leygardagur 9. september 2000síða 3

4 5 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 173 - 9. september 2000 Nr. 173 - 9. september 2000 gult cyan magenta svart gult cyan magenta svart Nú skal Birita Krossteig royna at fáa meira lív í Sjón- leikarhúsið í Havn. Fyri einari viku síðani byrjaði hon sum dagligur leiðari, og hon æltar at leggja seg eftir, at fáa meira virksemið í Sjónleikarhúsi- num. Havnar Sjónleikarfelag Birita vorðin leiðari hevur verið virkið seinastu árini, og felagið hevur á hvørjum ári sett leikir upp. Umfamt hetta eru onnur til- tøk í húsinum. Tað er orku- krevjandi at skipa fyri øllum hesum, og tí hevru sjónleik- arfelagið avgjørt at seta ein dagligan leiðara. Útnorðurráðið helt ársfund sín í Havn í døgunum 4. til 7. september. Á fundinum var nýggjur formansskapur valdur við Ole Lynge, landstingsformanni, sum formanni, Árna Johnsen, al- tingsmanni, sum 1. næstfor- manni og Jógvan Durhuus, løgtingsmanni, sum 2. næst- formanni. Evni á fundinum var sam- starv hjá vinnulívinum í Út- norði, har landsstýrismað- urin í vinnumálum, Bjarni Djurholm, og leiðarin í NORA, Kjartan Hoydal, høvdu framløgu. Landsstýr- ismaðurin í Almanna- og heilsumálum, Helena Dam á Neystabø, og landsstýris- maðurin í fiskivinnumálum, Jørgen Niclasen, hvør á sín- um øki, kunnaðu um sam- starv myndugleikanna í Út- norði. Ráðið samtykti á fundi- num tvær tilráðingar innan mentanarøkið. Ráðið sam- tykti at mæla landsstýrum/ stjórn í londunum í Útnorði at seta skjøtil á skjalprógv og skriving av felagssøgu landanna í Útnorði, og at evna til eina felags Útnorð- ur virkisætlan innan norr- øna mentanarøkið. Báðar tilráðingarnar botnaðu í mentanarráðstevnu ráðsins, sum hildin var í Suðurgrøn- landi í juli í ár. Somuleiðis samtykti ráð- ið at søkja um eygleiðara- støðu í Standing Committee of Parliamentarians of the Arctic Regions. Á fundi- num varð m.a. tosað um, hvussu samskifti millum í- búgvararnar í londunum kundi fremjast. Í hesum sambandi samtykti ráðið at gera uppskot til verkætlan fyri ársfundin 2001, sum hevur til endamáls at knýta tættari bond millum íbúgv- ararnar í londunum. Ár 2001 verður veiðiár Útnorðurs, har ráðið í stóran mun fer at leggja dentin á samstarvið landanna mill- um viðvíkjandi veiði. Í hes- um sambandi fer ráðið at skipa fyri eini veiðiráð- stevnu í Íslandi í juni 2001. Eftir áheitan frá Útnorður- ráðnum arbeiða tey norrønu húsini í Útnorði og Nordens Institut í Grønlandi við til- rættaslegging av eini stórari veiðiframsýning, sum letur upp í 2002. Framsýningin verður í londunum í Útnorði og Skotlandi, Kanada og møguliga teimum baltisku londunum og Skandinavia. Á ársfundinum varð sam- tykt, at ferðsla verður evni á ársfundinum 2002. Upp- lýsingar, sum komu fram á fundinum um niðurlegging av flogrutum millum Ísland og Grønland, ørkymlaðu ráðið. Útnorðurráðið sam- tykti tí eina orðing til ferðsl- umálaráðharrarnar í londu- num, har heitt varð á teir um at arbeiða fyri at tryggja, at flogruturnar millum Ís- land og Narsarsuaq og Ís- land og Kulusuk kundu halda fram. Heimasíða Útnorðurráðs- ins: www.vestnordisk.is Nærri upplýsingar fáast við at venda sær til skrivar- arnar í sendinevndunum. Ársfundur Útnorður- ráðsins