fríggjadagur 13. mai 2005síða 11

Nr. 89 - 13. mai 2005 11 VIÐMERKINGAR Tvær lógir sum styrkja okkara sjálvstýri Jóannes Eidesgaard, løgmaður Yvirtøkulógin og uttanrík- ispolitiska lógin eru tvær lógir, sum broyta viður- skiftini við Danmark. Báð- ar lógirnar víðka um okk- ara heimildir. Yvirtøkulóg- in staðfestir, at Løgtingið ger av, nær og hvørji máls- øki vit yvirtaka. Uttanrík- islógin víðkar munandi um heimildir okkara til at virka á altjóða pallinum. Í báðum hesum lógum mugu vit samstundis viðurkenna, at vit eru í felagsskapi við Danmark - alt annað vildi verið at arbeitt í einum teoretiskum heimi. Sama lóg á tveimum málum Við hesum lógunum sam- tykkja Løgtingið og Fólka- tingið lógatekstir, sum eru fullkomiliga eins í báðum londum, bara á hvør sínum máli. Einans lógatekstirnir verða kunngjørdir alment í kunngerðablaðnum, og tað eru hesir tekstir, danskir og føroyskir myndugleikar og almenningur hava at halda seg til. Danir til danska tekstin og føroyingar til før- oyska tekstin. Tað kann sjálvandi tykj- ast ørkymlandi, at tað eru tvey sett av viðmerkingum til hesar báðar lógirnar - danskar viðmerkingar til rískislógartilmælini og føroyskar viðmerkingar til føroysku lógirnar. Viðmerkingarnar eru ætl- aðar Fólkatinginum og Løgtinginum at greiða frá støðuni uttanum uppskotið, men eru á ongan hátt løg- frøðiliga bindandi, tí tær eru ikki lóg. Danir hava sína fatan av støðuni - før- oyingar sína, og tí eru viðmerkingarnar ikki tær somu. Tað hevur ikki stóran týdning, so leingi partarnir eru samdir um tann tekstin sum bindandi er, nevniliga lógatekstin. Lat meg gera tað full- komiliga greitt: Hjá lands- stýri og løgmanni finnast ikki skuggar av iva um, at løgtingslógir hava fult gildi í Føroyum, og at tað er Løg- tingið sum lóggevur í Før- oyum. Tí er tað burturvið at siga, at føroysku lógirnar um yvirtøku av málsøkjum og um uttanríkispolitiskar heimildir eru uttan innihald, tí at donsku ríkislógartil- mælini eisini eru samtykt. Tað er tað sama sum at siga, at danir hava lóggevandi valdið í Føroyum, og at løg- tingslógir eru á lægri stigi enn fólkatingslógir. Politikkur og ikki jura Politikkur er at arbeiða miðvíst fyri at fremja eina søk, tú trýr uppá. Politikkur er at tryggja, at okkara rættarstøða ikki verður sett í vága. Og politikkur er sanniliga eisini at vinna fram vegin, hóast ymiskar tulkingar kunnu vera um løgfrøðina - ikki at stara seg blindan uppá ósemjur- nar. Gert tú tað, kanst tú sera lættliga koma til ta niðurstøðu, at her slepst ongan veg. Her ber einki til. Alt ella einki. Svart ella hvítt. Í verandi støðu okkara, sum partur í ríkisfelags- skapinum, hava vit tríggjar møguleikar at velja í: 1) At varðveita heima- stýrislógina í verandi líki. Tað merkir status quo. Vit flyta okkum ikki úr stað. 2) Bert at samtykkja uppskotini til ríkislógartil- mæli. Tað merkir einans at seta í gildi donsku lógirnar. Hetta er tað sama sum at viðurkenna, at í Føroyum eru tað danir sum ráða, og at føroyingar ikki hava lóg- gávuheimild í Føroyum. 