og má verfallið hjá sjúkrarøktarfrøðingun- um tí metast at vera ólóligt, sigur Hans Pauli Strøm, sum kortini framvegis ikki ætlar sær at leggja seg út í ósemjuna millum partarnar. 04. mai: Landsstýrið skjýtur málið inn fyri fútarættin 04. mai: 16 yrkisfeløg mótmæla harðliga, at fútarætturin verður nýttur at loysa trupulleikar á føroyska arbeiðsmarknaðinum. 05. mai: Fútabann móti verkfall- inum Um 21 tíðina avgjørdi dómarin í fútarættinum, Peter Flügger, at verkfallið hjá sjúkrarøktarfrøðingun- um er ólógligt. 06. mai: Verkfallið avlýst! Verkfallið, ið varð lýst at verða 6. mai kl. 8. verður hervið avlýst vegna fúta- forboð. 09. mai: Ætla at seta tiltøk í verk Starvsmannafelagið bjóðar 33 feløgum, sum hava sátt- mála við fíggjarmálastýrið, til fundar. Ætlanin er at umrøða verkfallið hjá sjúkrarøktarfrøðingunum, sum bleiv steðgað av fúta- banni. (Sí viðmerking frá Gunleivi Dalsgarð aðra- staðni á síðuni). Starvsmannafelagið beyð mánamorgunin øllum feløgunum, sum hava sáttmála við Fíggjarmálastýrið til fundar. Tey góð- taka nevniliga ikki, at fútarætturin varð blandaður uppí málið um føðideildina. – Hetta er grov provo- katión, verður sagt FÚTABANNIÐ Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Gunleivur Dalsgarð, for- maður í Starvsmannafel- agnum, var fámæltur mána- morgunin áðrenn fundin. Hann greiddi frá, at Starvsmannafelagið er stig- takari til fundin, men ætl- anin er at fáa eitt kjak í lag um tað, sum er farið fram í málinum um føðideildina. – Vit ætla at tosa við hini feløgini, sum hava sáttmála við Fíggjarmálastýrið, fyri at hoyra hvat skal gerast í hesum málinum, greiðir hann frá. Hann sigur, at tað ikki verður góðtikið, at fútarætt- urin verður brúktur til at sníkja danska arbeiðsrættin inn yvir føroysk starvsfólk, tí arbeiðsreglurnar í Dan- mark eru als ikki tær somu sum í Føroyum. – Vit meta hetta sum eina sera grova provokatión. Í løtuni situr ein arbeiðsbólk- ur í Føroyum, og arbeiðir við at finna eina loysn, sum bæði arbeiðsgevarar og – takarar kunnu vera nøgdir við. Tað veit stýrið á Lands- sjúkrahúsinum fullvæl, og vit halda tað vera burturvið, at teir so nú skulu draga danskan arbeiðsrætt inn í føroysk viðurskiftið. Gunleivur Dalsgarð greiðir frá, at arbeiðs- bólkurin, sum arbeiðir við at finna eina føroyska loysn uppá trupulleikan við fúta- rættinum, hevur sitið síðani 2003, og roynt at funnið eina loysn, og at tað tí tykist sum ein provokatión, at danski fútarætturin hóast alt verður nýttur. Spurdur um arbeiðsbólk- urin er komin til nakra nið- urstøðu ella nakra loysn í málinum, svarar Gunleivur, at tað eru teir ikki. – Men teir arbeiða við at finna eina loysn, sum báðir partar á arbeiðsmarknaðin- um kunnu góðtaka. Spurdur hvat leiðslan á Landssjúkrahúsinum so átti at havt gjørt, tá teir hvørki kunnu nýta fútarættin ella føroyska arbeiðsbólkin, sum enn ikki er komin til nakra niðrstøðu, svarar Gunleivur, at tað hevur hann onga viðmerking til. – Eg havi ikki tíð at tosa longur, fólk byrja at koma á fund nú. Hvat er eitt fúta- forboð í grundini. Og hvør hevur rætt í longu trætuni um føðideildina? FØÐIDEILDIN Eydna Skaale Eydna@sosialurin.fo Fútarætturin kann bert geva eitt fyribils forboð ímóti arbeiðssteðgi. Eftir at fúta- forboð er givið, skulu tað í mesta lagið ganga 7 dagar, innan málið verður beint víðari í Føroya rætt. Har verður so endaliga avgjørt, hvør hevur brotið sáttmál- an. Fyri vanlig fólk er tað ilt at taka dagar ímillum hvør hevur rætt og hvør hevur skeivt í málinum um føði- deildina. Hvør sigur hvat Sjúkrarøktarfrøðingarnir siga, at tað er stýrið á Landssjúkrahúsinum og Almanna– og Heilsumála- ráðið, ið hava brotið sátt- málan, við tað, at teir nú seta munandi bygnaðar- broytingar í verk. Tær føra fram, at sáttmálin verður brotin, tí ein annar starvsbólkur nú skal umsita teirra økið,m sum er røkt av sjúkum pinkubørnum. Hinvegin siga sjúkrahús- stýrið og Almanna– og Heilsumálaráðið seg ikki hava brotið nakran sátt- mála. Tað er kravt av teim- um at spara 3,5 mió. Tað gera teir m.a. við at útnytta arbeiðsorkuna hjá jarða- møðrunum betri, við tað, at tær nú eisini koma við í arbeiðið á føðideildini, eftir at barnið er føtt. Hetta er nakað, sum jarðamøðurnar leingi hava havt ynski um, og eru egnaðar til at gera. Stýrið sigur, at um sjúkrarøktarfrøðingarnir fara í verkfall, eru tað tær, ið bróta sáttmálan. Tær hava nevniliga friðarskyldu í sáttmálaskeiðnum. Talan er sostatt um ein tulkingarspurning. Og einasti hátturin, sum leiðslan kann steðga einum, eftir teirra meting, ólógligum verkfalli, er við at fara í fútarættin. Fútarætturin verður nýttur, tá eitt mál hevur skund og ein avgerð skjótt má finnast. Í hesum førum varð avgerðin, at verkfallið var ólógligt, tí stýrið ikki brýtur sáttmálan við ætlaðu s a m a n l e g g i n g u n u m . Fútabann varð tí givið. Avgerðin hjá fútarættinum, saman við restini av málinum, verður síðani beint í Føroyarætt, har ein endalig avgerð verður tikin. Fútaforboðið er sostatt bert galdandi til Føroyarættur hevur sagt nýggjan dóm í málinum. Òvist er nær tað verður. Fútaforboðið bert fyribils Hvat er hent á føðideildini? – Grov provokatión Einki úrslir spurdist burturúr fundinum mánamorgunnin. Týsmorgunin verður ein nýggjur fundur har avgerð verður tikin um hvørji tiltøk skulu setast í verk Mynd: Jens Kr. Vang