í Føroyum Norðuroyggjar * Klaksvík Mánadagin kl. 10.30-11.00 * Klaksvík Mánadagin kl. 14.30-15.30 Eysturoy Eiði Mánadagin kl. 13.00-13.30 Norðskáli Mánadagin kl. 14.30-15.30 * Gøta Týsdagin kl. 13.00-14.00 * Leirvík Týsdagin kl. 14.30-15.30 Fuglafjørður Mikudagin kl. 14.30-15.30 Saltangará Hósdagin kl. 10.30-11.00 Toftir Hósdagin kl. 14.30-15.30 Skáli Fríggjadagin kl. 13.00.14.00 Strendur Fríggjadagin kl. 14.30-15.30 Vágar Miðvágur Hósdagin kl. 15.00-16.00 Sandavágur Hósdagin kl. 16.30-17.30 * Sørvágur Fríggjadagin kl. 14.00-15.00 Sandoy Skopun Fríggjadagin kl. 14.00-14.30 Sandur Fríggjadagin kl. 15.00-15.30 Suðuroy Vágur Mánadagin kl. 10.30-11.00 Hvalba Mánadagin kl. 13.00-14.00 Vágur Mánadagin kl. 15.00-15.30 Tvøroyri Týsdagin kl. 14.30-15.30 Streymoy Kollafjørður Týsdagin kl. 14.30-15.30 * Vestmanna Mikudagin kl. 14.30-15.30 * N. Finsensgøta Hósdagin kl. 10.30-11.30 Hornabøur Hósdagin kl. 12.30-13.30 * SMS Hósdagin kl. 14.30-15.30 * N. Finsensgøta Hósdagin kl. 16.30-17.30 Nósi vitjar á øllum deildum niðanfyri. Nósi og Trøllapætur vitja deildirnar, ið eru merktar við stjørnu: Nósi heldur føðingardag frá 11. til 15. september og tú kanst uppliva bæði Nósa og Trøllapætur í fullari ferð. Kom inn í Føroya Banka og tøm Nósan hjá tær, so fært tú eisini eina føðingardagsgávu. s t e p h a n s s o s h ú s JOHN JOHANNESSEN Løgmaður og fylgi noyðast enn einaferð til Danmarkar í forsætismálaráðið at sam- ráðast um fullveldisætlan- ina á útivølli. Hetta er greitt eftir at løg- maður 5. september sendi danska forsætisráðharran- um bræv, har hann staðfest- ir, at samráðingarnar verða í Danmark sum avtalað í telefonsamrøðu framman- undan. Á seinasta samráðingar- fundinum, sum var tann triði í røðini, samdust part- arnir annars um, at fjóðri samráðingarfundurin skuldi haldast í Føroyum. Seinni komu so boð frá forsætis- ráðharranum til løgmans um, at best var at halda fundin í oktober, tí ikki bar Samráðast í Keypmannahavn Hóast landsstýrið ætlaði komandi samráðingarnar um ríkisrættar- ligu støðuna at vera í Føroyum, er nú endaliga avgjørt, at fundurin verður í Keypmanna- havn 26. oktober til at savna donsku lykla- ráðharrarnar fyrr enn eftir fólkaatkvøðuna um evruna. Kunnu kortini ikki savnast Donsku lyklaráðharrarnir í fullveldissamráðingunum kundu kortini heldur ikki savnast til at koma til Før- oya í oktober. Tí hevur danski forsætisráðharrin, Poul Nyrup Rasmussen, gjøgnum telefon boðað løgmanni frá, at tað liggur best fyri at halda samráð- ingarfundin í Keypmanna- havn 26. oktober. Hesum tekur løgmaður undir við, men í brævinum til forsætisráðharran vísir hann á sína ónøgd um hesa avgerð. Løgmaður sigur seg undrast yvir, at hann er noyddur at staðfesta, at tað ikki ber til hjá forsætisráð- harranum at halda lyftið um, at samráðingarnar skuldu fara fram í Føroyum. Skulu hava úrslit Løgmaður ætlar sær at sam- ráðingarfundurin í oktober skal geva endaligt úrslit á trimum økjum. Samráðst skal liðugt um ríkisborgara- rætt og borgararættindi, gjaldoyrasamstarv og um- sitingarligt samstarv. Fyri at náa hesum máli skjýtur løgmaður upp, at spurningurin um skiftistíð ikki kemur á dagsskránna. Løgmaður vísir á, at tá landsstýrið kann