3) At seta í gildi dupultu lóggávuna - føroysku lóg- irnar við føroysku viðmerk- ingunum og ríkislógar- tilmæli við donsku við- merkingunum. Hetta er at strika undir, at í Føroyum verður ongin hægri fyri- skipað lóg framd, er hon ikki føroysk. At danir so við síðuna av hava eina einsljóðandi lóg er ein sannroynd, ið stendst av, at danska stjórnin hevur eina aðra fatan av stjórnaskipan- arligu støðuni hjá Danmark mótvegis Føroyum. Hóast vit við hesum við- urkenna, at føroyingar og danir ikki hava heilt somu tulking av støðu okkara, so er full semja millum okk- um og danir um, at vit ikki vilja lata hesa ósemjuna forða okkum í at arbeiða og at fremja tey mál, vit hava sett okkum. Okkara mál er at vinna føroyingum størri ábyrgd og vald á egnum viðurskiftum. At kunna virka so frítt sum til ber, óheft av donskum myndug- leikum. Báðar hesar lógir- nar eru slík amboð! Vit vilja úrslit Hetta er veruligur politikk- ur. Hetta er at arbeiða. Hetta er at nokta at lata seg forða av ólíkum tulkingum av, hvørt vit eru føroyingar ella vit eru danir, sum búgva í Føroyum. Vit vita, at vit eru føroyska tjóðin, sum býr í Føroyum. Og vit vita eisini, at danir hava aðra fatan av hesum. Tað er eitt paradoks, at tey sum nú rópa harðast móti hesum lógunum, eru tey, ið áttu at verið glaðast fyri lógirnar, ið hvussu so er sum eitt millumstig á leiðini til fjórða møguleik- an, ið er loysing frá Dan- mark. Tað, andstøðan sigur er: fáa vit ikki loysing, vilja vit einki hava. Status quo - tað vil siga eina heimastýr- islóg, ið langt síðani er far- in um seinasta haldføris- dag. Hetta er ein spurningur um, hvør ræður í Føroyum. Hetta landsstýrið metir, at Løgtingið, er ovasti polit- iski myndugleiki okkara. Tí taka vit støði í føroysku lóggávuni, sum verður samtykt á Løgtingi. Vit ivast ikki í, at Løgtingið er ført fyri at taka eina og hvørja avgerð um Føroyar. Yvirlýsing frá Miðflokkinum Yvirlýsing viðvíkj- andi aktuellu krepp- uni á Landssjúkra- húsinum og før- oyska arbeiðs- marknaðinum Vegna Miðflokkin Bill Justinussen og Jenis av Rana Við undran lýtur Mið- flokkurin at teimum broytingum, ið sjúkrahús- leiðslan og landsstýris- maðurin í heilsumálum hava sett í verk- og teirri harav skaptu arbeiðs- marknaðarkreppu. Felags fyri broytingarnar á føði- deildini, á psykiatriska deplinum og innan sjúkra- flutning tykist vera ein arrogansa, sum ikki er vanlig á okkara leiðum. Um samráðst varð yvir- høvur, so vóru hesar við útvaldar partar, meðan onnur, herundir fakfeløg, eru vanvird. Ein og hvør við minstu royndum ella útbúgving á økinum veit, at skulu broytingar gerast á ar- beiðsplássum, so er av- gerðandi fyri, um hesar skulu eydnast, at tey, ið broytingarnar fevna um, kenna seg vird, eru kunn- aði um og tikin við uppá ráð. At loyva útvaldum pørtum innlit, og, sum í aktuella stríðnum á lands- sjúkrahúsinum, at útiloka fekfeløg teirra raktu, er burturvið- og leggur upp til stríð. Eitt arbeiðspláss sum landssjúkrahúsið, har so mangir og ymiskir fak- bólkar hava sítt dagliga virki, setur stór krøv til leiðsluførleika, serliga samstarvsevnum viðvíkj- andi. Júst trístreingjaða leiðslan átti at borga fyri hesum, men tað tykist sum um hendan leiðsla, heldur enn at virka fyri friði, misnýtir sín rætt at leiða til at trýsta ígjøgnum úvtvald sjónarmið. Slíkt kann ikki annað enn elva til stríð, og er tað júst vanlukkuliga støðan, vit eru endaði í. At hetta stríð nú hóttir við