fríggjadagur 13. mai 2005síða 14

Ein bader-maskina, sum er nýggj á før- oyska marknaðinum, verður nú royndar- koyrd á Føroya Fiska- virking í Havn. Maskinan kann brúk- ast bæði í landi og umborð á skipum NÝGGJ MASKINA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Feðgarnir, Petur og Atli Larsen í Fuglafirði, sum í mong ár hava veitt tænastu og hava selt eykalutir til eitt nú Baader-maskinur til fiskivinnuna, hava nú fing- ið eina nýggja maskinu heim til Føroya, sum ikki hevur verið á føroyska marknaðinum áður. - Hetta er ein maskina, sum blóðgar, kryvur og avhøvdar. Hon kann brúk- ast bæði í landi og umborð á skipum. Atli Larsen sigur, at baader-maskinan er lut- falsliga nýggj á marknað- inum, og hetta er fyrstu ferð, hon verður roynd í Føroyum. - Nú tað hevur víst seg, at ein ávísur áhugi er fyri hesi maskinu í Føroyum, hava vit avgjørt at taka hana upp higar til royndarkoyringar, soleiðis at skip og virkir, sum møguliga kundu hugs- að sær eina maskinu til blóðging, kryvjing og av- høvding, hava møguleika at síggja, hvussu hon virkar. Atli sigur, at nýggja baader-maskinan er so- leiðis uppbygd, at tú eisini kanst velja bara at blóðga við henni, kryvja ella av- høvda fiskin. - Maskinan skilir inn- vølin frá fiskinum, soleiðis at hesin kann brúkast í aðrari framleiðslu. Hon fer væl við fiskinum – og eisini við innvølinum, tó at tað kemur fyri, at livirin kann verða skadd. Hann sigur, at fyrstu maskinurnar av hesum slagi eru royndar í eitt nú Noregi og í Íslandi. - Í Noregi eru tvær av hesum slagi settar umborð á skip og tvær eru í gongd í landi, sigur Atli. Hann vísir á, at betringar eru gjørdar alla tíðina, soleiðis at framleiðarin nú hevur eina maskinu til blóðging, kryvjing og av- høvding, sum vísir seg at virka væl. - Nýggja maskinan er eisini væl egnað til kryvj- ing av eitt nú útróðrarfiski, um tað verður soleiðis, at hesin – ella ein partur av út- róðrarfiskinum – verður avreiddur ókryvdur, sigur Atli Larsen. 14 Nr. 89 - 13. mai 2005 Ein hálvrotin út- róðrarbátur eigur 20- 30 dagar á Føroya- banka. Av hesum brúkar hann 4-5 dagar og setir 6-8 stampar hvørja ferð. Hann selir restina av fiskidøgunum til ein stóran nútímans línu- bát, sum setir einar 40.000-50.000 húkar hvørja ferð! – Soleið- is, sum støðan er, er Føroyabanki við at fara fyri bakka, sigur Mortan Johannesen, fyrrverandi skipari, sum nú er útróðrar- maður FISKIVINNA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo - Eg sigi ikki, at mín mein- ing um fiskiskapin á Før- oyabanka er hin rætta. Eg sigi heldur ikki, at skiparar og fiskimenn hava ábyrgd- ina av, at bankin er niður- fiskaður. Teir gera sítt ar- beiði bæði væl og virðiliga og royna at fáa sum frægast burtur úr til skip og mann- ing. Eisini halda teir lógir og reglur, sum eru gald- andi. Feilirnir og skeiv- leikarnir eru framdir av teimum kvinnum og monn- um, sum ráða og valda í Føroyum. Mortan Johannesen, fyrrverandi skipari, alari, virkiseigari og nú útróð- rarmaður er sárur um støð- una á Føroyabanka, sum hann heldur er fiskaður niður í sand og øsku, sum hann tekur til. Koralrivini burtur - Fyri eini tíð síðan hoyrdu vit fiskifrøðingar og bio- logar tosa um, at koralrivini rundan um Føroyar eru niðurbrotin. Hetta er ógvu- liga harmiligt, tí tey koma ikki aftur í bræði. Fyrrverandi skiparin sig- ur, at hann skal stilla seg í fyrstu røð saman við øðrum skiparum at hava verið ein av teimum, sum hava niður- brotið hesi koralriv. - Eg minnist væl hesar vøkru og reyðu koralgrein- arnar, tá ið vit royndu eyst- ur av Suðuroyarbankanum og í ein landsynning úr Munkagrunninum. Grein- arnar, sum lógu fløktar og brotnar aftur gjøgnum trolið, kundu vera upp í ein metur langar. Mortan vísir á, at eingin segði nakað um, at nakað var galið við hesum. - Vit høvdu bara ta einu uppgávuna; at fáa mest møguligan fisk og harvið fortjenastu til skip og manning. Jú, meira vit kundu fiska har – jú, størri var fortjenastan. Fyrrverandi skiparin sigur, at nú nógv ár seinni eru ongar korallir, eingin kongafiskur og heldur eingin blálonga at fáa har longur. - Ein partur av tí fiski, sum fekst á hesum leiðum, er ikki har longur, og hann kemur ikki aftur í okkara tíð, sigur Mortan. Økt veiðitrýst Hann heldur, at tað nyttar lítið at ferðast land og ríkið runt at halda fyrilestrar um Føroyabanka sum gott vakstrarøki hjá tí stóra toskinum, tí har er eingin stórur toskur eftir; har er bara nakað av millumfiski og smáfiski. - Føroyabanki hevur ver- ið illa fyri áður, og hann hevur eisini verið niður- fiskaður. Tá hava ráðandi politikararnir havt rygg til at "handla", og bankin er komin fyri seg aftur. Men hava teir rygg til tað nú? spyr hann. Mortan ivast onga løtu í, at veiðitrýstið á Føroya- banka er økt. - Vit kunnu taka eitt av fleiri dømum, sum eru farin fram. Ein hálvrotin útróð- rarbátur eigur 20-30 fiski- dagar á bankanum. Báturin er úti einar 4-5 dagar við 6- 8 stampum hvørja ferð. Hetta er so royndin hjá bátinum á Bankanum. Men sami bátur kann nú selja óbrúktu fiskidagarnar til ein stóran og nútímans línubát, sum hevur alt tað nýggjasta innan fiskitøkni. Hann vísir á, at hetta er alt rætt sambært lógini, og tí hava hvørki skipaeigarar – seljarar ella keyparar - forbrotið seg móti lógini. - Men úrslitið er ein øk- ing í veiðitrýstinum fleiri hundrað ferðir. Átti hetta ikki at fingið ávaringar- klokkurnar at ringt – og allar reyðar perur at blunka, spyr Mortan Johannesen – ella Mortan hjá Andriasi, sum hann eisini verður róptur. Tá 6-8 stampar verða til 40-50 túsund húkar Nýggj maskina blóðgar, kryvur og avhøvdar Petur Larsen hevur samstarvað við Baader síðan 1971, og síðan 1986 hevur sonurin, Atli Larsen, sum her er avmyndaður á North Atlantic Fish Fair, verið aktivur í hesum virksemi saman við pápanum og øðrum starvsfólkum í fyritøkuni Mynd: Vilmund Jacobsen - Eg kann stilla meg í fyrstu røð saman við øðrum skiparum at hava verið ein av teimum, sum hava niðurbrotið koralrivini á Føroyabanka, men eingin segði nakað um, at nakað var galið við hesum. Minnist væl hesar vøkru og reyðu koralgreinarnar, sum lógu fløktar og brotnar aftur gjøgnum trolið, sigur Mortan Johannesen Mynd: Vilmund Jacobsen