staðfesta, JOHN JOHANNESSEN Ein føroysk grundlóg skal kunna brúkast í gerandis- degnum. Hon skal ikki bert vera ein lóg í eini glas- montru, eins og til dømis danska grundlógin. Hetta er grundlógar- nevndin, sum í løtuni leggur lunnar undir føroyska grundlóg, samd um. Rúni Joensen, sum er for- maður í tí arbeiðsbólkinum, sum hevur viðgjørt virknið hjá einari komandi føroysk- ari grundlóg, sigur tað vera umráðandi at gera sær greitt, um grundlógin er nakað vit ynskja at brúka í gerandisdegnum ella ikki. – Okkara niðurstøða í nevndini er, at ein føroysk grundlóg skal vera til at brúka, staðfestir Rúni Joen- sen. Fólkið eigur valdið At gera eina føroyska grundlóg, sum skal virka í Grundlógin skal kunna brúkast Grundlógarnevndin heldur, at ein føroysk grundlóg eigur at gerast soleiðis, at hon er nakað fólk kunnu vísa til. Talan skal ikki vera um eitt pappír á vegginum gerandisdegnum hjá ein- staka føroyinginum, bæði høgum og lágum, setir krøv til grundlógarnevndina. – Tað er fólkið, ið skal seta karmarnar, tí evsta valdið skal liggja hjá fólk- inum, sigur Rúni Joensen. Tí er tað, at grundlógar- nevndin leggur so stóran dent á at kunna um arbeiðið í nevndini. Fólkið skal vita hvat gongur fyri seg og tak- ast upp á ráð. Rúni Joensen vísir á, at vanligi føroyingurin sjáldan hugsar um stýrisskipanar- lógina og donsku grund- lógina, sum eisini er okkara grundlóg, í gerandisdeg- num. Orsøkina heldur hann vera, at fólkið ikki hevur verið við til at gjørt hesar lógir og tískil heldur ongar kenslur hevur fyri teimum. – Í 1957 skuldu føroy- ingar atkvøða um nakrar broytingar í donsku grund- lógini. Men fá vóru á vali. Hetta er uttan iva tí, at talan var um eina lóg, ið var fremmand fyri fólkinum, sigur Rúni Joensen. Grundlógin í lummanum Í USA er heilt vanligt, at fólk vísa til grundlógina, tá tey kenna seg vera órættvíst viðfarin. Harafturímóti kemur slíkt nærum ikki fyri í Føroyum og Danmark. Orsøkina til hetta heldur Rúni Joensen vera, at fólkið ikki er tikið við upp á ráð, tá danska grundlógin varð gjørd. Men føroyska fólkið skal komandi mánaðirnar takast væl og virðiliga upp á ráð í sambandi við arbeiðið at gera føroyska grundlóg. Og úrslitið av hesum vónar grundlógarnevndin verður, at føroyska grundlógin verður nakað, fólk hava eina kenslu fyri og brúka. Enn einaferð verða løgmaður og fylgi hansara á útivølli, tá samráðast skal um ríkisrættarligu støðuna 26. oktober at stjórnin ikki vil samráðast um eina hóskandi skiftistíð hóast avtaluna frá juni 1998, ætlar landsstýrið sær frameftir at arbeiða sjálv- støðugt við hesum máli. Skulu hava ávegis samráðingar Áðrenn samráðingarfundin 26.oktober er ætlanin, at danskir ráðharrar og før- oyskir landsstýrismenn skulu møtast til at samráðast um ávísar spurningar í rík- isrættarligu samráðingun- um. Løgmaður skjýtur upp, at Frank Jensen, løgmálaráð- harri, og Høgni Hoydal, landsstýrismaður í lógar- málum, hittast at samráðast um borgararættindi og ríkis- borgararætt. Marianne Jelved, búskap- arráðharri, og Karsten Hansen, landsstýrismaður í fíggjarmálum, skulu eftir evruvalið hittast at samráð- ast um gjaldoyrasamstav. Løgmaður vónar, at hetta fer at gera samráðingarnar 26. oktober munandi lætt- ari.