at breiða seg til alt samfel- agið varð eyðsýnt, og átti politiksa leiðsla landsins at havt steðga hesum, áðr- enn tað hendi. Miðflokkurin heitir staðiliga á leiðslu lands- sjúkrahúsins, landsstýris- mannin á økinum og virk- andi samgongu, um at virða føroysku fakfeløgini og heldur enn at provok- era við m.a. fútarætti, við opnum sinni at bjóða til samráðingar. Núverðandi støða, har sjúkrahús- leiðslan hevur tikið sjúk- lingin, og samgongan fak- feløgini, sum gíðslar, er alt annað enn virðilig- og tænir ongum til sóma. Sjúkrahúsleiðslan ikki nokta fund Poul Geert Hansen Sjúkrahússtjóri Nýtslan av fútarættinum í sambandi við ósemjur á arbeiðsmarknaðinum var til viðgerðar í fimmaranum tann 11. mai 2005. Út- varpsverturin legði stóra áherðslu á, at tað ítøkiliga málið á Landssjúkrahúsin- um ikki skuldi viðgerast. Kortini vóru tað fleiri, sum ikki kundu lata verða við tí. Ein av teimum var Jana H. Dalsgaard, formað- ur í Felagnum Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar, sum út móti endanum av send- ingini ringdi inn. Hon segði m.a. at leiðslan á Lands- sjúkrahúsinum hevði nokt- að at tosa við nevndina í Felagnum Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar. Hetta passar ikki. Tvørt- urímóti hevur leiðslan á sjúkrahúsinum játtað at komið á hvønn einasta fund nakar hevur biðið um, í sambandi við fráboðaðu umleggingarnar. Bæði í hoyringstíðarskeiðnum fyri ætlaðu broytingunum og aftaná at avgerðin var tikin. Tað hava eisini verið nógvir fundir við starvsfólk, álitis- umboð, fakfeløg og áhuga- bólkar. Fundir hava eisini verið við Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar. Leiðslupersónar frá Lands- sjúkrahúsinum hava luttikið við innleggum á limafundi í felagnum og fundur hevur eisini verið við nevndina í felagnum. Ein fundur er tó blivin av ongum, tí felagið setti treytir við, hvør mátti luttaka frá Landssjúkrahús- inum. Tað skal leggjast aft- urat, at sjúkrahúsleiðslan eisini hevur givið felagnum skriftlig svar upp á spurn- ingar. Leiðslan á Landssjúkra- húsinum hevur fylgt øllum ásetingum í starvsfólkapol- itikkum, sáttmálum og øðr- um í sambandi við umlegg- ingarnar á føðideildini/- ljósmøðraskipanini. Allir partar eru blivnir hoyrdir og nógvar viðmerkingar eru komnar inn. Hoyringssvar- ini eru viðgjørd bæði væl og virðiliga, áðrenn sjúkra- húsleiðslan hevur tikið avgerð um umleggingarnar. Sjúkrahúsleiðslan hevur alla tíðina staðið fast við, at ongar samráðingar verða um umleggingarnar. Partar- nir eru hoyrdir og hava framlagt síni sjónarmið, men tað er leiðslan, sum tekur avgerðina. Hetta er ein partur av sjálvsagda leiðslurættinum og tað samráðast vit ikki um. Men vit hava ikki noktað, at fundast við nakran. Í samband við, at broyt- ingarnar á samanløgdu deildini verða settar í verk, vilja starvsfólkini á deildini fáa møguleika til at luttaka í umleggingunum og fáa ávirkan á teirra arbeiðs- pláss. Báðir starvsbólkar eru væl umboðaðir í leiðsl- uni á deildini. Hesin leiðslubygnaðurin tryggjar, at vit røkka endamálinum við umleggingunum, at fáa eina eina betri góðsku og kontinuitet í samlaðu tæn- astuna hjá føðideildini/ljós- møðraskipanina og sam- stundis fáa ein meiri ration- ellan rakstur av deildunum.